嚜� » Mustafa Y覺lmaz / 1937 sa覺r-dilsiz davas覺 G羹n Zileli Mustafa Y覺lmaz / 1937 sa覺r-dilsiz davas覺 – G羹n Zileli

Mustafa Y覺lmaz / 1937 sa覺r-dilsiz davas覺

arap Dumanlar覺 Sitesi’nden

arap dumanlar覺n覺n ilk y覺llar覺nda ele ald覺覺m baz覺 konulara imdilerde deinmemeye gayret ediyorum. Sovyetlerde devlet ter繹r羹, ya da Ruslar覺n verdii ismiylerepressiyabu konulardan. Sebebi de, blogu bir tehir platformu olarak g繹rmemem. D羹羹nen insanl覺覺n 癟oktan geride b覺rakt覺覺 tart覺malarla gereinden fazla ha覺r neir olman覺n kime ne getirisi olabilir? Dahas覺, politik tarihin karanl覺k dehlizleri yerine k羹lt羹r-sanat覺n ayd覺nl覺k patikalar覺nda y羹r羹mek yazana da, okuyana da herhalde daha iyi gelecektir.

Ancak bu dehlizlerde yaanm覺 繹yle olaylar var ki, insanda uyand覺rd覺覺 ak覺nl覺覺, k覺zg覺nl覺覺 ve burukluu y羹ksek sesle d覺a vurmamak neredeyse imkans覺z.

1937 tarihli sa覺r-dilsiz davas覺 ite bu olaylardan.

Sovyet tarihiyle ne kadar ilgili olursan覺z olun, ne kadar art覺k hi癟bir eye a覺rmam derseniz deyin, tren istasyonlar覺nda kartpostal satarken bir anda kendini ensesine dayal覺 bir tabancayla Leningrad k覺rsal覺nda bir 癟ukurun ba覺nda buluveren sa覺r dilsiz tiyatrocular覺n hikayesi kar覺s覺nda a覺rmadan edemiyorsunuz.

Kendisi de sa覺r dilsiz olan, talihsiz tiyatro grubunun 羹yesi David Ginzburgskiy ve davadan sadece on y覺ll覺k 癟al覺ma ve 覺slah kamp覺 cezas覺yla kurtulan Anatoliy Razumov ve Yuriy Gruzdevin 1990l覺 y覺llarda kayda ge癟irdii bilgilere dayanarak olaylar覺n geliimini 繹zetleyelim.

Sovyetler Birlii Sa覺r Dilsiz Topluluunun Leningrad ubesi bakan覺 Erik Totmyanin, toplulua 羹ye baz覺 sa覺r dilsizleri NKVDye ihbar eder. Sorumluluk sahibi, d羹r羹st kom羹nistin gerek癟esi s繹z konusu ah覺slar覺n tren istasyonlar覺nda el yap覺m覺 kartpostal ticareti yapmalar覺d覺r. Totmyanin ihbar覺n覺 Sovyet kar覺t覺 i癟erik de da覺t覺yor olabilirler sosuyla s羹slemeyi ihmal etmez.

襤lk tutuklanan sa覺r dilsizlerden biri, yine sa覺r dilsiz m羹lteci bir Alman kom羹nistiyle ev arkada覺d覺r. Ev arkada覺n覺n i癟tii Alman sigaralar覺n覺n i癟inden 癟覺kan birka癟 Hitler resmi iin rengini deitirir. Sorgucular art覺k sosyalist m羹lkiyetin zimmete ge癟irilmesi ve spek羹lasyon ile deil, faist-ter繹rist sa覺r-dilsiz grubunun Sovyet liderlerine suikast haz覺rl覺覺 ile uramaktad覺r.

Tutuklamalar, sorgular birbirini izler. 襤癟eri giren herkes arkas覺ndan bir bakas覺n覺 s羹r羹kler. 1937 Aral覺k ay覺 geldiinde Sa覺r Dilsiz Topluluu Tiyatro Kul羹b羹ne 羹ye, aralar覺nda bilim insan覺, fotoraf癟覺, fabrika i癟isi, 繹retmen, sporcu ve sanat癟覺lar覺n bulunduu 55 kii Leningrad覺n Lubyankas覺 Boloy Domun bodrumlar覺ndad覺r. Olay覺n fitili ateleyen Erik Totmyanin de dahil.

Y覺l 1937. Molotov-Ribbentrop Pakt覺n覺n imzalanmas覺na daha iki y覺l var. Bu koullar alt覺nda sonucu tahmin etmek zor olmasa gerek.

Tutuklananlardan 10u kad覺n, 35 kii kuruna dizilmek suretiyle idam cezas覺na 癟arpt覺r覺l覺r. Cezalar覺 Leningrad覺n mehur Levaovo orakl覺覺nda infaz edilir. (T羹m Rusya Sa覺r Dilsizler Topluluunun 癟abalar覺yla 2008 y覺l覺nda kurbanlar覺n an覺s覺na Levaovoda bir an覺t dikilecektir. Bak覺n覺z yaz覺n覺n ba覺ndaki resim). Kalanlar 10 y覺ll覺覺na 癟al覺ma ve 覺slah kamp覺na, daha bilinen ad覺yla gulaga yollan覺r.

Hikayenin devam覺 1939da. NKVD y繹netiminin el deitirdii, yenilerin, eskilerin defterlerini 繹nce a癟覺p, sonra sonsuza dek d羹rd羹羹 d繹nemde sa覺r-dilsiz davas覺 akla gelir. Yap覺lan inceleme sonucu soruturmay覺 y羹r羹ten ekibin sorgu s覺ras覺nda ikenceye bavurduu, ifadeleri deitirdii, delillerle oynad覺覺 (Hitler resmi say覺s覺 bir anda 1400 olmutur), ifadelerin al覺nmas覺 s覺ras覺nda haz覺r bulunan iaret dili 癟evirmenlerini tehdit ederek yalan tutanaklar覺 imzalamaya zorlad覺覺 ortaya 癟覺kar.

Soruturma ekibinin ba覺 ve bir sorgucu idam, kalanlar kamp cezas覺na 癟arpt覺r覺l覺r. 1940ta Razumov ve Gruzdev gibi hala hayatta olan madurlar serbest b覺rak覺l覺r. Ne var ki, idam edilen sa覺r-dilsizler de dahil, t羹m kurbanlar覺n itibarlar覺n覺n iade edilmesi i癟in Stalinin 繹lmesini beklemek gerekecektir.

Tiyatro kul羹b羹n羹n 羹yelerinden David Ginzburgskiy, NKVD g繹revlilerinin, provay覺 bast覺klar覺 g羹n羹 hat覺rl覺yor. Kolektif o s覺rada Ekim Devriminin 20. y覺l d繹n羹m羹 i癟in OstrovskininVe elik B繹yle Sertletiroman覺n覺 sahneye koymaya haz覺rlanmaktad覺r.

D羹nyay覺 burjuvalar ve proleterler diye ay覺rmak, kom羹nistleri de proletaryan覺n 繹nc羹s羹 tayin etmek, ard覺ndan da proleterlere burjuvalar覺n mezar覺n覺 kazma g繹revi vermek eklinde bir mant覺k silsilesi acaba nereye var覺r?

Elbette bol bol mezar kaz覺lmas覺na. Bulabilirlerse 癟ok burjuvalar覺n, bulamazlarsa az burjuvalar覺n, sonra unun, sonra bunun, derken, s覺ra illa ki sa覺r-dilsiz tiyatroculara gelecek, 癟elik ite b繹yle sertleecektir. Ta ki ortas覺ndan 癟at diye k覺r覺lana dek.

1937 sa覺r dilsiz davas覺, sportif kul羹pler, tiyatro gruplar覺 gibi Sovyet rejiminin her zaman tevik ettii (Usta ve Margaritadaki koroyu hat覺rlay覺n) toplumsal 繹rg羹tlenmelerin, bu vesileyle kurulmu ilikilerin bir anda ters y繹nde ileyip insanlar覺 felakete s羹r羹kleyebildiini g繹steriyor. Leningraddaki tiyatro kul羹b羹ne 羹ye olan bahts覺zlar覺n 癟ounun akl覺nda insan i癟ine 癟覺kabilmekten fazlas覺 olmasa gerek.

Ama bu dava ile ilgili as覺l ak覺lda tutulmas覺 gereken, edebiyat覺 ve sanat覺 ilgilendiren g繹zlem u: 1937 y覺l覺nda Sovyetler Birliinde hayatta olan her romanc覺, air, tiyatro yazar覺, y繹netmen, oyuncu buna benzer nice davan覺n yaratt覺覺 atmosferde nefes ald覺, yazd覺, 羹retti, yaad覺. Bulgakov, Pasternak, Ahmatova, ukovskaya, Grossman, Platonov, varts 1937 y覺l覺 varl覺覺yla ya da yokluuyla t羹m yaz覺lanlarda iz b覺rakt覺. YineUsta ve Margaritadaki imalar覺 hat覺rlay覺n. Ad覺 a癟覺k癟a hi癟 an覺lmayan y羹ksek makamlar, birdenbire kaybolan insanlar.Pasternak覺nDoktor Jivagosunu,Grossman覺nHer ey Ge癟ip Giderini, Ahmatovan覺nRequiemini hat覺rlay覺n.

1937yi anlamadan Rus edebiyat覺n覺n XX. y羹zy覺l覺n覺 anlamak ger癟ekten kolay deil.


襤dam edilenlerin kimlikleri, resimleri, hikayeleri:http://bessmertnybarak.ru/article/puli_dlya_glukhikh/

Kurtulanlar覺n tan覺kl覺klar覺, 1939daki soruturma tutanaklar覺ndan par癟alar:http://visz.nlr.ru/person/show/15948

2008de an覺t覺n dikiliine dair:http://www.gulagmuseum.org/showObject.do?object=75760913&language=1

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI


    Yorumunuz

    isim ve e-posta girmek zorunlu degildir.
    t羹m istediimiz yorum yaz覺lmas覺d覺r. bu y羹zden bu t羹r zorunluluklar覺 doru bulmuyoruz..




    Safari hates me


    G羹n Zileli
    R繹portajlar
    Son R繹portaj:
    T羹m R繹portajlar:
    > Beni en 癟ok etkileyen yazar, air ve kitaplar
    > Anarist Kitapl覺k
    > Linkler

    D覺 Yaz覺lar

    Anarsizme Kenar Notlari, Yazan: G羹n Zileli, Propaganda, 2016

    Anarizme Kenar Notlar覺
    Yazan: G羹n Zileli,
    Propaganda, 2016


    K襤TAP TANITIM
    anlar, Yazan: G羹n Zileli, iletiim, 2016

    anlar
    Yazan: G羹n Zileli,
    iletiim, 2016


    K襤TAP TANITIM
    Bitmeyen Kavga  John Steinbeck, T羹rk癟esi: G羹n Zileli, Sel Yay覺nc覺l覺k, 2016

    Bitmeyen Kavga
    Yazan: John Steinbeck T羹rk癟esi: G羹n Zileli,
    Sel Yay覺nc覺l覺k, 2016


    K襤TAP TANITIM
    Kirov Cinayeti ve Stalin Yazan: Robert Conquest eviren: G羹n Zileli, h2o kitap, 2015

    Kirov Cinayeti ve Stalin
    Yazan: Robert Conquest eviren: G羹n Zileli,
    h2o kitap, 2015


    K襤TAP TANITIM
    Mevsimler (Roman) Yazan: G羹n Zileli, 襤letiim Yay覺nevi, 2014

    Mevsimler(Roman)
    Yazan: G羹n Zileli,
    襤letiim Yay覺nevi, 2014


    K襤TAP TANITIM

    Kitap Raf覺

    tan覺t覺mlar i癟in, kitap kapaklar覺na t覺klay覺n覺z.
    > Yazd覺覺m Kitaplar覺n Tan覺t覺mlar覺
    Stalin Yarg覺lan覺yor
    Stalin Yarg覺lan覺yor
    襤stanbulum - Arnavutk繹y, G羹n Zileli, Heyamola Yay覺nlar覺, 2010
    Rejimler, Partiler, Kiiler ve 'Ulus'lar, G羹n Zileli, 2010, Kibele Yay覺nlar覺
    Benim Kahraman K繹peklerim, Yazan: G羹n Zileli, zy羹rek Yay覺nlar覺, 2012
    Benim Kahraman K繹peklerim, Yazan: G羹n Zileli, zy羹rek Yay覺nlar覺, 2012
    Muhafazak璽r Liberalizm  Yazan: G羹n Zileli, 襤mge Kitapevi, 2014
    Haziran G羹nleri -Gezi Notlar覺- Yazan: G羹n Zileli, b羹y羹l羹da Yay覺nevi, 2014
    Mevsimler (Roman) Yazan: G羹n Zileli, 襤letiim Yay覺nevi, 2014
    anlar (Roman), Yazan: G羹n Zileli, iletiim, 2016
    Anarizme Kenar Notlar覺, Yazan: G羹n Zileli, Propaganda, 2017
    > evirisini Yapt覺覺m Kitaplar覺n Tan覺t覺mlar覺
    襤癟iler al覺maya Kar覺
    Margarete Buber Neumann, 襤ki Diktat繹rl羹k Alt覺nda - eviren: G羹n Zileli, 襤mge 2012
    Gece Yar覺s覺nda Ayd覺nl覺k - Yazan: Erica Wallach - ev: G羹n Zileli, Ayr覺nt覺 Yay覺nlar覺, 2013
    Kirov Cinayeti ve Stalin Yazan: Robert Conquest eviren: G羹n Zileli, h2o kitap, 2015
    Bitmeyen Kavga

    Kitaplar ve Yaz覺lar

    YAYINKOLEKT襤F襤 K襤TAPLARI

    3 YEN襤 K襤TAP IKTI

            
  • "Hayats覺z Kad覺n" AYE (YEN襤)
  • Leninn璽me (YEN襤)
  • D羹nyan覺n Her Yeri Sahne (YEN襤)
  • Halk Silahlan覺nca
  • Kom羹n Bilgelii
  • Yitik
  • Efendisiz Demokrasi
  • 襤mlas覺z Bah癟e iirleri
  • Peime Verdi
  • T羹rler ve Cinsler


  • Son Yaz覺lar

    Soru Cevap B繹l羹m羹

    Yorumlar

    Son Yorumlar
    En ok Yorum Yaz覺lm覺 Yaz覺lar
    Sitede toplam, 1806 yazı  ve 43,326 yorum bulunmaktad覺r.
    Forum Sayfas覺



    Konuk G繹rseller

      Konuk Yaz覺lar

      T羹m Konuk Yaz覺lar



      Konuk Yazarlar

      Portreler


      anlar, Yazan: G羹n Zileli, iletiim, 2016

      anlar
      Yazan: G羹n Zileli,
      iletiim, 2016


      K襤TAP TANITIM
      TM DUYURULAR
      YAZI AR襤V襤

      Kategoriler


      K襤TAP Tan覺t覺m Yaz覺lar覺


      Sesli Ariv

      ...