B├╝y├╝k Ve Zahmetli Bir ├çal─▒┼čma

16 Mart 2017, Nokta Haber-Yorum

0001683644001-1

Tan─▒l Bora, Cereyanlar-T├╝rkiyeÔÇÖde Siyasi ─░deolojiler, ─░leti┼čim, 2017, 926 sayfa

Tan─▒l BoraÔÇÖy─▒, uzun y─▒llar d├╝┼č├╝nce tarihinin temel referans kitaplar─▒ndan olacak b├Âylesine kapsaml─▒, ├žapl─▒ ve y├╝kl├╝ bir ├žal─▒┼čmaya giri┼čmi┼č ve alt─▒ndan da kalkm─▒┼č oldu─ču i├žin kutlamak gerekir. Ger├žekten de zor, zahmetli bir i┼č. B├╝t├╝n d├╝┼č├╝nce ak─▒mlar─▒n─▒n metinlerini tek tek okuyacaks─▒n─▒z, bu ak─▒mlar─▒ k─▒lcal damarlar─▒na kadar inceleyeceksiniz, ele avuca gelmez d├╝┼č├╝ncelerin i├ž ba─člant─▒lar─▒n─▒ kuracaks─▒n─▒z, bunlar─▒ uygun bir ┼čekilde kategorile┼čtireceksiniz vb. Ger├žekten ├Âm├╝r t├Ârp├╝s├╝. Ayr─▒ca nank├Ârl├╝─č├╝ de var. Bir temizlik├ži b├╝y├╝k bir evi ne kadar temizlerse temizlesin, temizledikleri de─čil de, ihmal etti─či birka├ž k├╝├ž├╝k toz par├žas─▒, g├Âremedi─či birka├ž k├╝├ž├╝k leke g├Âze batar. Kimse ├žok iyi temizlemi┼čsin demez de, bak ┼čurada bir leke kalm─▒┼č der. Bu t├╝r kapsaml─▒ ├žal─▒┼čmalar da b├Âyledir. Tan─▒l Bora ger├žekten ├žok b├╝y├╝k bir i┼čin alt─▒ndan kalkm─▒┼č, ihmal etti─či, eksik b─▒rakt─▒─č─▒ noktalar da ├žal─▒┼čman─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ oran─▒nda g├Âze ├žarpacak elbette. B├Âylesine kapsaml─▒ bir ├žal─▒┼čmay─▒ bu kadar k├Â┼če bucak b─▒rakmadan yapmaya ├žal─▒┼čmasayd─▒ kusurlar─▒ da g├Âze ├žarpmayacakt─▒.

Evet ama, nank├Ârl├╝k etmemek ad─▒na kusur ve hatalara i┼čaret etmeyelim mi? Hi├ž de de─čil. Madem Tan─▒l Bora b├Âyle b├╝y├╝k bir d├╝┼č├╝nce tarihi referans kitab─▒ yazm─▒┼čt─▒r, bizlere de g├Ârd├╝─č├╝m├╝z eksikleri belirtmek d├╝┼č├╝yor. Kitab─▒n 2. Bask─▒s─▒nda bu eksiklerin d├╝zeltilmesi ya da tamamlanmas─▒ dile─čiyleÔÇŽ

Bilmedi─čim alanlarda tabii ki sadece ├Â─črenci olabilirim. ├ľzellikle kitapta daha b├╝y├╝k a─č─▒rl─▒k ta┼č─▒yan sa─č d├╝┼č├╝nce ak─▒mlar─▒n─▒ okurken ├žok yararland─▒m, bilmedi─čim bir s├╝r├╝ ┼čey ├Â─črendim. Mutlaka oralarda da eksikler vard─▒r ka├ž─▒n─▒lmaz olarak. Onu da sa─č ak─▒mlarla u─čra┼čanlar tamamlar diye d├╝┼č├╝n├╝yorum.

Benim eksik ve hatal─▒ buldu─čum noktalar, tahmin edilece─či gibi, kitapta a┼ča─č─▒ yukar─▒ 150 sayfal─▒k bir b├Âl├╝m├╝ kapsayan ÔÇťSolÔÇŁ cereyanlarla ilgilidir. Eksik ya da hatal─▒ g├Ârd├╝─č├╝m noktalar─▒ a┼ča─č─▒da, ara ba┼čl─▒klar alt─▒nda belirtece─čim.

Halk─▒n Sesi

Kitapta, ÔÇť├çin Kom├╝nist PartisiÔÇÖnin (├çKP) resm├« yay─▒n organ─▒ Halk─▒n G├╝nl├╝─č├╝ÔÇÖnden ilhamla adland─▒r─▒lan ÔÇô ve rakip sol kampta ÔÇśHalk─▒n s├╝lalesiÔÇÖ denerek alay edilen ÔÇô bu gruplar Halk─▒n Kurtulu┼ču, Halk─▒n Yolu, Halk─▒n Birli─či idi.ÔÇŁ (s. 666) denmekte ve zaten kitab─▒n en sonundaki ÔÇťDizinÔÇŁde de yine sadece bu ├╝├ž derginin ad─▒ verilmektedir (s. 915).

Oysa bir de Halk─▒n Sesi vard─▒r ve Ayd─▒nl─▒k hareketinin ├ž─▒kartt─▒─č─▒ bu dergi ÔÇťhalk─▒n s├╝lalesininÔÇŁ di─čer dergilerinin en eskisidir. 1975 y─▒l─▒nda, haftal─▒k Ayd─▒nl─▒kÔÇÖ─▒n kapat─▒lmas─▒ndan hemen sonra yay─▒nlanmaya ba┼člam─▒┼č ve yay─▒n─▒na g├╝nl├╝k Ayd─▒nl─▒k gazetesinin ├ž─▒kt─▒─č─▒ 1978 y─▒l─▒na kadar, ├╝├ž y─▒l devam etmi┼čtir.

├ľte yandan, di─čer dergilerin ├çKPÔÇÖnin yay─▒n organ─▒ Halk─▒n G├╝nl├╝─č├╝ÔÇÖn├╝ ├Ârnek alarak ÔÇťHalk─▒nÔÇŁ ad─▒n─▒ benimsedikleri de do─čru de─čildir. Bu ÔÇťs├╝laleÔÇŁ sadece ve sadece, ├žok kar┼č─▒ ve d├╝┼čman olduklar─▒ Halk─▒n SesiÔÇÖnin ad─▒n─▒ ├Ârnek alm─▒┼čt─▒r kendine ki zaten bu gruplar─▒n, Ayd─▒nl─▒k hareketinden farkl─▒ olarak ├çKPÔÇÖye hayranl─▒k duyduklar─▒ filan da yoktu. Dolay─▒s─▒yla Halk─▒n G├╝nl├╝─č├╝ÔÇÖn├╝ ├Ârnek alm─▒┼č de─čillerdir. ÔÇťHalk─▒nÔÇŁ safsatas─▒ sadece o d├Ânem genel olarak solun, ├Âzel olarak Maocu hareketlerin pop├╝lizmine i┼čaret eder.

Do─črusu bu ÔÇťs├╝laleÔÇŁ muhabbetinin ba┼člat─▒c─▒s─▒ olan Halk─▒n SesiÔÇÖnin, ├žok dikkatli bir ara┼čt─▒rmac─▒ olan Tan─▒l Bora taraf─▒ndan ÔÇťDizinÔÇŁde bile ihmal edilmesi ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒d─▒r.

Ufuklar

Tan─▒l Bora, 12 Eyl├╝lÔÇÖden sonra Ayd─▒nl─▒k hareketinin cuntaya kar┼č─▒ ald─▒─č─▒ teslimiyet├ži tutumu, darbeden iki ├╝├ž ay sonra legal olarak ├ž─▒kmaya cesaret eden Ufuklar dergisinin s─▒rt─▒na y─▒karak b├╝y├╝k bir haks─▒zl─▒k yapm─▒┼čt─▒r: ÔÇťT─░KP, 12 Eyl├╝lÔÇÖ├╝ ÔÇśSovyet├ži g├╝├žlerin ve ter├Âr odaklar─▒n─▒nÔÇÖ belini k─▒ran bir ÔÇśara g├╝├žÔÇÖ olarak gayet anlay─▒┼čl─▒ kar┼č─▒lam─▒┼č, k─▒sa s├╝re(de) kapat─▒lacak olan Ufuklar dergisiyle, orduyu ÔÇśdo─čru ├žizgiyeÔÇÖ kazanmay─▒ bile denemi┼čti.ÔÇŁ (s. 689)

Oysa Ufuklar, Ayd─▒nl─▒k hareketi i├žinde teslimiyet├žili─če g├Ârece ayak diremi┼č bir kesimin sesiydi. Tan─▒l Bora, e─čer derginin 14 say─▒s─▒n─▒ dikkatli bir ┼čekilde incelemi┼č olsayd─▒ bunu tespit edilebilecek ve derginin neden ÔÇťk─▒sa s├╝redeÔÇŁ kapat─▒ld─▒─č─▒n─▒n izah─▒n─▒ da o sayfalarda bulabilecekti. Bak─▒n HavarilerÔÇÖde UfuklarÔÇÖ─▒ nas─▒l anlat─▒yorum: ÔÇťNas─▒l bir dergiydi, on d├Ârt say─▒ yay─▒nland─▒ktan sonra, 1981 y─▒l─▒n─▒n Nisan ay─▒nda, cuntan─▒n karar─▒yla kapat─▒lan Ufuklar? Bu konuda bir karara varmak olduk├ža zor g├Âr├╝n├╝yor bana. Daha do─črusu bu dergi, Ayd─▒nl─▒k hareketi a├ž─▒s─▒ndan, hem olumsuz, hem de g├Ârece olumlu bir geli┼čmeyi yans─▒t─▒r. Olumsuzluk, derginin b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de, Ayd─▒nl─▒k hareketinin o zamana kadar devam eden teslimiyet├ži y├Ânelimini s├╝rd├╝rmesinden geliyordu.ÔÇŁ (s. 465)

Bundan sonraki sat─▒rlarda Tan─▒l BoraÔÇÖn─▒n yukar─▒da belirtti─či tutum ÔÇťak─▒ldanelikÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝yle ele┼čtirilmektedir. Ancak hemen ard─▒ndan ┼ču sat─▒rlara da yer verilmektedir: ÔÇťÔÇŽ kimi makale, haber ve yaz─▒lar─▒nda, o ko┼čullarda cesur denebilecek ele┼čtirel bir dil geli┼čtirdi─čini de saptamak gerekirÔÇŽ kullan─▒lmak zorunda kal─▒nan Ezop dili, ele┼čtirelli─či bir y├Ân├╝yle bast─▒r─▒rken, di─čer y├Ân├╝yle serbest hale getiriyordu. Cuntaya do─črudan do─čruya sald─▒rmak m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ndan, tamamen ba┼čka bir ┼čeyden s├Âz edermi┼č gibi, ama cuntay─▒ can evinden vuracak ┼čeyler yazabiliyordunuzÔÇŽ Mizah da, ele┼čtirellik i├žin iyi bir silaht─▒. Ayd─▒nl─▒kÔÇÖ─▒n karikat├╝risti Erhan Yalva├ž, cuntay─▒ alaya alan (ama sanki cuntayla hi├žbir ilgisi yokmu┼č g├Âr├╝n├╝m├╝ alt─▒nda) g├╝zel karikat├╝rler ├žizip yolluyordu. Bu karikat├╝rlerin hepsinin bas─▒lmas─▒ndan yana oy kullan─▒yordum.ÔÇŁ (s. 466)

Ayr─▒nt─▒lara ├Ânem veren Tan─▒l Bora bu anlat─▒mlara dikkat etmi┼č olsayd─▒, anlat─▒m─▒ndaki, derginin ÔÇťk─▒sa s├╝rede kapanmas─▒ÔÇŁ olay─▒ da izahs─▒z kalmam─▒┼č olacakt─▒!

Stalin Tart─▒┼čmas─▒

Tan─▒l Bora, 1980ÔÇÖli y─▒llarda sol i├žinde ├žok ├Ânemli bir tart─▒┼čma olan ÔÇťStalin tart─▒┼čmas─▒n─▒ÔÇŁ sadece ÔÇť ÔÇśGe├žÔÇÖ Tro├žkizmÔÇŁ ara ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda Tro├žkizmin T├╝rkiyeÔÇÖye giri┼či a├ž─▒s─▒ndan ve bir de Kurtulu┼č hareketi i├žinden ÔÇťTro├žkistÔÇŁ bir ak─▒m─▒n (Sosyalist ─░┼č├ži hareketi) ├ž─▒k─▒┼č─▒ a├ž─▒s─▒ndan ele alm─▒┼č. Dev-YolÔÇÖla ilgili olarak, do─čru bir ┼čekilde ÔÇťStalinizmi sorgulamaks─▒z─▒n StalinÔÇÖe mesafeliÔÇŁ (s. 673) saptamas─▒n─▒ yapan Tan─▒l, 1980ÔÇÖler solunda Stalin meselesi en geni┼č bir ┼čekilde Ayd─▒nl─▒k hareketi i├žinde tart─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ ve hatta bu harekette ├Ânemli bir b├Âl├╝nmeye yol a├žt─▒─č─▒ halde, buna tek bir c├╝mleyle de─činme gere─či duymam─▒┼čt─▒r.

Tan─▒lÔÇÖ─▒n, Ayd─▒nl─▒k hareketinin dergisi olan ayl─▒k Sa├žakÔÇÖ─▒n sayfalar─▒na bile geni┼č bir ┼čekilde yans─▒yan ve 1980 sonras─▒ solun ruhunu belirleyen bu b├╝y├╝k tart─▒┼čmay─▒ ihmal etmesi bence kitab─▒n ├Ânemli eksiklerinden biridir.

Sivil Toplumculuk Tart─▒┼čmas─▒

Kitapta 1980ÔÇÖler solunun i├žindeki bu ├Ânemli tart─▒┼čmaya d├Ârt sayfa (s. 726-729) ayr─▒lmas─▒na ra─čmen o d├Ânemin metinlerinden gere─čince yararlan─▒ld─▒─č─▒ kan─▒s─▒nda de─čilim.

Birincisi, ÔÇťSivil ToplumculukÔÇŁ meselesini derli toplu bir ┼čekilde sol kamuoyunun ├Ân├╝ne getiren Murat BelgeÔÇÖden ├Ânce, Sivil Toplum ve Devlet (Yazko, 1982) kitab─▒yla K├╝r┼čat BuminÔÇÖdir. ├ľte yandan sivil toplumculu─čun ÔÇťtemel aks─▒n─▒ 11. Tez dergisi olu┼čturmu┼čÔÇŁ (s. 726) de─čildir. Bu derginin ÔÇť1986 ┼×ubatÔÇÖ─▒ndakiÔÇŁ 2. Say─▒s─▒nda Sungur Savran sivil toplumculuk ele┼čtirisine giri┼čmeden d├Ârt y─▒l kadar ├Ânce Sivil toplumculu─čun ilk yaz─▒l─▒ ele┼čtirisini ben yapm─▒┼čt─▒m. Bunu da HavarilerÔÇÖden okuyal─▒m: ÔÇťAcul karakterim ve ideolojik meselelere merak─▒m dolay─▒s─▒yla, parti saflar─▒nda, K├╝r┼čat BuminÔÇÖin kitab─▒n─▒ hedef alarak, ÔÇśsivil toplumÔÇÖculuk ad─▒n─▒ verdi─čimiz neo-liberal e─čilime ilk yaz─▒l─▒ ele┼čtiriyi ben kaleme alm─▒┼čt─▒m. D├Ârt be┼č makalelik bu diziyi, daktilo edilmi┼č ┼čekliyle, konuyla ilgilenen arkada┼člara okumalar─▒ i├žin da─č─▒tm─▒┼č, hatta AlmanyaÔÇÖdaki arkada┼člara postalam─▒┼čt─▒m. Bu makaleler, tek bir makale bi├žimine sokularak, o s─▒rada AlmanyaÔÇÖdaki arkada┼člar─▒n ├ž─▒kartmakta oldu─ču Se├ženek adl─▒ dergide, ÔÇťMehmet CemilÔÇŁ imzas─▒ylaÔÇŽ yay─▒nlanm─▒┼čt─▒.ÔÇŁ (s. 494-495)

Bunun arkas─▒ndan da 1984 ┼×ubatÔÇÖ─▒nda Sa├žak ├ž─▒kt─▒ ve sivil toplumculu─ču topa tuttu. Sa├žakÔÇÖ─▒n ├Âzellikle ilk 15 say─▒s─▒nda, Mehmet G├╝nd├╝z, Salih Ural, Halil Berktay imzal─▒ ├žok say─▒da kapsaml─▒ sivil toplum ele┼čtirisi yaz─▒s─▒ bulunmaktad─▒r. ├ťstelik bu ele┼čtiriler, 15. Say─▒dan sonra dergiye h├ókim olan Kemalist-devlet├ži perspektiften olduk├ža farkl─▒ nitelikte ele┼čtiri yaz─▒lar─▒d─▒r. ─░hmal edilmeleri b├╝y├╝k eksikliktir.

ÔÇťKuru├že┼čme S├╝reci ve ├ľncesi

Kitapta 1989 y─▒l─▒ndan itibaren ÔÇťKuru├že┼čme s├╝reciÔÇŁ diye bilinen solun birle┼čme ├žabalar─▒na ve sonras─▒na da yer verilmi┼č. Fakat ÔÇťKuru├že┼čme s├╝reciÔÇŁnden ├Ânce, 1980ÔÇÖlerin ortalar─▒nda ba┼člayan, onun ├Ânceli olan bir ÔÇťsosyalistlerin birli─či s├╝reciÔÇŁ vard─▒r. Bunun ├╝zerinde tek bir kelimeyle bile durulmamas─▒ ├žok b├╝y├╝k bir eksikliktir. ├ç├╝nk├╝ bu ÔÇťda─čÔÇŁ her ne kadar Sosyalist Parti gibi bir ÔÇťfareÔÇŁ do─čurmu┼čsa da, ├Âzellikle ba┼člang─▒├ž a┼čamas─▒nda Mehmet Ali Aybar gibi b├╝y├╝k isimler vard─▒ ve ilk ba┼člarda sol kamuoyuna umut vermi┼čti. Sonradan klik ├žat─▒┼čmalar─▒yla, ├Âzellikle de Do─ču Perin├žekÔÇÖin ba┼č─▒n─▒ ├žekti─či klik taraf─▒ndan yozla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r, o ba┼čka.

Anar┼čizm anlat─▒s─▒ ├╝zerine

Sol b├Âl├╝m├╝ i├žinde en zay─▒f buldu─čum anlat─▒lardan biri ÔÇťAnar┼čizmÔÇŁe ili┼čkin anlat─▒d─▒r. Zaten ÔÇťSiyahÔÇŁ ara ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda bir bu├žuk sayfaya s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bir kere ÔÇťsiyahÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ hi├žbir ┼čey ifade etmemektedir. Bari ÔÇťkaraÔÇŁ veya ÔÇťkara/k─▒z─▒lÔÇŁ denseydi. ─░kincisi, anar┼čizme ├žok b├╝y├╝k katk─▒s─▒ olan Apolitika dergisi bir c├╝mlede ge├ži┼čtirildi─či gibi, yirmi y─▒l─▒ a┼čk─▒n bir zamand─▒r T├╝rkiyeÔÇÖdeki anar┼čizmin temel ta┼člar─▒ndan olan Kaos Yay─▒nlar─▒ÔÇÖndan s├Âz edilmeye bile gerek duyulmam─▒┼čt─▒r. Muhafazak├órl─▒k b├Âl├╝m├╝nde diyelim ki Derg├óh Yay─▒nlar─▒ÔÇÖndan s├Âz etmemek neyse, anar┼čizm bahsinde Kaos Yay─▒nlar─▒ÔÇÖndan s├Âz etmemek de odur. Bu konuda ─░leti┼čimÔÇÖin yay─▒nlad─▒─č─▒ ÔÇťModern T├╝rkiyeÔÇÖde Siyasi D├╝┼č├╝nceÔÇŁ dizisinin 8. Kitab─▒ olan SolÔÇÖda (2007) yer alan ÔÇťT├╝rkiyeÔÇÖde Anar┼čizmÔÇŁ yaz─▒s─▒nda ve Bar─▒┼č SoydanÔÇÖ─▒n yine ─░leti┼čimÔÇÖden ├ž─▒kan T├╝rkiyeÔÇÖde Anar┼čizm-Y├╝z Y─▒ll─▒k Gecikme (2013) kitab─▒nda olduk├ža geni┼č bilgi vard─▒ oysa.

├ťstelik, anar┼čizm konusunda yaz─▒p ├žizen bir├žok isim atlan─▒rken, bir ba┼čka yerde (s. 560) yak─▒n zamana kadar AKP yanda┼čl─▒─č─▒ yapm─▒┼č bir yazara (G├╝lay G├Âkt├╝rk) anar┼čizmle e┼č anlama gelen ÔÇťliberteryenÔÇŁlik payesi verilmesi olduk├ža tuhaft─▒r.

Ulusalc─▒l─▒k

Bu konu kitab─▒n hangi b├Âl├╝m├╝nde ele al─▒n─▒rd─▒ bilmiyorum ama ├Âzellikle son 15 y─▒l─▒n ├Ânemli bir ak─▒m─▒ olan ulusalc─▒l─▒─č─▒n bir ara ba┼čl─▒kla bile kitapta yer almamas─▒ ├Ânemli bir eksikliktir. Tan─▒l Bora, yeri geldi─činde bu terimi birka├ž kere kullanm─▒┼č, o kadar. Belki de MDD hareketini yeterince ele ald─▒─č─▒ i├žin ulusalc─▒l─▒─č─▒ da izah etti─čini d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝r ama bence bu hatal─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ ulusalc─▒l─▒kla MDDÔÇÖcilik, aralar─▒nda ge├žirgenlik ve akrabal─▒k olsa bile ayn─▒ ┼čeyler de─čildir. Asl─▒nda bundan 12 y─▒l ├Ânce yazd─▒─č─▒m bir yaz─▒da belirtti─čim gibi, MDD, Y├ľNÔÇÖ├╝n, ulusalc─▒l─▒k da MDDÔÇÖnin tereddi etmi┼č ┼čekilleridir (bkz: http://www.gunzileli.com/2004/11/23/yon-leninizm-kemalizm-mddcilik-ve-ulusalcilar/)

Keza, Attil├ó ─░lhanÔÇÖdan s├Âz edilen bir yerde Sultan GaliyevÔÇÖe de at─▒fta bulunulmu┼čken (s. 608), ilk derli toplu ulusalc─▒l─▒k ele┼čtirisi olan, benim yazd─▒─č─▒m ÔÇťGaliyev ├ťzerinde El S─▒k─▒┼čmakÔÇŁ yaz─▒s─▒ndan da s├Âz edilmemesi bir eksikliktir (bkz: http://www.gunzileli.com/1998/07/23/galiyev-uzerinde-el-sikismak/)

Bundan sonra di─čer eksikliklere ara ba┼čl─▒ks─▒z olarak h─▒zla de─činip yaz─▒y─▒ bitireyim.

Sol i├ži ┼čiddetten ve keza son b├Âl├╝m olan ÔÇťK├╝rt Ulusal HareketiÔÇŁ b├Âl├╝m├╝nde K├╝rt hareketi i├žindeki ┼čiddetten s├Âz edilirken Aytekin Y─▒lmazÔÇÖ─▒n ─░leti┼čimÔÇÖden ├ž─▒kan Yolda┼č─▒n─▒ ├ľld├╝rmek (2014) kitab─▒ndan s├Âz edilmemesi, kitap dizininde bile verilmemesi ├Ânemli bir eksikliktir. Keza Ergun Ayd─▒no─čluÔÇÖnun di─čer iki kitab─▒ kitap dizinlerinde verilmi┼čken, sol ├╝zerine e┼čsiz bir kitap olan Sol Hakk─▒nda Her ┼×ey mi? (Versus, 2008) kitab─▒ndan hi├ž s├Âz edilmemesi bir di─čer eksikliktir. D├╝r├╝st ve samimi an─▒ yaz─▒m─▒yla temay├╝z eden Ali Ta┼čyapanÔÇÖ─▒n ─░brahim Kaypakkaya ile ilgili an─▒ kitaplar─▒ da en az─▒ndan kitap dizininde bence yer almal─▒yd─▒.

Ba┼čucumuzdan eksik etmeyece─čimiz temel bir ba┼čvuru kitab─▒n─▒n yay─▒nlanmas─▒n─▒ sevin├žle kar┼č─▒lad─▒─č─▒m─▒ bir kere daha belirteyim.

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI