Fikret Bakaya / Siyasal 襤slamc覺l覺k veya olaan羹st羹 hali olaan hale getirebilmek!

 

imdilerde devlet ve toplum, dinci gericilik taraf覺ndan kuat覺lm覺 bulunuyor. Bu nas覺l m羹mk羹n oldu, buraya neden ve nas覺l gelindi sorusuyla ilgili baz覺 hat覺rlatmalar, i癟inde bulunduumuz sefil durumun netletirilmesini kolaylat覺rabilir.

 

  1. Din, kapitalizm 繹ncesi toplumsal formasyonlar覺n/devletlerin egemen ideolojisi, deilse onun bal覺ca bileeniydi. Bat覺 Hristiyan toplumlar覺nda ayd覺nlanma, modernite devrimi ve onlarla az-癟ok e zamanl覺 olarak tarih sahnesine 癟覺kan kapitalizmle birlikte,geleneksel hakim ideoloji olan dinin etkisi azald覺. Burjuvazi, kendi iktidar覺n覺 dayatabilmek i癟in Eski Rejime [Anci矇nR矇gime] ve onun geleneksel ideolojisi olan dine kar覺 cepheden bir m羹cadele y羹r羹tt羹 ve dini etkisizletirmeyi baard覺. Dinin [Kilisenin] devletten ayr覺 bir varl覺a sahip olmas覺 ve Ruhban s覺n覺f覺n覺n [Clerg矇] s繹m羹r羹c羹 bir s覺n覺f olarak emek癟i s覺n覺f覺 bezdirmesi, burjuvazinin iini kolaylat覺rd覺. Burjuva devlet genel bir 癟er癟evede laik bir rejimi varsayar.

 

  1. Hristiyan Bat覺’dan farkl覺 olarak, Osmanl覺 襤mparatorluunda ve 襤slam corafyas覺nda din, devlet ayg覺t覺n覺n tam g繹beinde yer al覺yordu. 襤slamiyet daha batan bir devlet dini olarak ortaya 癟覺km覺t覺. 襤mparatorluk kapitalizmin etkisine girip, yar覺-s繹m羹rgeletik癟e, s覺n覺rl覺 da olsa, sek羹ler bir rotaya girilecekti. Nitekim, Tanzimat, Islahat, Merutiyet, Cumhuriyet aamalar覺nda, dinin etkisi g繹rece azalm覺t覺. Fakat, T羹rkiye’de hi癟bir zaman Eski Rejim ve onun geleneksel hakim ideolojisinin 繹nemli bir bileeni olan dine kar覺 bir m羹cadele yap覺lmad覺. Bir ‘ayd覺nlanma’ ve modernite devrimi yaanmad覺… Dolay覺s覺yla cepheden bir hesaplama m羹mk羹n olmad覺…Zira, bizde “yenileme hareketinin” as覺l amac覺, EskiRejimi y覺kmak deil, yaatmakt覺. Bu vesileyle bir hat覺rlatma yapmak gerekiyor. 襤slamiyet [din] imparatorluun egemen ideolojisinin 繹nemli bir bileeni olmakla birlikte, Osmanl覺 Devleti salt bir din devleti de deildi. rfi unsurlar/bileenler 繹nemsiz deildi.

 

  1. Cumhuriyetle birlikte laik damar g羹癟lendi. Dinin devlet ve toplum yaam覺ndaki 繹nemi azald覺 ama din bir kurum olarak devlet ayg覺t覺 i癟inde yer almaya devam etti. Balarda din, denetim alt覺na al覺narak etkisizletirildi. Fakat Diyanet 襤leri Bakanl覺覺 diye bir kurumun devletin tam da g繹beinde yer almas覺, laiklik tan覺m覺yla uyumuyordu. Zira, her ne surette olursa olsun, siz dine kar覺覺rsan覺z, din de size kar覺覺rd覺. Dolay覺s覺yla Rejim,hi癟bir zaman ‘tam laik’ olamad覺. Netice itibariyle yar覺-laik bir rejim s繹z konusuydu.

 

  1. O halde sadede gelebiliriz: Dinci gericilik neden ve nas覺l devleti ve toplumu kuatmay覺 baard覺? Siyasal 襤slam nas覺l iktidar olabildi?Bunun i癟 ve d覺 nedenleri vard覺. T羹rkiye’nin m羹lk sahibi s覺n覺flar覺 sadece 1920’li, 1930’lu y覺llarda 羹retilen resmi ideolojiye dayanarak y繹netemezlerdi. Dinci gericilii yard覺ma 癟a覺rmadan edemezlerdi. T羹rkiye’nin 襤kinci emperyalist sava覺n sonunda “H羹r D羹nya” kamp覺nda yer alma tercihi yapmas覺, daha sonra NATO’ya girmesiyle,dine yakla覺m radikal olarak deiecekti. O aamadan sonra hem T羹rkiye’nin m羹lk sahibi s覺n覺flar覺n覺n ve hem de NATO’cu cephenin, y羹kselen ilerici, demokrat, sol, sosyalist, anti-kolonyalist,anti-emperyalist hareketlerin 繹n羹n羹 kesmekte ortak 癟覺karlar覺 vard覺.

 

  1. Politik 襤slam, ilk defa 襤ngiliz Oriyantalistleri taraf覺nda, M羹sl羹man s繹m羹rgelerindeki anti-kolonyalist kurtulu hareketlerini etkisizletirmek 羹zere peydahlanm覺t覺. Buna g繹re “bir M羹sl羹man ancak M羹sl羹man bir devlette yaayabilirdi”… Dolay覺s覺yla din, anti- kolonyalist hareketin 繹n羹n羹 kesmek amac覺yla ara癟lat覺r覺ld覺.. Ve ilk Meyvesini de Hindistan yar覺m k覺tas覺n覺n Hindistan ve Pakistan olarak b繹l羹nmesiyle vermiti. Hindistan’da Mevdud簾 hareketiyle yap覺lan覺n bir benzerini, M覺s覺rda M羹sl羹man Kardeler (襤hvan-覺 M羹slimin) arac覺l覺覺yla yapmak istemilerdi. 襤nvan-覺 M羹slimin, M覺s覺rda 襤ngiltere kar覺t覺 anti-kolonyalist, sek羹ler, laik, ilerici, sosyalist hareketlerietkisizletirmek 羹zere sahaya s羹r羹lm羹t羹.

 

  1. 襤kinci emperyalist sava sonras覺nda ABD, tart覺mas覺z bir hegemonik g羹癟 haline geldi. Dini (襤slam’覺) ara癟lat覺rma ve kullanma iini 襤ngiltere’den devrald覺. Elbette bu 襤ngiliz etkisinin s覺f覺rland覺覺 anlam覺na gelmiyordu… ABD, iki nedenle dini kullanmay覺 ama癟l覺yordu: M羹sl羹man 癟羹nc羹 D羹nya 羹lkelerinde solun, sosyalist ve kom羹nist hareketlerin, demokratiklemenin 繹n羹n羹 kesmek, etkisizletirmek. Ve dini Sovyet Sistemini kuatmak amac覺yla kullanmak. Nitekim, 羹nl羹 “Yeil Kuak Doktrini” bu ama癟la peydahlanm覺t覺. 襤te bu gerek癟elerle dinci hareketler desteklendi. Geride kalan d繹nemde Suudi Arabistan dinci gericiliin ihra癟 merkezi ilevi g繹rd羹. Dinci kurumlar覺 ve hareketleri desteklemek 羹zere milyarlarca dolar harcand覺. Sadece M羹sl羹man 羹lkelerde deil, d羹nyan覺n her yerinde, Cami 襤nas覺, dinci k羹lt羹r merkezleri, yay覺nlar, dinci kadrolar覺n yetitirilmesi, fetvac覺 羹retimi, gazete, radyo, televizyon. vb. i癟in devasa kaynaklar seferber edildi. Bir fikir vermek i癟in, sadece Avrupa’da cami, dinci k羹lt羹r merkezi, din adam覺, dinci yay覺nlar, gazete ve televizyon, vb.i癟in 45 milyar dolar harcand覺覺 s繹yleniyor…

 

  1. Emperyalist sava覺n ard覺ndan T羹rkiye’de “癟ok partili sisteme” ge癟ildi. [asl覺nda birden 癟ok devlet partisinin kurulmas覺na izin verilmiti… Ger癟ek anlamda 癟ok partili sistem s繹z konusu bile deildi. Sosyalist/i癟i partilerinin kurulmas覺 yasakt覺. D羹羹nce (ifade)繹zg羹rl羹羹 yoktu. Oy kayg覺s覺, laiklii suland覺rmay覺 kolaylat覺rd覺. 襤lerleyen d繹nemde dinci gericiliin desteklenmesi sistematik bir devlet politikas覺 haline getirildi. 襤mam-hatip okullar覺, kuran kurslar覺 a癟覺ld覺, Diyanet 襤leri Bakanl覺覺na aktar覺lan kaynak s羹rekli olarak art覺r覺ld覺, solun 繹n羹n羹 kesmek 羹zere devlet taraf覺ndan kom羹nizmle m羹cadele dernekleri kurduruldu ve daha sonra dinci siyasi partilerin kurulmas覺n覺n da 繹n羹 a癟覺ld覺. 1971, 12 Mart ve 1980, 12 Eyl羹l Amerikanc覺 askeri darbeleriyle solu ezmeyi baard覺lar. Art覺k dinci gericiliin 繹n羹 sonuna kadar a癟覺labilirdi ve a癟覺ld覺… 12 Eyl羹l darbesiyle, “T羹rk-襤slam sentezi” denilen, resmi ideolojinin yeni bir versiyonu peydahland覺. Bu arada Suudilerle ilikiler daha da s覺klat覺r覺ld覺. Petro-dolarlar dinci gericilii beslemek 羹zere daha 癟ok akmaya balad覺. O kadar ki, T羹rkiye’nin yurt d覺覺 temsilciliklerindeki imamlar覺n maa覺 bile Suudilerin eseri olan Rab覺ta 繹rg羹t羹 taraf覺ndan 繹deniyordu…

 

  1. L璽kin, T羹rkiye’nin imdilerde i癟ine s羹r羹klendii sefil durumun gerisinde 繹nemli bir ey daha vard覺: 1980’de 羹nl羹 24 Ocak Kararlar覺yla “yeniden kompradorlama” tercihi yap覺lm覺t覺. Ulusal kalk覺nmac覺l覺a elveda denilmiti. O tarihten sonra ekonominin temeli a覺nmaya devam etti. Yeniden kompradorlama tercihi yapmak, ekonomik kararlar覺n d覺ar覺n覺n ihtiya癟lar覺yla uyumland覺r覺lmas覺 demektir. Ekonominin ileyii, ‘d覺ardan uyar覺l覺r/belirlenir hale gelir. Ekonominin i癟 eklemlenmesi ve uyumu ortadan kalkar. Her bir sekt繹r d覺ar覺daki gelimelere g繹re bi癟imlenir/bi癟imsizleir hale gelir … AKP’nin iktidar olduu 15 y覺lda kompradorlama daha da derinleti. Neoliberal politikalar banazca dayat覺ld覺. Art覺k ekonomik temel k羹lliyen a覺nm覺 bulunuyor ve s羹rd羹r羹lebilir deil. Dolay覺s覺yla bug羹nk羹 ekonomik, sosyal ve k羹lt羹rel iflas tablosunun, dinci gericiliin ve kompradorlaman覺n enterseksiyonunda ortaya 癟覺kan bir ey olduunu ak覺ldan 癟覺karmamak gerekiyor…

 

  1. Siyasal 襤slamc覺lar覺n bir ekonomik/sosyal program覺, bir ekonomi politii yoktur. Banaz 繹zg羹rl羹k, demokrasi ve sosyal eitlik d羹man覺d覺rlar… Siyasal 襤slam kad覺nlar覺 aa覺lamak 羹zerinedir… 繹z羹m羹 geride arad覺klar覺 i癟in de d羹nyay覺 anlamaktan acizdirler. D羹nyay覺 anlamaktan aciz olanlar覺n da her eyi sarpa sard覺rmas覺nda a覺lacak bir yan olmamal覺d覺r. M覺s覺rda, Mursi 繹nderliindeki M羹sl羹man Kardeler bir y覺l bile y繹netemediler. Y繹netme 繹z羹rl羹 olduklar覺 i癟in. Ger癟i nihai olarak askeri bir darbeyle iktidardan uzaklat覺r覺ld覺lar ama onlar覺 as覺l g繹t羹ren darbe 繹ncesinin g羹癟l羹 muhalefet hareketi, halk kalk覺mas覺yd覺. Topluma olumlu bir ey sunma yetenekleri yoktur. Zira, yedinci y羹zy覺l kafas覺yla bug羹n羹n sorunlar覺n覺 癟繹zmek m羹mk羹n deildir. Fakat bir eyi 癟ok iyi becerdikleri kesin: B羹t癟eyi ve hazineyi ve m羹terekleri yamalamakta, talan etmekte bu 襤slamc覺 taife ile kimse yar覺amaz. 15 y覺lda yamalanmam覺, talan edilmemi bir ey b覺rakmad覺lar. Hi癟bir ahlak k覺r覺nt覺s覺, hi癟bir sorumluluk duygusu, hi癟bir deer 繹l癟羹s羹, hi癟bir nirengi noktas覺,hi癟bir 繹l癟羹 kitaplar覺nda yazm覺yor. Fakat, rahats覺z edici bir 癟eliki var. B羹t羹n bunlar覺 da din ad覺na, 襤slamiyet ad覺na yapt覺klar覺n覺 s繹yl羹yorlar. Son tahlilde din de bir ideoloji olduuna g繹re, 襤slam’覺n ne olduu, onu kimin nas覺l yorumlad覺覺na g繹re deiiyor… Dolay覺s覺yla, “bu 襤slam deil” demenin bir kar覺l覺覺 yoktur! Fakat, g繹zden ka癟an bir ey daha var: Kapitalizm her eyle birlikte dini de hizaya getirmi bulunuyor… Baka t羹rl羹 olabilir miydi?

 

  1. ‘Arap Bahar覺’ denilenin ard覺ndan bir “Yeni Osmanl覺c覺l覺k” damar覺 kabard覺. Osmanl覺 襤mparatorluunu XXI’inci y羹zy覺lda ihya etme hezeyan覺na ve kuruntusuna kap覺ld覺lar. Oysa, bu d羹nyada geriye d繹n羹 olsayd覺, o ii “ecdad覺m覺z” dedikleri Osmanl覺lar yapard覺. Nitekim, hem sistemin kendi i癟 癟elikilerinin ve hem de h覺zla y羹kselen kapitalizmin etkisiyle imparatorluun temeli a覺n覺r, g羹癟 kaybederken, ‘癟繹z羹m羹 geride aramaya” yeltendiler, balardaki duruma d繹nmek istediler,hayretle tarihte geriye d繹n羹 olmad覺覺n覺 anlay覺p y繹nlerini ileriye 癟evirdiler ama a覺 bakmaktan da bir t羹rl羹 kurtulamad覺lar. 襤mparatorluun 癟繹k羹羹n羹 engelleyemediler. Engellemeleri m羹mk羹n deildi… AKP tayfas覺 neden 繹yle bir zorlamaya giriti denirse, Yeni-Osmanl覺c覺l覺k safsatas覺, kendilerini ve kendilerine oy verenleri kand覺rmak i癟indi. Geride “anl覺 bir ge癟mi” vard覺 ve o anl覺 ge癟mi ihya edilecekti… Ge癟mii ihya etme d羹羹ncesi eyan覺n tabiat覺na ayk覺r覺d覺r. Olmayan duaya amin demektir… 襤yi de o i, bin odal覺 devasa saraylar yapmakla, her mahalleye koca koca camiler ina etmekle, t羹m okullar覺 birer imam hatip imalathanesine d繹n羹t羹rmekle, Osmanl覺 isimlerini her yere ve her eye vermekle, hel璽l niteleme s覺fat覺n覺, her yiyecein, her giyecein, vb. 繹n羹ne koymakla, Osmanl覺 simgeleri kullanmakla, din tacirliiyle, yama ve talan覺, l羹ks羹, israf覺 derinletirmekle mi olacakt覺? Elbette iktidara geldiklerinde de durum matah deildi ama art覺k her eyi onun da gerisine ta覺d覺lar. Her ey 癟覺覺r覺ndan 癟覺kt覺, tam bir y覺k覺m ve 癟繹k羹 tablosu ortaya 癟覺kt覺. Bata ekonomi, (sanayi ve tar覺m) olmak 羹zere, eitim, sal覺k, sosyal yaam, d覺 politika, k羹lt羹r, sanat, doal 癟evre tahribat覺, velhas覺l t羹m alanlarda tam bir iflas tablosu ortaya 癟覺kt覺…Fakat, bu din tacirlerinin hakk覺n覺 da yememek l璽z覺m… 15 y覺lda “olaan羹st羹 hali olaan h璽le getirmeyi baard覺lar. yle ya, ne kadar 繹羹nseler yeridir… lkeyi bu 癟繹k羹nt羹 tablosundan ancak radikal bir halk hareketi, ne yapt覺覺n覺 bilen bir muhalefet 癟覺karabilir ve bu m羹mk羹n…

 

 

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI