Syriza ve 旦zg端rl端k巽端 Marksizm

巽eviri ve yorum: Bar脹

Syriza’n脹n Maliye Bakan脹 Varoufakis, 旦zg端rl端k巽端 Marksizm anlay脹脹n脹 ortodoks Marksizmi eletirerek anlatt脹脹 bir makale yay脹nland脹 ge巽enlerde. (*) Yunanistanda iktidara gelen sol koalisyonun Marksizm anlay脹脹n脹 kavramak i巽in iyi bir kaynak, bu yaz脹.

 

Varoufakis, Marksizm’in 20. Y端zy脹l’da 旦zg端rl端端 ihmal etmi olduunu d端端n端yor: “20. Y端zy脹l’da k旦klerini Marks’脹n d端端ncesinden alan iki ak脹m, kom端nist ve sosyal demokrat partilerdi. Her ikisi de dier hatalar脹na (ve elbette su巽lar脹na) ek olarak, Marks’脹n 巽ok 旦nemli bir alandaki 旦nc端l端端n端 izlemekte baar脹s脹z oldular: zg端rl端k ve ak脹lc脹l脹脹, bir araya gelme slogan脹 ve organize olma fikri olarak kucaklamak yerine eitlik ve adaleti tercih ettiler. B旦ylece 旦zg端rl端k fikrini neoliberallere b脹rakt脹lar. Oysa Marks netti: Kapitalizmin problemi adil olmamas脹 deil ak脹ld脹脹 olmas脹yd脹. 端nk端 huy olarak kuaklar脹 isizlie ve yoksunlua mahkum ediyordu. Hatta kapitalistleri, sermaye birikimine hizmet etmek i巽in insanlar脹 emtialat脹rmad脹k巽a sermaye sahibi olma vas脹flar脹n脹 yitirecekleri endiesiyle korku i巽inde yaat脹yordu. K脹sacas脹 kapitalizm eer adaletsizse bu herkesi k旦leletirdii i巽indir; insan ve doa kaynaklar脹n脹 heba eder. Servet ve etkileyici makineler 巽脹karan 端retim hatt脹 ayn脹 zamanda derin mutsuzluk ve krizler 端retir.”

 

Varoufakis, 旦zg端rl端k kavram脹n脹 Marksizmin merkezine koyuyor, 旦zg端rl端端n Marks’脹n ekonomi politiinin temel unsuru olduunu 旦ne s端recek kadar ileri gidiyor: “Bir ekonomist gibi d端端nmeye balad脹脹m ilk g端nden bu g端ne bana 旦yle gelmitir ki, Marks kapitalizmin her t端rl端 ie yarar analizinin kalbinde yer almas脹 gereken bir keif yapm脹t脹r. Bu, insan emeindeki bir baka 巽ifte kar脹tl脹kt脹r. Emein epey farkl脹 iki doas脹 aras脹ndaki kar脹tl脹k: i) Nicelletirilemeyecek bir deer yarat脹m脹 etkinlii olarak emek ii) bir nicellik olarak emek.(rnein, 巽al脹脹lan saat say脹s脹.) Nicel emein bir fiyat脹 vard脹r ve sat脹labilir. Doas脹ndaki bu uzlamaz kar脹tl脹k emei elektrik gibi dier 端retim 巽脹kt脹lar脹ndan ay脹r脹r.”

Varoufakis emein doas脹ndaki bu kar脹tl脹脹n 旦zg端rl端k ile olan ilikisini 旦yle anlat脹yor: “Marks’脹n kapitalizmin krizlerinin 旦z端ne ilikin parlak i巽g旦r端s端 buradad脹r: kapitalizm emei nicelletirerek emtialat脹rmada ne kadar 巽ok baar脹l脹 olursa her birimin 端retimi o kadar azalacakt脹r. Bunun sonucu olarak kar oranlar脹 d端er ve bir sistem olarak ekonominin bir sonraki durgunluu yak脹nla脹r. 聴nsan 旦zg端rl端端n端 ekonomik bir kategori olarak 巽izmek Marks’a 旦zg端d端r.”

 

Varoufakis’in Marksizm yorumunun hayli heterodoks. Marksizme s脹k脹 s脹k脹ya bal脹 bir yorum deil bu. Marks’脹 iki noktada eletiriyor:

“Marks’脹n ilk hatas脹 – eksik b脹rakt脹脹 ey, kendi teoriletirmesinin, teorisini yapt脹脹 d端nya 端zerindeki etkisini yeterli bi巽imde d端端nmemi olmas脹yd脹. Teorisi istisnai ekilde g端巽l端yd端 ve Marks bu g端c端n fark脹ndayd脹. yleyse nas脹l olur da ard脹llar脹n脹n, g端巽l端 fikirlerini ortalama bir i巽iden daha iyi kavrayacak kiilerin, kendilerine bahedilen bu g端c端 baka yoldalar脹n脹 suistimal etmek, kendi iktidarlar脹n脹 kurmak, etkinlik kazanmak i巽in kullanabileceklerini d端端nemez?

Marks’脹n ikinci hatas脹, daha k旦t端yd端. Bu, kapitalizmle ilgili ger巽ein kendi matematik modelleri arac脹l脹脹yla kefedilebilecei varsay脹m脹yd脹. Bu, kendi teorik sistemine en k旦t端 zarar脹 veren eydi. Bize 旦zg端rl端端n birincil 旦nemde ekonomik konsept olduu fikrini 旦reten adam, radikal belirsizlii politik ekonomi i巽inde hak ettii yere oturtan akademisyen, ayn脹 zamanda basit cebir modellerle oynayan kiiydi. Bu modellere g旦re emek birimleri t端m端yle nicelletirilebilir. Bu modellerden kapitalizme ilikin baz脹 ek anlay脹lar edinmeyi umuyordu. l端m端nden sonra Marksist iktisat巽脹lar uzun kariyerlerini benzeri tipte akademik mekanizmalar 端retmeye harcad脹lar. D旦n端端m sorunu gibi g端n端m端zle ilikisiz tart脹malarla oyalan脹rken nesli t端kenen hayvanlara d旦nd端ler, bu arada neoliberal kamyon yolundaki b端t端n muhalifleri ezdi ge巽ti.”

 

Syriza ile g端ndeme gelen 旦zg端rl端k巽端 Marksizm yorumlar脹n脹 ortodoks Marksistlerin duymazl脹ktan geleceini tahmin etmek g端巽 deil. Ama anaristler i巽in bu tezlerde tart脹maya deer eyler var.

(*) Yaz脹n脹n orjinali u adreste okunabilir: http://www.theguardian.com/news/2015/feb/18/yanis-varoufakis-how-i-became-an-erratic-marxist

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI