Fikret Ba┼čkaya / “T├╝rkiye gider Mersine, eller gider tersine”: Akkuyu/Sinop… ┬á

 

 

 

“Herhangi bir yere termik santral mi kurulmas─▒, yoksa fidanl─▒k m─▒ yap─▒lmas─▒na y├Âre halk─▒ de─čil de, “uzmanlar” ve “bilim adamlar─▒” karar verdi─či s├╝rece, bilim ve teknolojinin bir bask─▒ ve s├Âm├╝r├╝ arac─▒ olarak kullan─▒lmas─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žilemez”.*

 

                                                                                                              Paradigmanın İflası, s. 219

 

Akla, mant─▒─ča, izana, hukuka, insana, do─čaya mugayir bir tesis neden kurulur? Cevap belli de─čil mi?’Politik ve ekonomik ├ž─▒karlar─▒n bir gere─či’ oldu─ču i├žin… Bu yaz─▒n─▒n yaz─▒ld─▒─č─▒ saatlerde Putin’le Erdo─čan Akkuyu’da kurulacak n├╝kleer santralin temelini Sarayda at─▒yorlard─▒… Moskova’da da at─▒labilirdi… Modern teknoloji ├Âyle bir ┼čeye imk├ón verdi─čine g├Âre… Art─▒k ele k├╝rek almak gerekmiyor… Bu santralin kurulmas─▒n─▒n hi├žbir hakl─▒ gerek├žesi yok. B├╝y├╝k y─▒k─▒mlara, zararlara neden olaca─č─▒na da tek ┼č├╝phe yok… Y├Âre halk─▒na ra─čmen kuruluyor. Hi├žbir itiraz dikkate al─▒nm─▒yor, hi├žbir tart─▒┼čmaya izin verilmiyor… Polis devletinin marifeti olarak ger├žekle┼čiyor…

 

Bu santral tamamland─▒─č─▒nda, t├╝m reakt├Ârler devreye girdi─činde T├╝rkiye’nin elektrik enerji ihtiyac─▒n─▒n %10’unu kar┼č─▒layacakm─▒┼č… ─░nsana, do─čaya, topluma verilecek zararlar ve y─▒k─▒mlar i├žin de bir rakam, bir oran verebilirler mi? Onulmaz olumsuzluklar i├žeren┬á bu tesis kimin i├žin ne anlama geliyor? N├╝kleer enerji lehine ileri s├╝r├╝len gerek├želerin bir anlam─▒ ve inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒ var m─▒?

 

Fosil yak─▒tlar─▒n k├╝resel ─▒s─▒nmaya neden oldu─ču, n├╝kleer enerjininse temiz bir enerji oldu─ču s├Âyleniyor. E─čer mesele sera etkisi yaratan gaz emisyonunu azaltmaksa, n├╝kleerden daha az gaz emisyonu yaratan g├╝ne┼č enerjisine neden yat─▒r─▒m yap─▒lm─▒yor? N├╝kleer enerji T├╝rkiye’nin d─▒┼ča ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒ azaltacak m─▒, art─▒racak m─▒? Santrali Ruslar kuruyor, onlar i┼čletecek, reakt├Âr├╝ ├žal─▒┼čt─▒rmak i├žin gerekli uranyum d─▒┼čardan ( Nijerya, Kazakistan, Kanada) ithal edilecek ve uranyum rezervleri s─▒n─▒rl─▒… Almanya n├╝kleer santralleri kapat─▒p, g├╝ne┼č enerjisine ge├žerken ve daha ┼čimdiden enerjinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝ g├╝ne┼čten sa─člarken, bir g├╝ne┼č ├╝lkesi olan T├╝rkiye neden pahal─▒ bir yat─▒r─▒m─▒ tercih ediyor? Unutulmas─▒n, bir proje ne kadar b├╝y├╝kse k├ór da o kadar b├╝y├╝kt├╝r… Siz son d├Ânemde “b├╝y├╝k projelerin” neden ‘moda’ oldu─čunu san─▒yorsunuz?

 

Neden her seferinde daha ├žok enerji ├╝retmek akla geliyor da enerji tasarrufu hi├ž akla gelmiyor? Sokaklar bile yaz─▒n so─čutuluyor, k─▒┼č─▒n ─▒s─▒t─▒l─▒yor… Bu hovardal─▒─č─▒n, bu israf─▒n ne anlam─▒ var? E─čer ciddi bir enerji tasarrufuna giri┼čilse, belki ┼ču anda kullan─▒lan enerjinin yar─▒ya yak─▒n─▒n─▒ ├╝retmeye gerek kalmazd─▒. Tabii santralin finansman─▒ i├žin harcanacak 20 milyar dolar da yenilenebilir enerjilere harcanabilirdi…

 

├ľyle bir ┼čey bu a┼čamada m├╝mk├╝n de─čil, zira enerji ├Âzelle┼čtirilmi┼č durumda. Daha ├žok k├ór etmek i├žin her seferinde daha ├žok ├╝retmek ve t├╝ketmek ┼čart!.. Oysa daha az enerji t├╝keterek bu g├╝nk├╝nden daha iyi ya┼čayabiliriz.

Bir sa├žmal─▒k da n├╝kleer enerjinin istihdam yaratt─▒─č─▒yla ilgili… Neymi┼č efendim reakt├Ârler devreye girdi─činde 3500 ki┼čiye, in┼čaat a┼čamas─▒nda da 10.000 ki┼čiye i┼č imk├ón─▒ sa─člayacakm─▒┼č… Oysa, enerji tasarrufuna giri┼čilse ve yenilenebilir enerji tercihi yap─▒lsa, bunun ├žok ├╝st├╝nde istihdam yaratmak i┼čten bile de─čildir… ┼×u an itibariyle bile Avrupa’da yenilenebilir enerjiler n├╝kleerden 5 kat daha fazla istihdam yarat─▒yor…

 

├çok b├╝y├╝k bir tehlike de n├╝kleer at─▒klarla ilgili. Bu santraller radyoaktif art─▒klar ├╝retiyor ve bunlar─▒ etkisizle┼čtirmek san─▒ld─▒─č─▒ndan ├žok daha zor… Etkileri y├╝zlerce, binlerce y─▒l devam ediyor… ─░nsan sa─čl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├žok b├╝y├╝k riskler s├Âz konusu… ─░nsani, teknik ve atmosferik kaza riskinin de dikkate al─▒nmas─▒ gerekiyor… ABD’de Three Miles Island, Rusya’daki ├çernobil, Japon’da Fuki┼čuma, y├╝zlerce kazadan birka├ž─▒ sadece… T├╝rkiye’nin her t├╝rden kazalar konusundaki sicili de mal├╗m… Asl─▒nda her ┼čey apa├ž─▒k ortada ama g├Ârmek i├žin g├Âz laz─▒m. Mersin’de ve Sinop’da in┼ča edilecek reakt├Ârler, havay─▒, suyu (iki denizi), topra─č─▒ zehirleyecek… Ak─▒l almaz bir do─čal ├ževre tahribat─▒na neden olacak… Velhas─▒l tam bir gaflet ve dalalet durumu…

 

Asl─▒nda n├╝kleer santrallere bir ba┼čka nedenle de kar┼č─▒ ├ž─▒kmak gerekiyor: Bu santraller b├╝y├╝k g├╝venlik ├Ânlemleri gerektiriyor. Dolay─▒s─▒yla santrallerin kuruldu─ču alan bir t├╝r askeri alan haline geliyor. Halka ve halk denetimine kapat─▒l─▒yor. Mesela Sinop N├╝kleer Santrali i├žin 10 milyon metrekare alan- ki bir fikir vermek i├žin bu alan 1415 futbol sahas─▒ kadar- halka kapat─▒lacak… Her iki santral Akdeniz’in ve Karadeniz’in ─▒s─▒s─▒n─▒ art─▒racak ve canl─▒ ya┼čam─▒n─▒ olumsuz etkileyecek… Bal─▒k├ž─▒l─▒─č─▒, tar─▒msal ├╝retimi zora sokacak… G├╝zelim do─ča politik/ekonomik/jeopolitik ├ž─▒karlara feda edilecek…

 

Bunca olumsuzluk, muhtemel riskler ve y─▒k─▒mlar s├Âz konusuyken; n├╝kleerde ─▒srar─▒n bir nedeni daha olmal─▒… Ya da bir├žok ├╝lke neden n├╝kleer santralleri ‘vazge├žilmez’ say─▒yor? Hi├žbir zaman dillendirilmeyen o neden ┼ču: N├╝kleer, atom bombas─▒ alan─▒na giriyor. G├╝├žl├╝ bir devlet olmak i├žin n├╝kleer silaha sahip olmak ┼čart deniyor… ┬á2026 y─▒l─▒nda enerji ihtiyac─▒m─▒z─▒n %7,7’sini kar┼č─▒layacak olan Akkuyu N├╝kleer Santrali, t├╝ketim talebinin ayn─▒ ┼čekilde artaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde 2030 y─▒l─▒nda ihtiyac─▒n %6,3’├╝n├╝, 2040 y─▒l─▒nda %3,9’unu kar┼č─▒layaca─č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

 

“Akkuyu N├╝kleer santralinin 4800 MW g├╝├ž ile T├╝rkiyeÔÇÖnin elektrik ihtiyac─▒n─▒n %10ÔÇÖunu kar┼č─▒layaca─č─▒ s├Âyleniyor. 2016 y─▒l─▒nda ├žal─▒┼čsayd─▒, AkkuyuÔÇÖnun ├╝retimi toplam elektrik ├╝retiminin %13ÔÇÖ├╝, toplam enerji t├╝ketiminin ise %2,3ÔÇÖ├╝n├╝ olu┼čturacakt─▒.

 

Ama sorun enerji ihtiyac─▒ndaki pay─▒ de─čil. ├ç├╝nk├╝ zaten bug├╝n 85 bin MW kurulu g├╝├ž var ve 50 bin megawatt saati a┼čmayan bir t├╝ketim var. Yani bug├╝n Akkuyu faaliyete ge├žse, 2017ÔÇÖde at─▒l olan 35 bin MWÔÇÖdan fazla kapasiteye 4 bin 800 MW daha eklemi┼č olaca─č─▒z. Do─čru olan enerji ihtiyac─▒m─▒z─▒n %10ÔÇÖunu kar┼č─▒lamas─▒ de─čil, at─▒l kapasitemizi %10 artt─▒rmas─▒…”

 

Sivil ara┼čt─▒rmalar da askeri ama├žlar─▒n hizmetine sunuluyor. Ve n├╝kleer santraller baz─▒ silahlar─▒n ├╝retimi i├žin gerekli olan pl├╝tonyum ├╝retmeyi m├╝mk├╝n k─▒l─▒yor… Yukar─▒daki rakamlar as─▒l amac─▒n sadece enerjiyle ilgili olmad─▒─č─▒n─▒n, politik/ stratejik kayg─▒lar─▒n da s├Âz konusu oldu─čunun bir g├Âstergesidir. Zira, toplam elektrik enerjisi ihtiyac─▒n─▒ %3,9’u devede kulakt─▒r… N├╝kleer enerji y├╝ksek teknoloji demek, dolay─▒s─▒yla b├╝y├╝k sermaye gruplar─▒n─▒n sanayinin belli kesimlerini denetim alt─▒na almalar─▒na imk├ón veriyor. Bizimki gibi ├╝lkelerin n├╝kleer enerji tercihi yapmalar─▒nda n├╝kleer lobilerin rol├╝ de ├Ânemsiz de─čildir…

 

Ba┼čkalar─▒ n├╝kleerden ├ž─▒kman─▒n ├žarelerini ararken, T├╝rkiye’nin b├Âyle bir maceraya giri┼čmesi son derecede anlams─▒z ve rahats─▒z edici. Lakin bu ├╝lkede rasyonalitenin gere─či olan, akla uygun pek bir ┼čeyler yap─▒lmad─▒─č─▒ dikkate al─▒n─▒rsa, bu tersine gidi┼čin de “┼čeylerin normal hali” say─▒lmas─▒ ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ de─čil!

 

Bu sa├žmal─▒k bu g├╝n de─čilse de, fazla ge├ž olmadan ama mutlaka durdurulmal─▒d─▒r… Bunun i├žin bilgilenmeyi, bilin├žlenmeyi ├╝lke sath─▒na yaymak, yeni bir politikle┼čme yaratmak, dahas─▒ bu durumu bir f─▒rsata d├Ân├╝┼čt├╝rmek bizim irademizi a┼čan bir ┼čey de─čil…BA┼×ARAB─░L─░R─░Z…

 

* S├Âylendi─čine g├Âre, Nobel ├ľd├╝ll├╝ profes├Âr Aziz Sancar, Akkuyu N├╝kleer Santraline destek vermi┼č… Uzman─▒n, uzmanl─▒─č─▒n asl─▒nda neye yarad─▒─č─▒na dair iyi bir ├Ârnek…

 

 

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI