─░brahim ├ľzkurt / HER ┼×EY─░ HIZLICA YEN─░DEN D├ť┼×├ťNMEL─░ VE HAREKETE┬áGE├çMEL─░Y─░Z

ibrahim

─░brahim ├ľzkurt
Ge├žmi┼če dair her zamankinden ├žok ku┼čkulanmak, d├╝┼č├╝nmek, ara┼čt─▒rmak, sormak, sorgulamak gereken bir zaman da ya┼č─▒yoruz. Marksistler ve Anar┼čistler yakla┼č─▒k iki y├╝z y─▒ld─▒r kom├╝nizm hedefinde ba┼čar─▒l─▒ olamad─▒k. Ekim devriminden bu yana ├žekim merkezi haline gelen Marksistler beklenmedik bir ├ž├Âk├╝┼č ya┼čamalar─▒na kar┼č─▒n h├ól├ó b├Âl├╝nerek (iktidarc─▒ olmalar─▒ nedeniyle ) enerjilerinin ├žo─čunu ideolojik-stratejik farkl─▒l─▒klar ├╝reterek birbirlerine kar┼č─▒ kendi hakl─▒l─▒klar─▒n─▒ kan─▒tlamaya harc─▒yorlar. Anar┼čistler de ge├žmi┼člerini yeterince masaya yat─▒rm─▒┼č de─čiller. ─░┼č├ži ve emek├ži kitleler ise, ├žaresizce g├╝├žl├╝n├╝n pe┼čine tak─▒larak g├╝nl├╝k ya┼čam─▒n─▒ idame ettirme pe┼činde. K├╝resel iklim felaketi ise dolu dizgin ilerliyor. Bu gidi┼čle ya┼čanacak bir d├╝nyam─▒z olmayabilir. Gidi┼čat ger├žekten ├žok k├Ât├╝. ├ťstelik ├╝lke fa┼čist bir rejime do─čru s├╝r├╝kleniyor. D├╝nya kapitalizmi ise, b├╝y├╝me ve k├ór ad─▒na her yeri, her ┼čeyi talan ediyor.
Yaz─▒m─▒n ba┼čl─▒─č─▒nda ÔÇťd├╝┼č├╝nmeliyizÔÇŁ dedim ya; 1789 devriminin de t─▒pk─▒ Sovyet devrimi gibi o d├Ânemin daha geli┼čmi┼č ├╝lkesi olan ─░ngiltere’de de─čil de FransaÔÇÖda olmas─▒n─▒n sebebini d├╝┼č├╝nd├╝m. Tabii ki, ├çin ve di─čerlerinin de. Hatta TunusÔÇÖun, M─▒s─▒rÔÇÖ─▒n, YunanistanÔÇÖ─▒n, Venez├╝ellaÔÇÖn─▒n ve dahi Gezi isyan─▒n─▒n daÔÇŽ Hatta Do─ču halklar─▒ kurultay─▒n─▒n neden devam─▒n─▒n gelmedi─čini de.. B├╝t├╝n bunlar─▒n sosyolojik, s─▒n─▒fsal, ekonomik vb. sebepleri olmal─▒ diye d├╝┼č├╝n├╝rken devrimlerin ya┼čand─▒─č─▒ ├╝lkelerin geni┼č halk y─▒─č─▒nlar─▒ ile DEVLET ili┼čkisinin devrime neden olup olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m. T─▒pk─▒ deprem gibi. Deprem, enerji birikiminin bir seviyeden sonra s─▒k─▒┼č─▒p patlamas─▒ ile olu┼čuyor. Devrimlerin de, devletin kitlelerle ili┼čkisinin (bunu devletin bask─▒s─▒ olarak okuyun) kitlelerce ├žekilmez, tahamm├╝l edilmez bir noktaya gelmesi ile patlam─▒┼č olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m. Devrimlerin patlamas─▒na, sava┼č ya da ekonomik kriz de sebep olabilir, hatta Erdo─čan gibi topluma ayar vermeye kalk─▒┼čmak da, ama hi├ž fark etmez, hep devletlere kar┼č─▒ olmu┼č devrimler. Yani m├╝lk sahibi s─▒n─▒flar─▒n devletine. Gezi isyan─▒ kime-neye kar┼č─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒ d├╝┼č├╝nelim? Ekim devrimi ile ba┼člay─▒p devam eden, g├╝n├╝m├╝zde de Tunus, M─▒s─▒r, hatta YunanistanÔÇÖdaki patlamalar vb., hatta tarihteki t├╝m k├Âle, k├Âyl├╝ isyan ve devrimlerinin de kitlelerle devlet aras─▒ndaki enerji birikiminin isyana ve devrime yol a├žmas─▒ de─čil miydi?┬áSahi, devlet zaten t├╝m sermaye ve b├╝rokrasinin g├╝├ž birikimi olan bask─▒ arac─▒ de─čil mi?┬áK─▒sacas─▒, devlete kar┼č─▒ ya┼čat─▒lan her devrim, ayn─▒ zamanda m├╝lk sahibi egemen s─▒n─▒flara ve b├╝rokrasiye kar┼č─▒ yap─▒lm─▒┼č olmaz m─▒?
D├╝┼č├╝nd├╝m de, tarihteki i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n ├Âzg├╝n m├╝cadelesi, ├žo─čunlukla i┼čverenlere kar┼č─▒ devrim ama├žl─▒ olmayan, ama ekonomik-demokratik ama├žl─▒ grevler ┼čeklinde s├╝rd├╝. K├Âlele┼čmesinin ba┼člang─▒├žtan bu yana devlet kanal─▒ ile oldu─ču bilincine varamad─▒ i┼č├ži s─▒n─▒f─▒. ├ç├╝nk├╝ ona, s├Âm├╝r├╝n├╝n devlet kanal─▒ ile de─čil de patronlar─▒ kanal─▒ ile ger├žekle┼čtirildi─či bilgisi verildi ayd─▒nlarca. Bu ara, i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ tarih boyunca ne sendikas─▒n─▒ ne de partileri neden bizzat kendisi y├Ânetemedi? diye d├╝┼č├╝nd├╝m. Parti ve sendikas─▒n─▒ y├Ânetemeyen bir s─▒n─▒f─▒n sosyalizmi kuramayaca─č─▒n─▒ bilen ayd─▒n taifesinin acaba hep ikiy├╝zl├╝ m├╝ davrand─▒─č─▒n─▒, davranmakta oldu─čunu da. Zira kurulan sosyalist devletlerin tamam─▒ ÔÇťayd─▒nlar sosyalizmiÔÇŁ oldu. S─▒n─▒fa ise devletin i┼č├žisi olmak d├╝┼čt├╝.
Ayr─▒ca, toplumun ezici ├žo─čunlu─čunca, devletlerle m├╝lk sahibi s─▒n─▒flar ├žok ayr─▒ ve farkl─▒ alg─▒lan─▒yor. Hatta sosyalistlerin bile alg─▒s─▒ kitlelere benziyor. Tabii ki, ├Âzellikle yurtsever sosyalistlerden s├Âz ediyorum. Bu nedenle olacak, devlete kimsenin dokundu─ču yok. Sosyal demokratlar dahil toplumun ezici ├žo─čunlu─ču i├žin devlet kutsal ve korunmas─▒, ÔÇťAllahÔÇÖ─▒n zeval vermemesiÔÇŁ gereken bir ayg─▒t. Marksistler i├žin ise, ele ge├žirilerek sosyalizme d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi, sonradan ise ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ gereken ayg─▒t. ├ľncesinde dokunmak d├╝┼č├╝n├╝lm├╝yor bile. Hatta Marksistler, proletaryan─▒n devrim yapacak nicel ve nitel g├╝ce eri┼čmesi i├žin kendisini yaratan kapitalizmin daha da geli┼čmesi gerekti─čini d├╝┼č├╝nd├╝ler. Katk─▒ bile sunduklar─▒ oldu geli┼čmesi i├žin. ─░nsanl─▒─č─▒n sosyalizmden ├Ânceki zorunlu a┼čamas─▒ olarak g├Âr├╝ld├╝ ├ž├╝nk├╝.
Bunlar─▒ d├╝┼č├╝n├╝p sorgulamaya ├žal─▒┼č─▒rken, MarksÔÇÖ─▒n 1789 d├Ânemini ├žok iyi bilmesine kar┼č─▒n, i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ ├Ânc├╝l├╝─č├╝ndeki ├Âng├Ârd├╝─č├╝ devrimi, devletle halk kitleleri aras─▒ndaki enerji birikiminin az geli┼čmi┼č ├╝lkelerde de patlama olas─▒l─▒─č─▒n─▒ g├Âzard─▒ ederek, neden illa geli┼čmi┼č kapitalist ├╝lkelerde bekledi─čini ve bunun bir d├╝nya devrimine yol a├žaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ ve yan─▒ld─▒─č─▒n─▒ anlamaya ├žal─▒┼čt─▒m. ├ç├╝nk├╝ o g├╝nlerin kapitalizminin en az geli┼čti─či RusyaÔÇÖda devrim ger├žekle┼čti. Ve hep az geli┼čmi┼č ├╝lkelerde ya┼čand─▒ devrimler. Derken, MarksÔÇÖ─▒n dedi─či gibi, burjuvazinin ilerici-devrimci bir s─▒n─▒f de─čil, ileri teknoloji geli┼čtirme kapasitesini kaybeden feodal devlete kar┼č─▒, ekonomik g├╝c├╝ sayesinde yeni teknolojiyi de sahiplenip, temsili demokrasiyi de ke┼čfederek, imparatorluklar─▒n, bald─▒r─▒├ž─▒plaklarca par├žalanmas─▒na katk─▒ sunarak, ulus devlet ┼čeklinde olu┼čan yeni devleti ele ge├žirerek, yeni devlete sahiplik yapan end├╝striyel m├╝lklerin sahibi yeni bir s─▒n─▒f oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝m. Yani, yeni devletin sahibi. Tabii ki ├Ânceki devletin b├╝rokrasisi ile birlikte. Hatta kapitalist devleti, i┼č├ži ve emek├ži s─▒n─▒flar─▒n etkinli─čini ve direnme g├╝c├╝n├╝ k─▒rmak ad─▒na ├Ânceki m├╝lk sahibi feodal s─▒n─▒fla birlikte kurdu─čunu daÔÇŽ─░lerici de─čil gerici, yok edici bir s─▒n─▒f oldu─čunu daÔÇŽ
Das Kapital bir yana, MarksÔÇÖ─▒n devlet ile toplum ili┼čkisini yeterince ├ž├Âz├╝mleyemedi─čini d├╝┼č├╝nd├╝m. ─░nsanl─▒k tarihinin ÔÇťs─▒n─▒f m├╝cadeleleri tarihidirÔÇŁ diyerek, insanl─▒k tarihin %2ÔÇÖsine tekab├╝l eden k─▒sm─▒n─▒ analiz edip devletle┼čme ├Âncesi y├╝z binlerce y─▒l s├╝ren tarihin neden g├Âzard─▒ edildi─čini de.. G├╝n├╝m├╝zde h├ól├ó Marksist arkada┼člar─▒n, t─▒pk─▒ Marks gibi, kapitalist merkezlerde bir d├╝nya devrimi beklediklerini ve kendi kendime istemeyerek, devrim bile ya┼čansa, bu kez devrim sonras─▒ tekrar sosyalist devlet mi kuracaklar─▒n─▒, yoksa kapitalizmi par├žalayarak ├Âzy├Ânetimlerini mi in┼ča edeceklerini d├╝┼č├╝nd├╝m. Klasik ├Ârg├╝tlenme sistemati─či ile ├Âzy├Ânetim kuramayacaklar─▒n─▒ ve farkl─▒ sonuca ula┼čamayacaklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nerek i├žim yand─▒.
Neden hep kapitalist ekonomiyi analiz ederek, s─▒n─▒fa kar┼č─▒ devrim stratejileri ├╝rettik te, devlet denen ayg─▒t─▒ do─črudan kar┼č─▒m─▒za al─▒p zay─▒flatmay─▒, alt─▒n─▒ oyarak par├žalamay─▒, yerellerden ba┼člayarak ademimerkeziyet├ži yerinden y├Ânetimi ile y├Âneterek, burjuvalar─▒n imparatorluklar─▒ par├žalayarak ulus devlet ┼čeklinde yeni yap─▒lar in┼ča etmesi gibi, devleti konfederasyonlara b├Âlmeyi de─čil de ele ge├žirmeyi ama├žlad─▒k? Neden devleti kutsarcas─▒na yurtseverli─či, vatanseverli─či en iyi solculukmu┼č gibi kitlelere anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒k, ├žal─▒┼č─▒yoruz? Oysa ki her t├╝r s├Âm├╝r├╝, bask─▒, ┼čiddet, sava┼č gibi k├Ât├╝l├╝kler devlet kanal─▒ ile ba┼člay─▒p devam ettirilmiyor mu? ├ľk├╝z├╝n ├Ân├╝nden saman teknesini al─▒rsan a├ž kal─▒r. Burjuvazi i├žin devlet, ├Âk├╝z├╝n saman teknesi gibidir, elinden ald─▒─č─▒n zaman ka├žacak delik arar. G├╝n├╝m├╝ze kadar devlete egemen m├╝lk sahibi s─▒n─▒flar─▒n devlet olmadan bir hi├ž olduklar─▒n─▒ g├Âzard─▒ edip, ÔÇť ya┼čas─▒n sosyalist devletÔÇŁ diyerek, devleti kitlelerin g├Âz├╝nde adeta me┼črula┼čt─▒rd─▒k ve ele ge├žirilince her ┼čeyin de─či┼čece─čini sand─▒k. Bedelini de ├žok a─č─▒r ├Âdedik. ├ľdemeye de devam ediyoruz. G├╝n├╝m├╝zde de h├ól├ó ÔÇťkurtulu┼č i┼č├ži devletiyle gelecekÔÇŁ diye propaganda yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝nce yine i├žim ac─▒yor. S├Âz konusu ├žarp─▒k zihniyetten eski solcular─▒n nas─▒l kurtulabilece─čini bilemedi─čimden yine i├žim yan─▒yor.
Bu ara, i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n Tunus, M─▒s─▒r gibi devrimlerde ├žok d├╝┼č├╝k profil sergiledi─čini d├╝┼č├╝nd├╝m. Gezide de ├Âyle. G├╝n├╝m├╝z i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n her ┼čeyin ├Âzelle┼čtirilerek sermayeye devrinden sonra devletle ili┼čkisinin zay─▒flad─▒─č─▒n─▒, art─▒k ÔÇťzincirlerinden ba┼čka yitirece─čiÔÇŁ ├žok ┼čeyi de oldu─ču i├žin devrimci niteli─čini olduk├ža yitirmi┼č olabilece─čini, ekonomik, demokratik haklar─▒n ├Âtesinde devrim mevrim umurunda olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m.
├ťstelik, sermayenin ucuz i┼čg├╝c├╝ ve te┼čviklerin bol oldu─ču yerlere ka├ž─▒p, t├╝m devletlere ta┼čeronla┼čma ve ge├žici istihdam b├╝rolar─▒n─▒ yasalla┼čt─▒rarak, sorumluluklar─▒ndan ka├žan sald─▒rgan i┼čverenlerin say─▒s─▒n─▒n g├╝n ge├žtik├že artt─▒─č─▒n─▒, devlet y├Âneticileri sayesinde sendikalar─▒n zay─▒flat─▒ld─▒─č─▒n─▒, i┼č├žilerin s├╝rekli g├Âzetim ve denetim alt─▒nda tutulmas─▒ nedeniyle i┼č yo─čunlu─čunun gittik├že artt─▒─č─▒n─▒, sosyal haklar─▒n budanmakta oldu─čunu ve bu nedenlerle bile i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n m├╝cadeleci enerjisinin g├╝nl├╝k ya┼čamda t├╝kenmekte oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝m. Prekarya denen g├╝vencesiz bir s─▒n─▒f─▒n neden analiz edilmedi─čini de. Yoksa lumpen proleterler olarak m─▒ g├Âr├╝l├╝yor prekarya?
├ľn├╝m├╝zdeki s├╝re├žte t├╝m d├╝nyada orta s─▒n─▒flar─▒n eriyerek i┼čsizle┼čece─čini ve prekaryaya dahil olarak depremlerdeki enerji birikimi benzeri toplumun t├╝m emek├žileri ile devletlere kar┼č─▒ biriken enerjinin patlama olas─▒l─▒─č─▒n─▒n daha kuvvetle muhtemel olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m. Ama bu patlaman─▒n ne zaman, nerede olaca─č─▒n─▒ kestirmenin m├╝mk├╝n olamayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m. Patlamalar─▒n kapitalizmin merkez ├╝lkelerinden ziyade ├ževre ├╝lkelerde ya┼čanmas─▒n─▒n daha olas─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝m. Olas─▒ patlamalardan sonra, kitlelerin gelece─či nas─▒l in┼ča edecekleri konusunda hi├ž bir fikirlerinin ve ├Ârg├╝tlenmelerinin olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nerek bu kez i├žim ac─▒yla yand─▒.
Bunun i├žin, s├╝rekli tekrar etti─čim gibi; ba┼čta kad─▒nlar olmak ├╝zere, ( Zira kom├╝nal-do─čal ya┼čam─▒n ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin ilk bozulmas─▒ kad─▒n─▒n k├Âlele┼čtirilmesi ile ba┼člad─▒) ya┼čam ve ├žal─▒┼čma alanlar─▒nda ve dahi ya┼čam─▒n di─čer alanlar─▒nda, do─črudan demokrasi ile i┼čletilecek MECL─░SLER ┼čeklinde ├Ârg├╝tlenerek, devlete ve dolay─▒s─▒yla sermayeye kar┼č─▒ m├╝cadeleyi A─×ÔÇÖlar da kurarak ÔÇśsekizÔÇÖ koldan y├╝r├╝tmenin daha ger├žek├ži ve olas─▒ devrimlerin, ulus devletleri konfederasyonlar ┼čeklinde par├žalayarak ├Âzy├Ânetim ┼čeklinde y├Ânetmeyi ve do─črudan, devletsiz bir gelecek in┼čas─▒n─▒n daha ger├žek├ži olabilece─čini d├╝┼č├╝nd├╝m. ├ťstelik kitleler meclislerde ├Âzy├Ânetim deneyi kazanarak, ge├žmi┼čte oldu─ču gibi devrimlerini ├žald─▒rmadan kendileri do─črudan y├Ânetmeyi de ├Â─črenir diye iddia ediyorum.
Marksist arkada┼člar─▒n bir g├╝n beni d├╝┼č├╝nce su├žu ile yarg─▒lamalar─▒n─▒n m├╝mk├╝n olup olmayaca─č─▒n─▒ bile d├╝┼č├╝nd├╝m. (Ger├ži ┼čimdiden yarg─▒lamalar ba┼člad─▒ ya her neyse, hi├ž ├Ânemli de─čil) ┼×aka bir yana, ben d├╝┼č├╝nmeye devam edece─čim de dostlar, siz de klasik d├╝┼č├╝nce kal─▒b─▒n─▒z─▒ k─▒r─▒p, yeni ┼čeyleri ne zaman d├╝┼č├╝neceksiniz? Yanl─▒┼č ┼čeyler de olsa d├╝┼č├╝ncelerinizi ulu orta payla┼čmaktan neden ka├ž─▒nd─▒─č─▒n─▒z─▒ da hep merak ediyorum. H├ól├ó ÔÇťsolun birli─čiÔÇŁ gibi abs├╝rt d├╝┼č├╝nceleri olanlara da bir ├žift s├Âz├╝m var. ─░ktidar─▒ ama├žlayan ├Ârg├╝tler asla birle┼čemezler. ├ç├╝nk├╝ bir ├Ârg├╝tte iktidar olanlar iktidar─▒n─▒ b─▒rakmak bir yana, iktidarlar─▒n─▒ payla┼čmak istemezler ve sadece bu nedenle bile birle┼čemezler.
Bu ara, iki y├╝z y─▒l ├Ânce kom├╝nizm hedefinde anla┼č─▒p da y├Ântem konusunda ayr─▒┼čan marksist ve Anar┼čistlerin DO─×RUDAN DEMOKRAS─░ ortak hedefinde neden bulu┼čamad─▒klar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m. ├ťstelik do─črudan demokraside herkese her zaman yer vard─▒. Yine de var. (Devlet ve devtin sahipleri hari├ž tabii.) Ne var ki, zaman darald─▒ ve erken davranmak zorunday─▒z.
Hele bir d├╝┼č├╝nelim; Marksistler, Anar┼čistler, kom├╝nalistler ve di─čerlerimiz, ya┼čam ve ├žal─▒┼čma alanlar─▒m─▒zda birlikte tart─▒┼čarak ├ž├Âzemeyece─čimiz bir sorun olabilir mi? Teoriyi mutlakla┼čt─▒rmadan, ├╝retece─čimiz teorilerin g├╝ncel m├╝cadele ile uyumunu g├Âzeterek tart─▒┼čmaya ba┼člasak ├╝retemeyece─čimiz teori, ├ž├Âz├╝lmeyecek bir pratik kal─▒r m─▒? Ne var ki, ├╝retece─čimiz teorileri bilimsel yeni bulu┼člara dayand─▒rmal─▒y─▒z. ├ľrne─čin Kuantum Fizi─či ya da mekani─či hakk─▒nda yeterince bilgi sahibi miyiz? Kuantum fizi─čindeki gibi, yani atom alt─▒ par├žac─▒klar─▒n ├Âzg├╝rce hareket ve davran─▒┼člar─▒ gibi, biz insanlar─▒n da toplumun par├žac─▒klar─▒ olarak ├Âzg├╝r davranmam─▒z gerekti─čini neden g├Âzard─▒ ediyoruz? Neden do─čan─▒n en zeki canl─▒lar─▒ olarak y├Ânetilmeyi kabulleniyoruz da kendi kendimizi y├Ânetmek i├žin ├žabalam─▒yoruz? Bir kom├╝nistin di─čer bir kom├╝nisti y├Ânetmesinin akla yatk─▒n bir yan─▒n─▒n olmad─▒─č─▒n─▒ neden d├╝┼č├╝nm├╝yoruz? Her birimiz farkl─▒ yetenek ve ├Âzelliklerimizle neden dayan─▒┼čma, yard─▒mla┼čma ve payla┼čma ili┼čkisini, k├╝├ž├╝msedi─čimiz ilkel kom├╝nal toplum insanlar─▒ benzeri i┼čletemiyoruz? Klasik halimizle ileri bir kom├╝nal toplum de─čil, ilkelin de ilkeli, toplum olmayan bir toplum kurabiliriz ancak diyor, herkesin kendisine, benzer sorular sorarak cevap aramas─▒n─▒ diliyorum.
  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI