Tarihteki Diktatörlük Karşıtı Darbeler: III      Dekabrist isyanı

images

                                                                                     İdam Edilen beş Dekabrist

 

 

 

1816 yılında Rus Çarlık Muhafız Birliği’nden bazı subaylar, gizli bir cemiyet kurdular. Bu cemiyet, Batı türü bir liberal rejim özlemi içindeydi. Semenovsky Alayı’nın 1820 yılında ayaklanmasından sonra cemiyet faaliyetlerini 1821 yılına kadar askıya aldı. Cemiyetin içinden iki grup ise faaliyetini gizlice sürdürdü. Ukrayna’daki garnizonlarda örgütlenen Güney grubu daha radikaldi; Çarlığın devrilip yerine Batı tipi bir cumhuriyet kurulmasını arzuluyordu. Daha ılımlı olan Kuzey grubu ise St. Petersburg merkezliydi; Çar’ın iktidarını kısıtlamayı arzulayan meşruti bir monarşi  istiyorlardı. Her iki grup da serfliğin ilgasını talep ediyordu. Güney grubu ayrıca soylu topraklarının köylülere dağıtılmasından yanaydı.

 

Çar Aleksandr 1 Aralık 1825’te öldü. Tahta büyük oğlu Konstantin’in yerine küçük oğlu I. Nikolay geçince, 14 Aralık 1825 (Miladi: 26 Aralık 1825) gününün sabahında, yeni Çar’a bağlılık yemini etmeyi reddeden, Kuzey Grubu’nun yönlendirdiği üç bin kadar subay ve asker St. Petersburg’daki Senato Meydanı’nı işgal etti. Asilerin üst rütbeli iki subayı Prens Trubets ve Albay Bulatov kaçınca isyancıların komutasını Prens Eugene Obolensky aldı. Sivil halk, isyancı askerleri desteklemekle birlikte, Çar’a bağlı dokuz bini bulan askeri birlikle, asi askerler arasında cereyan eden silahlı çatışmaya doğrudan katılmadı.

 

Rus Çarı’na bağlı birliklerle, asi ordu gün boyu çatıştı. Nikolay, süvari alaylarını kullanmak istediyse de, atlar buzlarda kayıp düştü. Akşama doğru topçu alaylarının devreye sokulmasıyla, asi ordunun direnci kırıldı ve geri çekildi. Kuzeye doğru çekilirken Neva Nehri üzerinde tekrar toplanmak istediler, fakat topçu alaylarının atışları nedeniyle nehrin buzları kırıldı ve asilerin çoğu nehirde boğularak ve donarak öldü.

 

Yakalanan Dekabrist  liderler, Pavel Pestel, Kakhovsky, şair Kondraty Ryleyev, Sergey Muravyovve, Mihail Bestuzhev-Ryumin idam edildiler. Diğer Dekabristler Sibirya, Kazakistan ve Sibirya’dan da uzaklara sürgün edildiler. Rus geleneklerine göre, idam edilen şahsın ipi koparsa ölüm cezası affedilirdi. İdam edilenlerden bazılarının ipi koptuğu halde, Çar Nikolay, onları yeniden astırdı.

 

Büyük Rus şairi Aleksandr Puşkin’in Dekabristlere sempati beslediği ve bu yüzden Çarlık polisi tarafından sıkı gözetim altında tutulduğu söylenir. Yine büyük Rus şairi Nikolay Aleksiyeviç Nekrasov’un Sibirya’ya sürgüne gönderilen Dekabristlerin peşinden onları izleyen karılarıyla ilgili yazdığı ünlü bir şiiri bulunmaktadır.

 

 

Gün Zileli

8 Ağustos 2016

www.gunzileli.com

gunzileli@hotmail.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI