Diktatörler ve Polis Şefleri…

 

 

Devletin gizli istihbarat örgütü, onun göz bebeği kadar değerlidir. Baskı aygıtının merkezini oluşturur. Dolayısıyla gizli istihbarat örgütlerinin şefleri de diktatörlerin sağ kolu, onların bütün kirli işlerinin uygulayıcısıdır. Diktatörler bu sağ kolları olmadan hiçbir şey yapamazlar. Ne var ki, sağ kollarına birçok kirli iş yaptırdıklarından, bunların suları en geç beş altı yıl içinde ısınır ve değiştirilmeleri gerekir. Bu değiştirme işlemi, gizli istihbarat örgütünün şefi, diktatörü bile korkutacak ölçüde güç biriktirdiğinden çoğunlukla kanlı bir operasyonla gerçekleşir. Ama illa öyle olması da gerekmez. Bazen de şef bir entrika sonucu (bu tür entrikaları ona yapmak çok kolaydır, çünkü sayısız yasa dışı ve kirli işe bulaşmıştır ister istemez) kızağa çekilir, uzaklaştırılır ya da gözlerden kaybolur gider.

Diktatörlük ne kadar kanlıysa gizli istihbarat şefinin tasfiyesi de o kadar kanlı olur. Sonunda kelleyi kaptırır anlayacağınız.

Stalin, 1930’lu yılların ilk yarısında, muhalefetin tasfiyesinde, GPU şefi Yagoda’ya birçok kirli iş yaptırdı. Büyük temizliğin başlatılması için bahane oluşturan Kirov cinayeti de dâhildi buna. 1930’ların ortalarına doğru Yagoda’nın suyu ısınmaya başladı. Bunun üzerine Yezhov, Politbüro (daha doğrusu Stalin) tarafından sanki ona yardımcı oluyormuş gibi GPU’nun içine yerleştirildi. Elbette Yagoda bunu yutacak kadar saf değildi ama yapacağı hiçbir şey yoktu. “ “Ben bu işi bırakayım, milletvekili olayım” diyecek hali de yoktu. Zaten dese de kimse onu dinlemezdi. Her şey aparatın yolu yordamıyla, adım adım yapılacaktı. Bir süre sonra Yezhov fiilen Yagoda’nın işlerini ve pratikte otoritesini devraldı. Fakat Yagoda hâlâ GPU’nun (daha sonra NKVD adını alacaktır) başı gibi gözüküyordu. Sonunda görevden alındı ve “Buharinci Sağcılar” davasına katıldı. Bu davada, Kirov suikastını düzenlemekle suçlandı ve mahkemede bu suikastı açıklayan itiraflarda bulundu. Tabii bir nokta hariç: Suikast emrini Stalin’den aldığını açıklamamıştı. Emri, o sırada Yagoda’nın üzerinde herhangi bir otoritesi olması mümkün olmayan Yenukidze’den aldığını ileri sürdü. Bu GPU-NKVD uydurması yalanlar Yagoda’ya oldukça tanıdık gelmiş olmalıdır (Kirov cinayetinin ayrıntılarını ele alan bir kitap bu ay h2o Yayınlarından çıkıyor. Bu arada duyurmuş olayım: Robert Conquest, Kirov Cinayeti ve Stalin, çev: Gün Zileli).

Yagoda’yı NKVD zindanlarında bizzat Yezhov sorguladı. İşkence seanslarının fiili uygulayıcı ise meşhur “kemikkıran” Albay Vasili Blokhin’di (http://www.gunzileli.com/2010/03/18/wikipediadan-stalinin-infazcisi-vasili-blokhin-kismi-ceviri/). Ağır işkencelerin ardından itirafta bulunan Yagoda, Buharincilerle birlikte kurşuna dizildi.

Yezhov’un akıbeti daha da ilginçtir. Büyük Temizlikleri en gaddarca yöntemlerle yürüten ve döneme “Yezhovshchina” adının verilmesine yol açan Yezhov, dört yıllık icraat döneminin sonunda tutuklandı ve yine Albay Vasili Blokhin’in işkencesi altında itiraflarda bulunduktan sonra kurşuna dizildi. Stalin, Büyük temizlik döneminin suçlarını kısmen Yezhov’un sırtına yıktı. Yezhov’un yerine geçen Beria ise, Stalin’in ölümünün ardından, 1953 yılının 23 Aralık’ında Kruşçev tarafından kurşuna dizildi.

Türkiye’de son zamanlarda yapılan tayinlerin anlamı üzerinde kafa yoranlara, bu yazıdaki Yagoda isminin yerine Hakan Fidan’ı, Yezhov isminin yerine ise Yalçın Akdoğan’ı  koyarak bir kere daha okumalarını tavsiye ederim. Beria’nın isminin yerine kimi koyacağımıza gelince, bu yakın geleceğin sorunudur.

 

Gün Zileli

12 Mart 2015

www.gunzileli.com

gunzileli@hotmail.com

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI