Sahte itirafları Neden Kabul Ettiler?  

 

Arthur KoestlerÔÇÖin k├╝lt roman─▒ G├╝n Ortas─▒nda Karanl─▒kÔÇÖ─▒ (├žev: P─▒nar K├╝r, ─░leti┼čim, 5. Bask─▒, 2014) yeniden okudum. Bu roman, 1930ÔÇÖlar─▒n muhalif kom├╝nistlerinin, Stalin rejimi alt─▒nda d├╝zenlenen g├Âsteri mahkemelerinde nas─▒l olup da itiraflarda bulunduklar─▒na ili┼čkin bir tez-romand─▒r ayn─▒ zamanda.

Bu konuda 80 y─▒ld─▒r ├že┼čitli tezler ileri s├╝r├╝lmektedir. Mahkemede bizzat bulunan Bat─▒l─▒ gazeteciler ┼ča┼čk─▒nl─▒k i├žinde, devrimin eski ├Ânderlerinin, LeninÔÇÖin arkada┼člar─▒n─▒n, ÔÇťihanetleriniÔÇŁ a├ž─▒k se├žik beyan ettiklerini ifade etmi┼člerdir. Temel hukuk kurallar─▒n─▒n her ko┼čulda ┼ču ya da bu ├Âl├ž├╝de y├╝r├╝rl├╝kte oldu─ču ├╝lkelerde (├Ârne─čin su├žun ┼čahsili─či) ve liberal bir k├╝lt├╝r ortam─▒nda yeti┼čmi┼č bu gazeteci ve g├Âzlemcilerin ┼ča┼čk─▒nl─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒r bir ┼čeydir. Adam ├ž─▒km─▒┼č mahkemeye, a├ž─▒k a├ž─▒k itirafta bulunuyor i┼čte. Onu kamuoyu ├Ân├╝nde b├Âyle konu┼čmaya kendi iradesi d─▒┼č─▒nda ne sevk edebilir ki?

Bat─▒da biraz daha ku┼čkucu d├╝┼č├╝nenler ba┼čka izahlar bulmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č ve ba┼čka faraziyeler ortaya atm─▒┼člard─▒r. Baz─▒lar─▒, itirafta bulunanlara, iradelerini felce u─čratan bir tak─▒m ila├žlar i├žirildi─čini; di─čer baz─▒lar─▒ ise, daha g├╝l├╝n├ž bir ┼čekilde, mahkemeye ├ž─▒kar─▒lanlar─▒n, asl─▒nda kendilerine makyaj yap─▒lm─▒┼č dubl├Ârler oldu─čunu ileri s├╝rm├╝┼člerdir. Tabii ki bunlar─▒n hi├žbiri ge├žerli de─čildi. Orada itirafta bulunanlar, ger├žek san─▒klard─▒, ila├ž falan da almam─▒┼člard─▒, fakat iradelerinin ba┼čka yollarla ├ž├Âkertildi─či bir ger├žekti.

Peki nas─▒l m├╝mk├╝n olabilmi┼čti bu? ├çarl─▒k zaman─▒nda onca polis tecr├╝besi ya┼čam─▒┼č, onca badirelerden ge├žmi┼č, ├Âm├╝rleri s├╝rg├╝nlerde ge├žmi┼č bu deneyimli Bol┼čevikler nas─▒l olmu┼čtu da sahte ve d├╝zmece olduklar─▒ ├žok a├ž─▒k olan bu itiraflar─▒ imzalam─▒┼č, mahkemelere ├ž─▒k─▒p Sovyet ve d├╝nya kamuoyu ├Ân├╝nde papa─čan gibi tekrarlam─▒┼člard─▒?

Bunun elbette bir de─čil, bir├žok nedeni vard─▒ ama bu nedenlerin hepsi eninde sonunda gelip tek bir noktada d├╝─č├╝mleniyordu: Engizisyon ve Hitler rejimi de dahil, d├╝nyan─▒n o zamana kadar e┼čini benzerini g├Ârmedi─či totallikte su ve ─▒┼č─▒k s─▒zd─▒rmaz bir totaliter rejimin varl─▒─č─▒. ├ľyle ki, bu rejim kar┼č─▒s─▒nda eski ├çarl─▒k rejimi son derece liberal kalm─▒┼čt─▒r. Dolay─▒s─▒yla ├çarl─▒k polisi kar┼č─▒s─▒nda yenilmeyen Bol┼čevik devrimciler, kurulmas─▒na katk─▒da bulunduklar─▒ yeni rejimin 1930ÔÇÖlarda t├╝msel bir totalitarizme d├Ân├╝┼čmesi kar┼č─▒s─▒nda yenik d├╝┼čm├╝┼člerdir.

Bir kere, KoestlerÔÇÖin ├╝zerinde durdu─ču totaliter d├╝┼č├╝nme tarz─▒n─▒n daha ba┼člang─▒├žtan itibaren bu Bol┼čevik devrimcilerde de yer etti─činin ├╝zerinde durmak gerekir. ├ľyle ki, sonu├žta bu d├╝┼č├╝nme tarz─▒, Bol┼čevik devrimcilerin, ÔÇť1 numaran─▒nÔÇŁ hakl─▒ olabilece─či ihtimalinin onlar─▒n beyinlerinde yer etmesine yol a├žm─▒┼čt─▒r. Bunun yan─▒ s─▒ra, kurulmas─▒na katk─▒da bulunduklar─▒ bir rejim s├Âz konusudur ve bu rejimin ayakta durmas─▒ i├žin onlar─▒n itiraflar─▒na ihtiya├ž duyulmaktad─▒r. Elbette hepsi bu mant─▒─ča yenilmi┼č de─čildir ama ├žo─čunun beyninde bu vir├╝s kendine yer bulabilmi┼čtir. Bununla birlikte tek ba┼č─▒na bu yetmezdi. Totaliter rejimin ba┼čka zorlay─▒c─▒ ara├žlara da ihtiyac─▒ vard─▒.

Bu ├Âyle totaliter bir rejimdir ki, onun taleplerini yerine getirmeyen bir ses, NKVDÔÇÖnin bodrumlar─▒nda an─▒nda bo─čuluyordu. Binlerce devrimci, a├ž─▒k mahkemelere ├ž─▒kart─▒lmadan NKVD bodrumlar─▒nda beyinlerine s─▒k─▒lan birer mermiyle yok edilmi┼čtir.

Yok edilmeyip itiraflarda bulunanlar─▒ ise ┼ču saiklerle hareket etmek zorunda hissetmi┼člerdir kendilerini:

Bir k─▒sm─▒, NKVD sorgucular─▒n─▒n ÔÇťpartiye son bir hizmette bulunmalar─▒ÔÇŁ talebini yerine getirip itirafta bulunursa ├Âl├╝mden kurtulaca─č─▒ vaatlerine aldanm─▒┼čt─▒r. Bu vaatlerle itiraflar─▒ imzalam─▒┼č, mahkemede bunlar─▒ tekrarlam─▒┼č ve hepsi karar─▒n hemen ard─▒ndan kur┼čuna dizilmi┼čtir.

Bir k─▒sm─▒, itirafta bulunurlarsa kar─▒lar─▒na, ├žocuklar─▒na, di─čer akrabalar─▒na dokunulmayaca─č─▒ vaadiyle itirafta bulunmu┼čtur. Totaliter rejim, bu tehdidi iyice yo─čunla┼čt─▒rmak i├žin su├ž ya┼č─▒n─▒ 12ÔÇÖye indirmi┼čtir.

Buna ek olarak, uykusuz b─▒rakma, konveyor (aral─▒ks─▒z sorgu) ve fiili i┼čkence gibi uygulamalar da itiraflarda ek bir fakt├Âr olu┼čturmu┼čtur.

─░tiraf yapacaklar─▒n─▒ s├Âyleyenlerin mahkemeye ├ž─▒kt─▒klar─▒nda bu itiraflar─▒n─▒ geri almas─▒ ihtimaline kar┼č─▒ her t├╝rl├╝ tedbir al─▒nm─▒┼čt─▒r. ├ľrne─čin, mahkemeye ├ž─▒kar─▒lan Krestinski, belirlenen ifadesinden farkl─▒ ┼čeyler s├Âylemeye ba┼člay─▒nca mikrofonun sesi derhal k─▒s─▒lm─▒┼č ve mahkeme heyeti duru┼čmaya ara vermi┼čtir. Ertesi g├╝n duru┼čmaya getirilen Krestinski ifadesine, kald─▒─č─▒ yerden ÔÇťd├╝zg├╝nÔÇŁ bir ┼čekilde devam etmi┼čtir. Bu arada neler olmu┼č olabilece─čini tahmin etmek zor de─čildir. Zaten duru┼čmalar s─▒ras─▒nda arka b├Âlmede NKVD g├Ârevlileri ├Ânlerindeki itiraf metinlerini sat─▒r sat─▒r izlemektedir. En ufak bir sapmada ├Ânlerindeki d├╝─čmeye bas─▒p mikrofonun sesini kesmektedir. Bu sahne, Kosta GavrasÔÇÖ─▒n, 1952 Slanski davas─▒n─▒ konu alan ─░tiraf filminde e┼čsiz bir g├Ârsellikle sergilenmi┼čtir.

Totaliter rejim, toplumda tam bir ÔÇťkuduz k├Âpekleri ├Âld├╝r├╝nÔÇŁ isterisi yaratm─▒┼čt─▒r. B├╝t├╝n yay─▒n organlar─▒, radyo istasyonlar─▒, sokaklardaki mikrofonlar bile bir a─č─▒zdan ayn─▒ t├╝rk├╝y├╝ s├Âylemekte, fabrika toplant─▒lar─▒yla bu y├Ânde kararlar ald─▒r─▒lmaktad─▒r. Bu t├╝r kararlar─▒ imzalamayan─▒n an─▒nda kendini NKVD bodrumlar─▒nda bulaca─č─▒ kesindir, nitekim bunun ├Ârnekleri de vard─▒r. Bu bir yana, bu t├╝r bir histeriye san─▒klar─▒n yak─▒nlar─▒ bile zorla dahil edilmektedir. Kocas─▒n─▒ ya da kar─▒s─▒n─▒ veya babas─▒n─▒ ÔÇťlanetleyenÔÇŁ ├žok say─▒da kurban vard─▒r d─▒┼čar─▒da. Fakat bu yak─▒n akrabalar─▒n lanetlemeleri bile onlar─▒ kurtaramam─▒┼č, bir s├╝re sonra onlar da i├žeri al─▒n─▒p yok edilmi┼č ya da toplama kamplar─▒nda yok olmu┼člard─▒r.

B─▒rak─▒n ├╝lke i├žini, ├╝lke d─▒┼č─▒nda bile rejimin propaganda aparatlar─▒ kulaklar─▒ sa─č─▒r eden bir tempoda ayn─▒ su├žlamalar─▒ d├╝nyaya yaym─▒┼čt─▒r.

B├Âylesi bir totaliter rejim kar┼č─▒s─▒nda itiraf yapmaman─▒n tek yolu daha ba┼čtan her t├╝rl├╝ i┼čbirli─čini reddetmektir ki, bunu yapan ├žok say─▒da isimsiz kahraman da vard─▒r. NKVD bodrumlar─▒n─▒n duvarlar─▒na kanlar─▒ s─▒├žrayan bu insanlar─▒n ├žok az─▒n─▒n ismi bilinmektedir.

HitlerÔÇÖin mahkemelerinde Dimitrov savunmas─▒n─▒ yapabilmi┼č, Jan Valtin (Karanl─▒─č─▒n ├ľtesinde, ├žev: G├╝n, Zileli, Kibele, 2009), kendi lehine tan─▒klar g├Âstererek ba┼č─▒n─▒n baltayla vurulmas─▒ndan kurtulabilmi┼čtir. ┬áHitler rejimi, temel hukuk kurallar─▒n─▒n ihlali ve totalitarizm a├ž─▒s─▒ndan Stalin rejiminin yan─▒nda pek toy kal─▒r.

 

G├╝n Zileli

28 Eyl├╝l 2017

gunzileli68@gmail.com

gunzileli@hotmail.com

www.gunzileli.com

 

Garbis Alt─▒no─člu arkada┼č, kendi facebook sayfas─▒nda yukar─▒daki yaz─▒ya yan─▒t vermi┼č. Alt─▒ndaki yorumlarla birlikte buraya al─▒yorum.┬á

 

Moskova Yarg─▒lamalar─▒ ├ťzerine
30 Eyl├╝l-1 Ekim 2017

G├╝n Zileli, 28 Eyl├╝l tarih ve ÔÇťSahte itiraflar─▒ neden kabul ettiler?ÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ (http://www.gunzileli.com/ÔÇŽ/sahte-itiraflari-neden-kabul-etÔÇŽ/) yaz─▒s─▒nda 1930’lu y─▒llarda yarg─▒lanan ve SBKP’ne ve Sovyetler Birli─či’ne kar┼č─▒ muhalefetlerini ihanet ve emperyalist devletlerle i┼čbirli─či noktas─▒na vard─▒ran Parti y├Âneticileri ve ├╝yeleri olay─▒n─▒ bir kez daha de┼čmeye giri┼čmi┼č. Asker├« s─▒rlara ili┼čkin bilgilerin duyulmamas─▒ hakl─▒ gerek├žesiyle gizli yap─▒lan ve Mare┼čal Tuha├ževski gibi y├╝ksek r├╝tbeli asker├« personelinkiler bir yana b─▒rak─▒l─▒rsa bu yarg─▒lamalar kamuya a├ž─▒k olarak yap─▒lm─▒┼č ve aralar─▒nda Zinovyev, Kamenev, Buharin, Radek, Rikov, Piatakov, Krestinski, Rakovski, Sokolnikov gibi ├Ândegelen isimlerin de bulundu─ču san─▒klar idam da i├žinde olmak ├╝zere a─č─▒r cezalara ├žarpt─▒r─▒lm─▒┼člard─▒. Yarg─▒lanan san─▒klar─▒n su├žlu olabilecekleri olas─▒l─▒─č─▒n─▒ bile t├╝m├╝yle reddeden Zileli yaz─▒s─▒nda bu ki┼čilerin mahkeme ├Ân├╝nde neden kendilerine y├╝klenen su├žlar─▒ itiraf ettiklerini kendince a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čm─▒┼č, ama sonu├žta kendi kafakar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ ortaya koyman─▒n ├Âtesine ge├žememi┼čtir.

Zileli, ÔÇťMahkemede bizzat bulunan Bat─▒l─▒ gazeteciler ┼ča┼čk─▒nl─▒k i├žinde, devrimin eski ├Ânderlerinin, LeninÔÇÖin arkada┼člar─▒n─▒n, ‘ihanetlerini’ a├ž─▒k se├žik beyan ettiklerini ifade etmi┼člerdirÔÇŁ dedikten sonra ┼ču soruyu soruyor:
ÔÇťPeki nas─▒l m├╝mk├╝n olabilmi┼čti bu? ├çarl─▒k zaman─▒nda onca polis tecr├╝besi ya┼čam─▒┼č, onca badirelerden ge├žmi┼č, ├Âm├╝rleri s├╝rg├╝nlerde ge├žmi┼č bu deneyimli Bol┼čevikler nas─▒l olmu┼čtu da sahte ve d├╝zmece olduklar─▒ ├žok a├ž─▒k olan bu itiraflar─▒ imzalam─▒┼č, mahkemelere ├ž─▒k─▒p Sovyet ve d├╝nya kamuoyu ├Ân├╝nde papa─čan gibi tekrarlam─▒┼člard─▒?ÔÇŁ Zileli, bunun yan─▒t─▒n─▒ ararken, Bat─▒ burjuva bas─▒n─▒ ve politik ├ževrelerinde ortaya at─▒lan a├ž─▒klamalar─▒ da yetersiz buluyor. ├ľrne─čin o, ÔÇťitirafta bulunanlara, iradelerini felce u─čratan bir tak─▒m ila├žlar i├žirildi─čiÔÇŁ, ÔÇťmahkemeye ├ž─▒kar─▒lanlar─▒n, asl─▒nda kendilerine makyaj yap─▒lm─▒┼č dubl├Ârler oldu─čuÔÇŁ yolundaki a├ž─▒klamalar─▒ g├╝l├╝n├ž buldu─čunu belirtiyor. Ama bu itiraflara kendisinin getirdi─či a├ž─▒klaman─▒n da burjuva ├ževrelerin a├ž─▒klamalar─▒ndan pek fark─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârmezden geliyor.
Yazara g├Âre bu ki┼čilerin su├žlar─▒n─▒ itiraf etmeleri;
a) ÔÇťEngizisyon ve Hitler rejimi de dahil, d├╝nyan─▒n o zamana kadar e┼čini benzerini g├Ârmedi─či totallikte su ve ─▒┼č─▒k s─▒zd─▒rmaz bir totaliter rejimin varl─▒─č─▒ÔÇŁ,
b) san─▒klar─▒n NKVD sorgucular─▒n─▒n ÔÇťpartiye son bir hizmette bulunmalar─▒ÔÇŁ talebini yerine getirmesi,
b) onlar─▒n; kar─▒lar─▒na, ├žocuklar─▒na, di─čer akrabalar─▒na dokunulmayaca─č─▒ vaadine kanmalar─▒,
c) ÔÇťuykusuz b─▒rakma, konveyor (aral─▒ks─▒z sorgu) ve fiili i┼čkence gibi tutum ve uygulamalarÔÇŁ kar┼č─▒s─▒nda pes etme gibi nedenlerle a├ž─▒klanabilir ve ├Âyle a├ž─▒klanmal─▒d─▒r.

Oysa, gerek T├╝rkiye ve ├Âzellikle K├╝rdistan deneyiminden ve gerekse ba┼čka ├╝lkelerde ya┼čanan deneyimlerden ┼čunu biliyoruz: Kural olarak; kararl─▒ ve davaya sad─▒k bir ├Ânder devrimci, mahkemede ├ž─▒kt─▒─č─▒nda kendisinin asl─▒nda devrimci de─čil de hain, gerici ve yabanc─▒ emperyalist devletlerin istihbarat ├Ârg├╝tlerinin u┼ča─č─▒ ve i┼čbirlik├žisi oldu─ču t├╝r├╝nden t├╝m├╝yle haks─▒z bir su├žlamay─▒ asla kabul etmez. (Kural olarak diyorum; ├ž├╝nk├╝ bunun istisnalar─▒ da olabilir elbet.) O, Zileli’nin ├Âne s├╝rd├╝─č├╝ gerek├želerle ya da ba┼čka herhangi bir gerek├žeyle b├Âyle davranmaz. ├ľzellikle de yabanc─▒ diplomatlar─▒n ve bas─▒n─▒n temsilcilerinin izledi─či a├ž─▒k bir duru┼čmada bunu yapmaz. B├Âyle bir devrimci; a─č─▒r ve sistemli i┼čkenceye t├óbi tutulabilir, uzun s├╝re izolasyon ko┼čullar─▒nda tutulabilir, ona, sevdiklerine ve di─čer yak─▒nlar─▒na k├Ât├╝l├╝k yap─▒laca─č─▒ tehdidiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilir. Ama kural olarak ├Ânder bir devrimci -varsa e─čer- bu tip zorlay─▒c─▒ olgular ya da tehditlerden hareketle kendisinin, oldu─čundan T├ťM├ťYLE FARKLI bir ki┼či oldu─čunu, gerici ve fa┼čist devletlerin ajan─▒ oldu─čunu, ┼ču ya da bu ter├Âr su├žunu i┼čledi─čini ve/ ya da i┼člemeyi planlad─▒─č─▒n─▒ vb. kabul etmez/ edemez. Kald─▒ ki Moskova’da yarg─▒lanan san─▒klar─▒n duru┼čma s─▒ras─▒nda sakin, normal ve rahat denebilecek bir tav─▒r sergilediklerini, Sovyet iktidar─▒na kar┼č─▒ bir sava┼č─▒m i├žinde olduklar─▒n─▒ kendilerinin s├Âylediklerini, dahas─▒ onlar─▒n pek ├žok kez savc─▒yla polemi─če girdiklerini, hatt├ó baz─▒lar─▒n─▒n, i┼čkence g├Ârmek bir yana kendilerinin sorguculara ÔÇťi┼čkence ettikleriniÔÇŁ s├Âylediklerini, iddianamelerde yer alan bir ├žok noktaya itiraz ettiklerini ve zaman zaman bu belgelerde yer almayan yeni bilgi ve su├žlamalar─▒ kendilerinin g├╝ndeme getirdiklerini biliyoruz. Ola─čand─▒┼č─▒ bir fiziksel ya da ruhsal bask─▒ alt─▒nda tutulmu┼č ya da tehdit ve i┼čkenceye hedef olmu┼č ve mahkemeye daha ├Ânceden haz─▒rlanm─▒┼č ve ezberletilmi┼č bir anlat─▒m sunmas─▒ i├žin zorlanm─▒┼č ki┼čilerin b├Âyle davranmas─▒n─▒n beklenemeyece─či a├ž─▒kt─▒r. Bir ├Ârnek olmas─▒ bak─▒m─▒ndan Buharin’in, daha ├Ânceki duru┼čmalar─▒n seyrinden idamla cezaland─▒r─▒laca─č─▒n─▒n a├ž─▒─ča ├ž─▒km─▒┼č oldu─ču ko┼čullarda Ba┼čsavc─▒ Vi┼činski ile nas─▒l meydan okuyucu bir tav─▒rla tart─▒┼čt─▒─č─▒na bakal─▒m.

ÔÇťV─░┼×─░NSK─░: Siz kendinizi bir ideolog olarak m─▒ de─čerlendiriyordunuz?
ÔÇťBUHAR─░N: Kendimi, hem kar┼č─▒-devrimci bir darbenin ideologu ve hem de pratik i├žindeki bir eylemcisi olarak de─čerlendiriyorum. Tabi├« siz benim kendimi bir casus olarak de─čerlendirmemi isterdiniz; fakat ben kendimi hi├žbir zaman bir casus olarak de─čerlendirmedim ve ┼čimdi de ├Âyle de─čerlendirmiyorum.
ÔÇťV─░┼×─░NSK─░: ├ľyle de─čerlendirmeniz daha do─čru olurdu.
ÔÇťBUHAR─░N: Bu sizin d├╝┼č├╝nceniz, ancak benim d├╝┼č├╝ncem farkl─▒.ÔÇŁ (Stalin, Man of Contradiction/ Stalin, ├çeli┼čmeli Ki┼či, Kanada, 1989, s. 70)

Somut ve iyi bilinen bir ├Ârnek olmas─▒ bak─▒m─▒ndan 1980’lerde Diyarbak─▒r Cezaevi’nde tutulan ve sistemli bir bi├žimde en a─č─▒r i┼čkencelere t├óbi tutulan ve kom├╝nist de─čil, ulusal devrimci ├žizgideki PKK y├Ânetici ve kadrolar─▒n─▒n durumunu ele alal─▒m. Diyarbak─▒r’daki 7. Kolordu Komutanl─▒─č─▒ 2 Nolu S─▒k─▒y├Ânetim Asker├« Mahkemesi’nde 13 Nisan 1981 y─▒l─▒nda ba┼člayan, 24 May─▒s 1983 y─▒l─▒nda sona eren ve 63 idam─▒n verildi─či duru┼čmalar─▒n ko┼čullar─▒ 1936-38 Moskova duru┼čmalar─▒n─▒n ko┼čullar─▒yla neredeyse taban tabana kar┼č─▒tt─▒. Bu tutsaklar gerek duru┼čmalara getirilirken ve gerekse duru┼čmalardan sonra cezaevine g├Ât├╝r├╝ld├╝klerinde bir kez daha i┼čkence g├Âr├╝yorlard─▒. Bu duru┼čmalar─▒ izleyen gazeteci-yazar Ekrem Sunar, ya┼čad─▒klar─▒n─▒ ve izlenimlerini F─▒rat Haber Ajans─▒’na anlat─▒rken ┼čunlar─▒ s├Âyl├╝yordu:

ÔÇťMahkemede devam eden duru┼čmalara kat─▒lan san─▒klar─▒n konu┼čma, dinleyici ya da avukatlar─▒yla bak─▒┼čma ve i┼čaretle┼čme haklar─▒ yoktu. Sandalyede oturmu┼č, ellerini nizami ┼čekilde dizlerinin ├╝st├╝nde tutuyorlard─▒. Kafalar s─▒f─▒r numara tra┼čl─▒, tek tip elbise i├žinde, ba┼člar─▒n─▒ dik tutarak, tek bir noktaya bak─▒yorlard─▒. Bu nokta genellikle, Mahkeme heyetinin arkas─▒ndaki duvarda yaz─▒l─▒ ‘Adalet M├╝lk├╝n Temelidir’ vecizesiydi. Heykel gibi oturmak zorunda olduklar─▒ yerden duru┼čma sonuna dek ├Âylece yaz─▒ya m─▒, mahkeme heyetine mi bak─▒yorlard─▒? Pek anla┼č─▒lam─▒yordu. San─▒klar, burunlar─▒na konan sine─či dahi kovam─▒yorlard─▒. ├ç├╝nk├╝ kalkan ellere, ba┼člar─▒nda dikilen gardiyan jandarmalar taraf─▒ndan an─▒nda cop iniyordu.

ÔÇť─░┼čkenceden ve cezaevi y├Ânetiminden ┼čikayet edenler ya da el kald─▒rmadan kalk─▒p konu┼čmak isteyenler yine ba┼člar─▒ndaki gardiyan jandarmalar taraf─▒ndan tehdit ediliyordu. Kimi zaman da, duru┼čma salonunda coplanan san─▒klar mahkeme heyetine, ‘─░┼čkence burada da devam ediyor. Burada ya┼čad─▒─č─▒m─▒z─▒ da tutanaklara ge├žirin’ diye ba─č─▒rarak tepkilerini g├Âstermek zorunda kal─▒yordu. Duru┼čmada ta┼čk─▒nl─▒k yaratan ya da mahkeme heyetine sayg─▒da kusur eden san─▒klar elleri kelep├želenerek salon d─▒┼č─▒na ├ž─▒kar─▒l─▒yordu.

ÔÇťKesin kurald─▒; tutuklu, belirtilen bi├žimin d─▒┼č─▒nda bir bi├žimde oturamazd─▒. Sa─č─▒nda ya da solunda oturanlarla dirsek temas─▒ yapacak ┼čekilde k─▒p─▒rdayamazd─▒. Konu┼čurken de elini bacaklar─▒na yap─▒┼č─▒k durumda tutmak zorundayd─▒. Ka─č─▒t kalem yan─▒nda bulunduramazd─▒.

ÔÇťSan─▒klar─▒n salona al─▒nmalar─▒ ya da duru┼čma ara kararlar─▒nda tuvalet ihtiya├žlar─▒na kesinlikle izin verilmiyordu; su ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒lanm─▒yordu. Zorunlu bu iki temel ihtiyac─▒n kar┼č─▒lanmamas─▒ yarg─▒lanan san─▒klar i├žin adeta b├╝y├╝k bir i┼čkenceye d├Ân├╝┼č├╝yordu…

ÔÇťDuru┼čma boyunca avukatlar─▒n da durumu san─▒klar─▒n durumundan farkl─▒ de─čildi. Onlar da s├Âz ald─▒klar─▒nda esas duru┼čta bulunmak zorundayd─▒lar. Salondaki g├Ârevli gardiyan askerler, avukatlar─▒n el ve kol hareketlerini ‘mahkemeye sayg─▒s─▒zl─▒k’ kabul ederek m├╝dah├óle ediyordu. Duru┼čma s─▒ras─▒nda m├╝vekkilleriyle de g├Âr├╝┼čemediklerinden, mahkeme heyetinden de bu y├Ânde talepte bulunam─▒yordu. Avukat, s├Âz verilmedik├že konu┼čam─▒yordu, i┼čkence ve bask─▒lardan s├Âz edemiyordu. Verilen zaman k─▒s─▒nt─▒s─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kam─▒yor, s├Âz├╝n├╝ uzatam─▒yordu. Israr etmesi h├ólinde de duru┼čmadan ├ž─▒kart─▒l─▒yordu. Davaya kat─▒lan bir├žok avukat, g├Ârevlerini tam olarak yerine getiremedikleri ya da yapt─▒klar─▒ savunmalarda ├Ârg├╝t├╝n propagandas─▒n─▒ yapt─▒klar─▒ sav─▒yla su├žlan─▒yordu. Bu nedenle bir├žok avukat davadan geri ├žekilmek zorunda kald─▒. Kimi avukatlar da susturulmalar─▒ i├žin s─▒k s─▒k g├Âzalt─▒na al─▒nd─▒… Ve t├╝m bunlar, duru┼čma heyetinin g├Âzleri ├Ân├╝nde ya┼čan─▒yordu…

ÔÇťDuru┼čmay─▒ izleyen gazeteciler 7. Kolordu Komutanl─▒─č─▒ nizamiye kap─▒s─▒nda ├Ânce polis taraf─▒ndan s─▒k─▒ ├╝st aramas─▒ndan ge├žiriliyordu. Sonra da kimlik tespitleriyle birlikte geli┼č ama├žlar─▒ kay─▒t alt─▒na al─▒n─▒yordu. Toplu ve ├žift s─▒ra h├ólinde g├Ât├╝r├╝len dinleyici, avukat ve gazetecilerin duru┼čma salonuna kadar olan asker├« alanda ba┼člar─▒ ├Âne e─čik, sa─ča sola bakmalar─▒; ayn─▒ ┼čekilde duru┼čma salonunda san─▒klarla uzun s├╝re bak─▒┼čmalar─▒ yasakt─▒.ÔÇŁ (Taylan Esmer, ÔÇťBir gazetecinin g├Âz├╝yle PKK ve s─▒k─▒y├Ânetim mahkemeleri,ÔÇŁ ANF, 20 Eyl├╝l 2011)

Evet, ulusal devrimci bir hareket olan PKK kadro ve sempatizanlar─▒n─▒n ezici ├žo─čunlu─ču, Diyarbak─▒r Cezaevi’nde uygulanan a─č─▒r i┼čkencelere dayanamad─▒ ve cezaevi y├Ânetiminin dayatt─▒─č─▒ yapt─▒r─▒mlara birka├ž y─▒l boyunca uydu. Dahas─▒ onlar─▒n aras─▒ndan, baz─▒lar─▒ ├╝st d├╝zeyde olan az─▒msanmayacak ├Âl├ž├╝de itiraf├ž─▒ da ├ž─▒kt─▒. Hatt├ó Diyarbak─▒r Cezaevi’nde ├Âzel itiraf├ž─▒ ko─ču┼člar─▒ olu┼čturuldu. Bu itiraf├ž─▒lar─▒n baz─▒lar─▒ devletin ÔÇťg├╝venlikÔÇŁ kuvvetleriyle birlikte ├žal─▒┼čacak kadar ileri gitti vb. B├Âylesi yo─čun bir beyaz ter├Âr ortam─▒nda bunun ├žok da tuhaf olmad─▒─č─▒ s├Âylenebilir.

Anla┼č─▒labilece─či ├╝zere nas─▒l 1930’lar─▒n Rusyas─▒’n─▒n ve1980’lerin T├╝rkiyesi’nin siyasal-toplumsal karakterleri birbirinden tamamen farkl─▒ idiyse, buna ba─čl─▒ olarak Moskova ile Diyarbak─▒r duru┼čmalar─▒n─▒n ortamlar─▒ da birbirinden tamamen farkl─▒yd─▒. Gene de ┼čunu s├Âyleyebiliriz: Diyarbak─▒r’da, mahkeme salonlar─▒na kadar uzanan ter├Âre yani, savunma haklar─▒n─▒n b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de k─▒s─▒tlanm─▒┼č, avukatlar─▒n a─č─▒r bir bask─▒ alt─▒na al─▒nm─▒┼č, bas─▒n─▒n duru┼čmalar─▒ izlemesi ve bu konuda kamuoyunu bilgilendirmesi neredeyse yasaklanm─▒┼č olmas─▒na ra─čmen PKK’n─▒n ├Ânder kadrolar─▒n─▒n ├žo─čunun, bu platformda siyasal g├Âr├╝┼člerini cesaretle savunduklar─▒n─▒ ve savunabildiklerini g├Ârd├╝k ve ya┼čad─▒k. Demek ki, bu verilerin ─▒┼č─▒─č─▒nda ┼čunu da s├Âyleyebiliriz: Zileli’nin, ÔÇťEski Bol┼čeviklerÔÇŁin mahkemede su├žlar─▒n─▒ a├ž─▒k se├žik bir tarzda itiraf etmelerini, kendisinin yukarda sundu─ču t├╝rden tutars─▒z gerek├želer g├Âstererek a├ž─▒klamaya ve mazur g├Âstermeye ├žal─▒┼čmas─▒, hi├žbir inand─▒r─▒c─▒l─▒k ta┼č─▒mamektad─▒r.

Tahmin edilebilece─či gibi, burjuva, Trotskist ve revizyonist bas─▒n─▒n ve tarih├žilerin ÔÇťdevrimin eski ├ÂnderleriÔÇŁ, ÔÇťLeninÔÇÖin arkada┼člar─▒ÔÇŁ, ÔÇťEski Bol┼čeviklerÔÇŁ ad─▒yla sunmaya ├Âzen g├Âsterdi─či bu ki┼čiler bu noktaya birden ya da bir s─▒├žray─▒┼čla gelmediler. Bir dizi konuda yapageldikleri hatalar─▒ d├╝zelt(e)meyen vc bu hatalar─▒n ideolojik temellerini ortadan kald─▒r(a)mayan bu ki┼čiler, d├╝nyada ve Avrupa’da ve ├Âzellikle de Rusya’da t├╝m temel ├želi┼čmelerin keskinle┼čti─či 1930’lar─▒n ortam─▒nda yava┼č yava┼č Parti’ye ve Sovyetler Birli─či’ne d├╝┼čman bir konuma s├╝r├╝klendiler. Bunlar─▒n bir b├Âl├╝m├╝n├╝n, yani Trotski ve arkada┼člar─▒n─▒n, zaten ├Âteden beri ÔÇťLenin’in arkada┼člar─▒ÔÇŁ ya da ÔÇťEski Bol┼čeviklerÔÇŁ olmak ┼č├Âyle dursun, Lenin’e ve Bol┼čeviklere sistemli bir bi├žimde kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒klar─▒ ve hatt├ó ├žok a─č─▒r terimler kullanarak hakaret ettiklerini ve sald─▒rd─▒klar─▒n─▒ biliyoruz. (1) Kamenev, Zinovyev, Buharin gibi isimlerden farkl─▒ olarak hi├ž de ÔÇťEski Bol┼čevikÔÇŁ say─▒lamayacak olan Trotski ve arkada┼člar─▒ ancak Ekim Devrimi’nin ├Âng├╝n├╝nde, Parti’nin 26 Temmuz-3 A─čustos 1917’de yap─▒lan Alt─▒nc─▒ Kongresi’nde, i├žinde yer ald─▒klar─▒ Mejrayontsi adl─▒ k├╝├ž├╝k grupla birlikte Bol┼čeviklere kat─▒lm─▒┼člard─▒. Tabi├« onlar─▒n bu ad─▒m─▒ atmalar─▒, s─▒rtlar─▒nda ta┼č─▒d─▒klar─▒ anti-Bol┼čevizm kamburundan t├╝m├╝yle kurtulduklar─▒ anlam─▒na gelmiyordu. Tarih onlar─▒n Ekim Devrimi’nden sonra da bir dizi konuda Partiye kar┼č─▒ ├╝st├╝ ├Ârt├╝l├╝ ve a├ž─▒k muhalefet s├╝rd├╝rd├╝klerini, bu muhalefetin dozunu Lenin’in ├Âl├╝m├╝ ve yerine Stalin’in Partinin ├Ânderi olarak ├Âne ├ž─▒kt─▒─č─▒ ve ├Âzellikle de sosyalizmin in┼čas─▒na ba┼čland─▒─č─▒ d├Ânemde daha da y├╝kselttikleri ve antagonizm noktas─▒na ta┼č─▒d─▒klar─▒n─▒ g├Âsterdi.

Evet, bu muhalefetin itirazlar─▒ ├Âz├╝nde, tek bir ├╝lkede sosyalizmin in┼ča edilemeyece─či noktas─▒ ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒. Bunun son derece do─čal oldu─čunu s├Âyleyebiliriz. Neden? ├ç├╝nk├╝ Sovyet Rusya insanl─▒k tarihin belki de en ├Ânemli at─▒l─▒m─▒na, kapitalizmden sosyalizmin in┼čas─▒na ge├ži┼če haz─▒rlan─▒yordu. Bazan sol bir retorik kullan─▒yor olsalar da, devrilmi┼č, ama t├╝m├╝yle ortadan kalkmam─▒┼č olan burjuvazinin ve m├╝lksahiplerinin d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝n├╝ yans─▒tan Parti i├žindeki k├╝├ž├╝k-burjuva liderlerin ve kadrolar─▒n, b├Âyle bir ge├ži┼č an─▒nda bir karars─▒zl─▒k ve isteksizlik sergilemesi ve bu karars─▒zl─▒k ve isteksizli─čin emperyalist ku┼čatma, m├╝dah├óle ve sabotaj ortam─▒nda kar┼č─▒-devrimci bir prati─če evrilmesi hi├ž de ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ de─čildi. 1920’lerin ikinci yar─▒s─▒nda yo─čunla┼čan bu tart─▒┼čmalarda ba┼č─▒n─▒ Trotski’nin ├žekti─či muhalefet, ileri kapitalist ├╝lkelerde proleter devrimleri ger├žekle┼čmedi─či ve buralarda Rusya i┼č├žilerine ekonomik, tekniksel ve siyasal destek verecek i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ iktidarlar─▒ kurulmad─▒─č─▒ takdirde Sovyet Rusya’n─▒n sosyalizmi in┼ča edemeyece─či ve dolay─▒s─▒yla ├ž├Âkmeye mahk├╗m oldu─čunu savunuyordu. Bu g├Âr├╝n├╝┼čte sol, devrimci ve enternasyonalist, ama ├Âz├╝nde sa─č ve yenilgici anlay─▒┼ča g├Âre Sovyet Rusya sadece kendi g├╝c├╝ne dayanarak sosyalizmi in┼ča edemez, hatt├ó ayakta bile kalamazd─▒. Bu saptamalardan ├ž─▒kacak sonu├ž, ka├ž─▒n─▒lmaz olarak b├Âyle bir sosyalist in┼ča yolunun tutulmamas─▒ gerekti─čiydi! Lenin’in yolunu izleyen Stalin ve yolda┼člar─▒ ise, ileri kapitalist ├╝lkelerde proleter devrimleri ger├žekle┼čmemesi ya da gecikmesi h├ólinde i┼člerinin daha zor olaca─č─▒n─▒ kabul ediyorlard─▒. Ancak onlar bu durumda bile, ileri ├╝lkeler proletaryas─▒n─▒n sempati ve deste─činden yararlanan Rusya i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ ve emek├žilerinin kendi g├╝├žlerine dayanarak tek bir ├╝lkede sosyalizmi in┼ča edebileceklerini savundular ve bunu pratikte de kan─▒tlad─▒lar.

Bir yere kadar, ÔÇťLeninÔÇÖin arkada┼člar─▒ÔÇŁ ya da ÔÇťEski Bol┼čeviklerÔÇŁ diye an─▒lmaya lay─▒k olduklar─▒n─▒ s├Âyleyebilece─čimiz Kamenev, Zinovyev, Buharin gibi ├Ânder kadrolar da kritik durumlarda ciddi yalpalamalar ge├žirmi┼č, hatt├ó su├ž d├╝zeyine varan ├žok a─č─▒r hatalar i┼člemi┼člerdi. Sadece bu ├žok a─č─▒r hatalar─▒n kabaca g├Âzden ge├žirilmesi bile, anti-Bol┼čevik muhalefetin zaman i├žinde nas─▒l bir evrim ge├žirebilece─čini ve burjuvazi ile proletarya aras─▒ndaki ├želi┼čmenin keskinle┼čti─či ko┼čullarda neleri g├Âze alabilece─čini g├Âstermeye yeter. Burada bu hatalar─▒n en ├Ânemli ├Ârneklerinden ├╝├ž├╝ ├╝zerinde duraca─č─▒m.

Parti Merkez Komitesi’nin 16 Ekim 1917’de yap─▒lan geni┼čletilmi┼č toplant─▒s─▒nda ko┼čullar─▒n olgunla┼čt─▒─č─▒ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak 25 Ekim’de (yeni takvimle 7 Kas─▒m) yap─▒lacak ayaklanmayla iktidar─▒n al─▒nmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Partinin k─▒demli ├Ânder kadrolar─▒ndan Kamenev ile Zinovyev Merkez Komitesi toplant─▒s─▒nda bu giri┼čime kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒lar. Ama onlar bununla yetinmediler; 18 Ekim’de Men┼čeviklerin Novaya Jizn adl─▒ gazetesine bir deme├ž vererek Bol┼čeviklerin bir sil├óhl─▒ ayaklanmaya giri┼čeceklerini, kendilerinin ise b├Âyle bir ÔÇťmacer├óÔÇŁya kar┼č─▒ olduklar─▒n─▒ kamuoyuna duyurdular. An─▒msad─▒─č─▒m kadar─▒yla Lenin, ihanet olarak de─čerlendirdi─či bu ihbar ├╝zerine bu ikilinin Parti’den at─▒lmas─▒n─▒ talep etmi┼č, ancak Parti Merkez Komitesi onun bu talebini kabul etmemi┼čti. Kamenev ile Zinovyev’in bu uyar─▒s─▒ ├╝zerine burjuva Ge├žici H├╝k├╝met 19 Ekim’de yapt─▒─č─▒ bir toplant─▒da baz─▒ kar┼č─▒ ├Ânlemler almaya giri┼čti. Bunlar aras─▒na cepheden baz─▒ g├╝venilir birliklerin Petrograd ve Moskova’ya getirilmesi Bol┼čevik Partisi Merkez Komitesi’nin karargah─▒ olan Smolni’ye yap─▒lacak bir sald─▒r─▒yla Parti’nin ├Ânder kadrolar─▒n─▒n tutuklanmas─▒ ve ├Âld├╝r├╝lmesi de vard─▒. B├Âyle bir sald─▒r─▒ ger├žekle┼čmedi; ├ž├╝nk├╝ art─▒k ordu i├žindeki deste─či de iyice daralm─▒┼č olan burjuva Ge├žici H├╝k├╝met ├╝lke ├╝zerindeki denetimini yitirmek ├╝zereydi.

Gene an─▒msanaca─č─▒ ├╝zere 1917 Ekim Devriminin zaferinden hemen sonra Bol┼čeviklerin Rusya’y─▒ emperyalist sava┼čtan ├žekmesi ├╝zerine Alman militaristleri Bol┼čeviklere bar─▒┼č i├žin a─č─▒r ko┼čullar dayatm─▒┼člard─▒. Sava┼č yorgunu Rus ordusunun da─č─▒lm─▒┼č oldu─ču ve Sovyet iktidar─▒n─▒n kendisini savunmak i├žin gereken asker├« olanaklara sahip bulunmad─▒─č─▒ bu ko┼čullarda Lenin ve yolda┼člar─▒ zaman kazanmak ve bu arada K─▒z─▒lorduyu ├Ârg├╝tlemek, devrimi kurtarmak ve Sovyet iktidar─▒n─▒n y─▒k─▒lmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin bu a─č─▒r ko┼čullar─▒ ge├žici olarak kabul etmeyi ├Âng├Ârm├╝┼člerdi. Buna kar┼č─▒l─▒k, koyu gericilerden Kadetlere, Men┼čeviklerden Sa─č Sosyalist-Devrimcilere kadar uzanan geni┼č bir yelpazede yer alan ak─▒mlar ne pahas─▒na olursa olsun Almanlar’a kar┼č─▒ sava┼č─▒n s├╝rd├╝r├╝lmesini savunmu┼člard─▒. B├Âylelikle Sovyet iktidar─▒n─▒n y─▒k─▒laca─č─▒n─▒ ve burjuva-toprak a─čas─▒ iktidar─▒n─▒n yeniden kurulaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nen bu gruplar─▒n b├Âyle davranmalar─▒ nesnelerin do─čas─▒ gere─čiydi. Tuhaf olan ya da tuhaf say─▒lmas─▒ gereken ise, Buharin, Radek, Piatakov gibi o g├╝nlerde ÔÇťsol kom├╝nistÔÇŁ olarak an─▒lan liderlerin de bu ÔÇťyurtseverlikÔÇŁ dalgas─▒n─▒n pe┼činde s├╝r├╝klenmeleri, ko┼čullar─▒n o an i├žin kabul edilmesini zorunlu k─▒ld─▒─č─▒ Brest-Litovsk t├╝r├╝ bir anla┼čmaya kar┼č─▒ bir ÔÇťdevrimci sava┼čÔÇŁ ├ža─čr─▒s─▒nda bulunmalar─▒yd─▒. Ba┼č─▒nda Trotski’nin bulundu─ču Sovyet delegasyonunun, Lenin’in ve Parti’nin direktiflerini reddetmesi, ÔÇśsolÔÇÖ kom├╝nistlerin tutumuna benzer bir tutum benimsemesi ve Almanlar’─▒n dayatt─▒─č─▒ a─č─▒r ko┼čullar─▒ g├Âr├╝n├╝┼čte ÔÇťsolÔÇŁ bir nitelik ta┼č─▒yan bir s├Âylemle reddetmesi ve bar─▒┼č anla┼čmas─▒n─▒ imzalamamas─▒, Alman ordusunun, ├Âzellikle Ukrayna’da ilerleyi┼čini s├╝rd├╝rmesine yol a├žacak ve Sovyet iktidar─▒n─▒ y─▒k─▒lma tehlikesiyle y├╝zy├╝ze getirecekti. Devrimci Rusya, Lenin’in ┼čiddetle kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒─č─▒ bu g├Âr├╝n├╝┼čte sol, ama s├Âzde sa─č tutum y├╝z├╝nden bu krizden, ancak daha da b├╝y├╝k boyutlarda toprak kayb─▒ vererek ├ž─▒kabilecekti. ─░├žlerinde Lenin ve StalinÔÇÖin de bulundu─ču Bol┼čeviklerin diretmesiyle engellenmemesi h├ólinde bu ÔÇťsol kom├╝nistÔÇŁ muhalefetin ├žizgisinin ya┼čama ge├žirilmesi Almanlar─▒n PetrogradÔÇÖ─▒ ve Moskova’y─▒ i┼čgal etmelerine ve Sovyet iktidar─▒n─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝ne yol a├žabilirdi.

Sat─▒rlar─▒ma Britanyal─▒ Marksist-Leninist Bill Bland’─▒n May─▒s 1977’de yazd─▒─č─▒ ÔÇťStalin: S├Âylence ve Ger├žeklikÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ makalesinden ald─▒─č─▒m bir par├žayla son veriyorum. Bu makale, ├ževirisini benim yapm─▒┼č oldu─čum ve Bland’─▒n ├že┼čitle yaz─▒lar─▒ndan olu┼čan Jozef Stalin: S├Âylence ve Ger├žeklik adl─▒ kitaptan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

* * * * *

Ancak, bu yarg─▒lamalar─▒n ├Ânemli bir ├Âzelli─či san─▒klar─▒n, Alman ve Japon istihbarat ├Ârg├╝tleriyle i┼čbirli─či h├ólinde casusluk da i├žinde olmak ├╝zere ihanet komplosuna ili┼čkin su├žlamalar─▒n t├╝m├╝n├╝ kabul etmi┼č olmalar─▒d─▒r. TrotskiÔÇÖnin, ÔÇťiyi Kom├╝nistlerÔÇŁ olan san─▒klar─▒n ÔÇťadli sahtek├órl─▒k kurban─▒ÔÇŁ olduklar─▒ yolundaki sav─▒n─▒n kabul edilmesini g├╝├žle┼čtiren, her ┼čeyden ├Ânce, i┼čte bu itiraflard─▒r.

Bu g├╝├žl├╝─č├╝ a├ž─▒klamak i├žin ileri s├╝r├╝len teorilere bir g├Âz atal─▒m.

Birincisi, i┼čkence. Baz─▒ d├╝r├╝st Kom├╝nistleri i┼čkence yoluyla sahte ihanet itiraflar─▒ yapmaya zorlamak elbette olanakl─▒d─▒r. Fakat, mahkemede bunu sergileme olana─č─▒ bulunmaktayd─▒. Ne var ki, ├žok say─▒da san─▒ktan hi├žbiri b├Âyle bir giri┼čimde bulunmad─▒; hatt├ó (mahkemede- G. A.) kendilerine a├ž─▒k├ža, yarg─▒lama ├Âncesinde herhangi bir bask─▒ya u─čray─▒p u─čramad─▒klar─▒ sorulanlar─▒n hepsi de bu soruya olumsuz yan─▒t vermi┼čtir.

─░kincisi, ila├žlar. Ancak, t─▒p bilimi, insanlar─▒ bir yandan t├╝m├╝yle ger├žekd─▒┼č─▒ su├žlamalar─▒ itiraf etmeye zorlarken, bir yandan da di─čer b├╝t├╝n bak─▒mlardan t├╝m├╝yle normal davranmalar─▒n─▒, hatt├ó savc─▒yla kar┼č─▒l─▒kl─▒ tart─▒┼čmaya girmelerini sa─člayan bir ilac─▒n varl─▒─č─▒ndan habersizdir.

├ť├ž├╝nc├╝s├╝, sahte itiraflarda bulunmalar─▒ h├ólinde ba─č─▒┼članacaklar─▒ vaadi. Bu teori, belki ilk yarg─▒lamalar ba─člam─▒nda hesaba kat─▒labilir. Fakat, Zinovyev ile KamenevÔÇÖin idam edilmelerinden sonraki yarg─▒lamalar i├žin bu olas─▒l─▒k asla ge├žerli olamaz.

D├Ârd├╝nc├╝s├╝, StalinÔÇÖe sadakat. San─▒klar─▒n hemen hemen t├╝m├╝n├╝n y─▒llard─▒r StalinÔÇÖe kar┼č─▒ a├ž─▒k├ža kampanya y├╝r├╝tmekte olduklar─▒ g├Âz├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda bu, an─▒lan teoriler aras─▒nda en az inand─▒r─▒c─▒ olan─▒ olmaktad─▒r.

Nisan 1937ÔÇÖde, Leon TrotskiÔÇÖyi Savunma Komitesi, o zaman TrotskiÔÇÖnin ya┼čamakta oldu─ču MeksikaÔÇÖda, Sovyetler Birli─čiÔÇÖndeki yarg─▒lamalara ili┼čkin bir ÔÇťSoru┼čturma KomisyonuÔÇŁ toplad─▒. E─čer masum idiyseler, d├╝r├╝st k─▒demli devrimcilerin kamuya a├ž─▒k mahkeme s├╝recinden masum olduklar─▒n─▒ ilan etmek i├žin yararlanmalar─▒n─▒n neden gerekmedi─či yolundaki bir soruya Trotski sadece ┼ču yan─▒t─▒ verebildi:
ÔÇťBu t├╝r sorular─▒ yan─▒tlamakla y├╝k├╝ml├╝ de─čilim.ÔÇŁ

Yarg─▒lamalar─▒ izleyen deneyimli gazetecilerin, avukatlar─▒n ve diplomatlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun mahkeme s├╝recinin g├╝venilirli─či ve san─▒klar─▒n su├žlulu─ču konusunda hi├žbir ku┼čkular─▒n─▒n olmamas─▒ anlaml─▒d─▒r. ├ľrne─čin, ABDÔÇÖnin Moskova el├žili─čine atanmadan ├Ânce kendisi de bir avukat olan Joseph Davies ┼č├Âyle yaz─▒yordu:
ÔÇťBu mahkeme s├╝reci, insan do─čas─▒n─▒n b├╝t├╝n temel zaaf ve kusurlar─▒n─▒, ki┼čisel ihtiraslar─▒n en k├Ât├╝ ├Ârneklerini g├Âzler ├Ân├╝ne seriyor. O, bu h├╝k├╝meti ala┼ča─č─▒ etmeye ├žok yakla┼čm─▒┼č olan bir komplonun ana ├žizgilerini ortaya koyuyor…

ÔÇťBence, Sovyet hukukuna g├Âre siyasal san─▒klar a├ž─▒s─▒ndan, onlar─▒n ihanetten mahk├╗m edilmelerini hakl─▒ ├ž─▒karacak d├╝zeyde su├žlar─▒n i┼členmi┼č oldu─ču,… herhangi bir ku┼čkuya yer b─▒rakmayacak bi├žimde kan─▒tlanm─▒┼čt─▒r (…)… Yarg─▒lamay─▒ en d├╝zenli bir bi├žimde izleyen diplomatlar─▒n kan─▒s─▒, genel olarak, davan─▒n, ├žok ├žetin bir siyasal muhalefetin ve son derece ciddi bir komplonun varl─▒─č─▒n─▒ kan─▒tlad─▒─č─▒ do─črultusundayd─▒; bu da Sovyetler Birli─čiÔÇÖnde son alt─▒ ayd─▒r ya┼čanmakta olan ve ┼čimdiye kadar a├ž─▒klanamayan olaylar─▒n bir ├žo─čunu diplomatlar a├ž─▒s─▒ndan ayd─▒nl─▒─ča kavu┼čturuyordu.ÔÇŁ (J. E. Davies, Mission to Moscow/ Moskova Misyonu, New York, 1944, s. 236, 238)….

├ľzetlemek gerekirse, 1936-38 yarg─▒lamalar─▒na ili┼čkin bilinen olgular─▒n, mahkemelerde yarg─▒lanan san─▒klar─▒n aynen iddia makam─▒nca ileri s├╝r├╝ld├╝─č├╝ gibi su├žlu olmalar─▒ d─▒┼č─▒nda herhangi bir a├ž─▒klamas─▒ yap─▒lamam─▒┼čt─▒r. Bununla birlikte, ├Ândegelen komplocular─▒n ancak daha ├žok g├Âze batanlar─▒n─▒n, esas olarak da a├ž─▒k muhalefet ge├žmi┼či bulunanlar─▒n─▒n saptand─▒─č─▒ ve etkisizle┼čtirildi─či ┼čimdi daha iyi anla┼č─▒lmaktad─▒r. Tutuklanan komplo mensuplar─▒n─▒n, a├ž─▒─ča ├ž─▒kmam─▒┼č su├ž ortaklar─▒n─▒ korumak amac─▒yla ancak yetkililerin ke┼čfetti─či verileri kabul etmeleri ve bunun ├Âtesinde bir itirafta bulunmamalar─▒ konusunda aralar─▒nda ├Ânceden anla┼čt─▒klar─▒ ku┼čkusuzdur. Bu y├╝zdendir ki, Zinovyev ile Kamenev ilk yarg─▒lanmalar─▒ s─▒ras─▒nda, konu┼čmalar─▒n─▒n KirovÔÇÖun ├Âld├╝r├╝lmesini te┼čvik eden bir atmosfer yaratt─▒─č─▒n─▒ kabul ettiler ve bundan ├Ât├╝r├╝ ├žok ├╝zg├╝n olduklar─▒n─▒ s├Âylediler. Onlar, ancak ikinci yarg─▒lanmalar─▒ s─▒ras─▒nda, yeni kan─▒tlar ke┼čfedildikten sonra su├ža ortak olduklar─▒n─▒ kabul ettiler.

NOTLAR
(1) Lenin May─▒s 1914’de yazd─▒─č─▒ bir makalede Trotski i├žin ┼č├Âyle demi┼čti:
ÔÇťRusyaÔÇÖda marksist hareketin k─▒demlileri TrotskiÔÇÖyi ├žok iyi bilirler. Onlara TrotskiÔÇÖyi anlatmaya hi├ž gerek yok. Ama gen├ž i┼č├ži ku┼čaklar─▒ onu bilmiyorlar…
ÔÇťEski ─░skra g├╝nlerinde (1901-1903), ekonomistlerden uzakla┼č─▒p iskrac─▒lara yana┼čan, sonra geriye g├Â├ž eden yalpalay─▒c─▒lara ÔÇśTu┼čino d├ÂnekleriÔÇÖ (g├╝├ž g├╝nlerde bir karargahtan ├Âtekine ge├žen sava┼č├ž─▒lara verilen ad) denirdi…
ÔÇť ÔÇśTu┼čino d├ÂnekleriÔÇÖnin gruplar-├╝st├╝ olduklar─▒n─▒ iddia ederken dayand─▒klar─▒ tek temel, g├Âr├╝┼člerini, bir g├╝n bir gruptan, ertesi g├╝n, bir ba┼čka gruptan ÔÇś├Âd├╝n├ž almalar─▒ÔÇÖd─▒r. Trotski, 1901-1903 aras─▒nda, ate┼čli bir iskrac─▒yd─▒. Riyazanov, 1903 kongresinde TrotskiÔÇÖnin rol├╝n├╝ ÔÇśLeninÔÇÖin sopas─▒ÔÇÖ olarak tan─▒mlam─▒┼čt─▒. 1903ÔÇÖ├╝n sonunda Trotski ate┼čli bir men┼čevikti, yani iskrac─▒lar─▒ b─▒rakm─▒┼č, ekonomistlere ka├žm─▒┼čt─▒… 1904-1905 d├Âneminde Trotski, men┼čevikleri b─▒rakt─▒, k├óh (ekonomist) MartinovÔÇÖla i┼čbirli─či yaparak, k├óh onun sa├žma ├Âl├ž├╝de sol ÔÇśs├╝rekli devrimÔÇÖ teorisini ortaya d├Âkerek, ortada yalpalayan bir tutum tak─▒nd─▒. 1906-1907 d├Âneminde bol┼čeviklere yana┼čan Trotski, 1907 ilkyaz─▒nda Rosa LuxemburgÔÇÖla g├Âr├╝┼č birli─činde oldu─čunu iddia etti.
ÔÇť├ç├Âz├╝lme d├Âneminde, ÔÇśhizip-d─▒┼č─▒ÔÇÖ uzun yalpalardan sonra, yeniden sa─ča yana┼čt─▒ ve A─čustos 1912ÔÇÖde tasfiyecilerle bir bloka girdi. Her ne kadar ├Âz├╝nde tasfiyecilerin baya─č─▒ g├Âr├╝┼člerini dile getiriyorsa da ┼čimdi onlar─▒ bir kez daha b─▒rakm─▒┼čt─▒r.
ÔÇťBu t├╝r ki┼čiler, ge├žmi┼čin tarihsel kurulu┼člar─▒ndan, RusyaÔÇÖda y─▒─č─▒nsal i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ hareketinin hen├╝z uykuda oldu─ču g├╝nlerden ve her grubun kendine bir grup, e─čilim ya da hizip, k─▒sacas─▒ bir ÔÇśg├╝├žÔÇÖ s├╝s├╝ vermek i├žin ÔÇśalan─▒ bo┼č buldu─čuÔÇÖ ve ├Âtekilerle birle┼čme pazarl─▒─č─▒ yapt─▒─č─▒ zamanlardan geriye kalan bir enkazd─▒r.ÔÇŁ (ÔÇťBirlik Birlik Diye Birli─če Vurulan DarbeÔÇŁ, Tasfiyecilik ├ťzerine, s. 369-70)

Trotski ise A─čustos 1904ÔÇÖte LeninÔÇÖin kendisini hedef alan ele┼čtirilerine yan─▒t vermek i├žin CenevreÔÇÖde bas─▒lan Siyasal G├Ârevlerimiz (=ashi Politicheskie Zadachi) adl─▒ kitab─▒n─▒ kaleme alm─▒┼čt─▒. Bu kitab─▒ ÔÇťAziz ├Â─čretmenim Pavel B. AxelrodÔÇÖaÔÇŁ adayan Tro├žki burada LeninÔÇÖi Frans─▒z Devriminin sol kanad─▒n─▒n Jakoben ├Ânderlerinden Maximilien RobespierreÔÇÖe benzeterek, s├Âz├╝mona a┼ča─č─▒lamaya ├žal─▒┼čt─▒. O, ÔÇťMaximilien LeninÔÇŁ olarak nitelendirdi─či Bol┼čevik ├Ânderi, ÔÇťi─čren├ž, sefih ve demagojik bir ├╝sl├╗ba sahipÔÇŁ (L. Trotsky, Siyasal G├Ârevlerimiz, Cenevre, 1904, s. 75) olarak niteliyor ve onun ÔÇťbecerikli bir istatistik├ži ve pasakl─▒ bir avukatÔÇŁ (ayn─▒ yerde, s. 95) oldu─čunu s├Âyl├╝yordu. Tro├žkiÔÇÖye g├Âre, LeninÔÇÖin ÔÇťTrajik Jakobenist ho┼čg├Âr├╝s├╝zl├╝─č├╝n├╝n bo┼č bir karikat├╝r├╝ olan kem zihniyetli ve ahl├óksal bak─▒mdan i─čren├ž ku┼čkuculu─ču ne pahas─▒na olursa olsun etkisizle┼čtirilmedi─či takdirde Parti moral ve teorik ├ž├╝r├╝me tehdidinden kurtulamayacakt─▒.ÔÇŁ (ayn─▒ yerde, s. 95)

Trotski, Nisan 1913ÔÇÖde Duma Men┼čevik fraksiyonunun ba┼čkan─▒ olan Nikolai ChkheidzeÔÇÖye g├Ânderdi─či mektupta ise ┼č├Âyle diyordu:
ÔÇťRus i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ hareketinin geri yanlar─▒n─▒ profesyonel bir tarzda s├Âm├╝ren yaygarac─▒lar ┼čah─▒ LeninÔÇÖin sistematik olarak k─▒┼čk─▒rtt─▒─č─▒ yaygaralar, anlams─▒z bir saplant─▒dan ba┼čka bir ┼čey de─čildir… G├╝n├╝m├╝zde, o g├Âsteri┼čli Leninizm binas─▒ yalanlar ve ├žarp─▒tmalar ├╝zerine kurulmu┼čtur ve i├žinde kendi yokolu┼čunun tohumlar─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r.ÔÇŁ (Aktaran N. Popov, Outline History of the Communist Party of the Soviet Union, Cilt 1, Londra, s. 289)

Arthur KoestlerÔÇÖin k├╝lt roman─▒ G├╝n Ortas─▒nda Karanl─▒kÔÇÖ─▒ (├žev: P─▒nar K├╝r, ─░leti┼čim, 5. Bask─▒, 2014) yeniden okudum. Bu roman, 1930ÔÇÖlar─▒n muhalif kom├╝nistlerinin, Stalin rejimi alt─▒nda d├╝zenlenen g├ÂsteriÔÇŽ
GUNZ─░LEL─░.COM
Be─čenDaha fazla ifade g├Âster

Yorum Yap

Yorumlar

Hasan O─čuz┬á├ťmit Zileli’ye ├žok g├╝zel bir yan─▒t. Ama dahas─▒ ├Â─čretici bir yan─▒t…

Yan─▒tla

2

2 Ekim, 03:20

Kald─▒r

G├╝n Zileli┬á├Ânce yaz─▒n─▒n kime kar┼č─▒ yaz─▒ld─▒─č─▒na iyi bir dikkat etmek gerekir.

Yan─▒tla11 dk.

Y├Ânet

A Metin Firat 1930-2017 , 80 yildir sovyet düsmanlarinin anlattigi hikaye,stalinin hitlerden daha tehlikeli oldugu Teorik tespiti ise gün zilelinin olsa gerek..

Yan─▒tla

1

3 Ekim, 02:19

Kald─▒r

G├╝n Zileli┬áDo─čru bildiniz ama “daha tehlikeli” de─čil, daha su s─▒zd─▒rmaz bir totaliter rejim oldu─ču anlam─▒nda.

Yan─▒tla8 dk.

Y├Ânet

Hasan O─čuz┬áNedense Garbisin bu yaz─▒s─▒na pek olumlu yakla┼č─▒m g├Âsterilmedi. Oysa ├žok ├Ânemli bir ele┼čtiriydi. 1937 yarg─▒lanmalar─▒nda hatalar i┼členmedi de─čil. E─čer meseleyi b├Âyle koyarsak kendi resmi tarihimizi ele┼čtirisiz kabul etmek ve biat etmek durumunda kal─▒r─▒z.┬áBen do─črusu o yarg─▒lamalar dahil, sosyalizm in┼ča s├╝recinde her daim SSCB’nin yan─▒nda dururm. Ama bu kendi i├žimizde, yani sosyalizm i├žinde ele┼čtiriden muhaf olaca─č─▒n─▒ asla g├Âstermez. Ben gerek G├╝n Zileli’nin yakla┼č─▒┼č─▒m─▒nda gerekse tro├žkistlerin d├╝nyas─▒nda Stalin ve SSCB, hem Hitler ile hem de Nazi Almanyas─▒yla e┼čde─čer g├Âr├╝lmektedir. Bu kar┼č─▒ devrimci ve al├žak├ža bir yakla┼č─▒md─▒r. Oysa bu d├Ânem dahil her d├Ânem sosyalist in┼ča s├╝recinde yap─▒lan ciddi hatalar dahil her konuyu tart─▒┼čabilmeliyiz. Hatalar i├žin en a─č─▒r ele┼čtirileri de yapmal─▒y─▒z. Ama SSCB’yi ve Stalini Nazi Almanyas─▒ ve Hitlerle e┼čde─čer g├Âstermek, hay─▒r buna katlanamay─▒z. Ve bu yakla┼č─▒m emperyalist merkezlerin yakla┼č─▒m─▒d─▒r. Elbette olumlu ele┼čtiriler gelece─čimizin i├žin gereklidir. 37 yarg─▒lamalar─▒n─▒ ne toptan aklamak ne de t├╝mden yok saymak m├╝mk├╝n de─čildir.

Yan─▒tla

2

3 Ekim, 04:32

Kald─▒r

G├╝n Zileli┬ábiraz daha yak─▒ndan inceleyin “al├žakl─▒k” falan demeden ├Ânce. 1962 y─▒l─▒ndan bu yana devrimde ─▒srar etmi┼č bir devrimciye kar┼č─▒ daha dikkatli olun. Selamlar.

Yan─▒tla7 dk.

Y├Ânet

Ahmet G├Âral┬áStalin iktidar─▒ b├╝rokratik bir kar┼č─▒ devrimdir. Stalin de bizim MUAV─░YE mizdir. Tro├žki nin ─░hanete U─črayan Devrimini ├Âneririm. Geri d├Ân├╝lemez devrimin buralara nas─▒l geld─či hakk─▒nda ufuk a├žar.

Yan─▒tla

1

3 Ekim, 09:22

Kald─▒r

Akil ─░de┬áStalin d├Âneminin konjekt├╝rel ayr─▒nt─▒lar─▒ g├Âzden ka├ž─▒r─▒l─▒yor. Bu ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒ i├žinde beklide en ├Ânemlisi ekonominin ve siyasetin merkezile┼čmesidir. O d├Ânem i├žjn Bu hemen hemen t├╝m d├╝nyada b├Âyledir. SSCB de ise bu durum dahada ├Ânemlidir. 1926 dan itibaren bir emperyalist sava┼č beklentisi ve bu sava┼ča haz─▒rl─▒k tedbirleri i├žinde ekonomiyi ve siyaseti zay─▒flatan t├╝m unsurlar bir ┼čekliyle tasfiye edilmi┼čtir. Sadece SSCB de─čil benzeri uygulamalar di─čer kapitalist ├╝lkelerde de cereyan etmi┼čtir. Kapitalist ├╝lkelerin kendi aralar─▒nda ve t├╝m kapitalist ├╝lkelerinde SSCB i y─▒kmak i├žin a├ž─▒k ve kapal─▒ f─▒rsat kollad─▒klar─▒ bu d├Ânemde trockyzm emperyalizmin bir a├ž─▒k kullanma arac─▒ haline gelmi┼čtir. 36- 37 yarg─▒lamalar─▒nda ortaya ├ž─▒kan ve su├žlular─▒n kendi ger├žeklerini kabul ettikleri nokta buras─▒d─▒r. Hayat bo┼čluk tan─▒maz s├Âz├╝ tam da bu anlam─▒yla do─črudur. Emperyalist sava┼ča kar┼č─▒ sovyetlerin Kumanda merkezini zay─▒flatan her politika emperyalist politikayla izd├╝┼č├╝md├╝r. Trockyzm bu manada kronik bir muhalefet hastal─▒─č─▒d─▒r. Bug├╝nk├╝ trockystler genlerini bol┼čevizm den ├Ânceki muhalefetinden buyana sistematik bir tutarl─▒l─▒kla s├╝rd├║rm├╝┼člerdir. Eski tockyst bir dostum “Bir trockyst muhalefet edecek kimse bulamay─▒nca kendisine muhalif olur” demi┼čti. Ge├žen s├╝re i├žinde bir ├žok trockyst tan─▒d─▒m ve eski trockyst dostumuzun s├Âz├╝n├╝ pratikte g├Ârd├╝m. ├çok hakl─▒ym─▒┼č. Muhalefet├žilik bir ho┼čculuk hastal─▒─č─▒d─▒r. Burjuvaziyle proleterya aras─▒ndaki k─▒z─▒┼čmada tavr─▒n─▒ proleter arg├╝manlarla burjuvaziden yana koyar. O “radikalizm”e sindirilmi┼č pasifizm ve anar┼čizmdir.

Yan─▒tla

3

3 Ekim, 19:45

Kald─▒r

G├╝n Zileli┬áne proleteri karde┼čim. Ger├žek proleterler fabrikalarda kapitalist d├╝zendekinden bile daha a─č─▒r bir disiplin alt─▒nda ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒yorddu. imtiyazl─▒ b├╝rokrasi ise Kremlin saraylar─▒nda, nominal banka hesaplar─▒yla burjuvalardan bile daha ┼čatafatl─▒ ya┼č─▒yorlard─▒. Tabii ki, kelle koltuktayd─▒ o ba┼čka. en ufak bir falsolar─▒nda Stalin onlar─▒ da Gulag cehennemine g├Ânderebilirdi

Yan─▒tla3 dk.

Y├Ânet

G├╝n Zileli┬áGarbis, Diyarbak─▒r ├Ârne─čini vererek totaliter bir rejimle otoriter bir rejimi kar─▒┼čt─▒rm─▒┼č. Otoriter bir rejimde en az─▒ndan ger├žek avukatlar─▒n─▒z vard─▒r. Stalin’in totaliter rejiminde ise sahte avukatlar─▒n g├Ârevi, sorgucularla birlikte san─▒klar─▒ itiraf yapmaya ikna etmekti. Neyse, pek yak─▒nda benim ├ževirdi─čim, Buharin’in kar─▒s─▒ anna Larina’n─▒n Asla unutamam adl─▒ an─▒lar─▒ ─░mge yay─▒nlar─▒ndan ├ž─▒k─▒yor. Okuman─▒z─▒ tavsiye ederim.

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI