Tak覺nt覺lar…

tak覺nt覺lar

Mesele dergisinin internet sayfas覺ndan al覺nm覺t覺r.

twittergoogle_plusfacebookmail

G羹n Zileli

Bireylerin tak覺nt覺lar覺n覺 inceleyen psikoloji diye bir bilim dal覺 vard覺r ama siyasi ya da ideolojik ak覺mlar覺n, bireylerin tak覺nt覺lar覺ndan hi癟 de geri kalmayan, hatta toplumsal etkisi 繹l癟羹s羹nde bireylerin tak覺nt覺lar覺ndan 癟ok daha fazla tehlikeli olabilecek tak覺nt覺lar覺n覺 inceleyen bir bilim dal覺 yoktur. Asl覺nda bu t羹r ak覺mlar覺n tak覺nt覺lar覺 bireylerin kimi tak覺nt覺lar覺yla da 繹rt羹羹r. rnein, kii ulusalc覺 bir ideolojinin etkisindeyse kendisinde var olan, 羹lke b繹l羹n羹yor tak覺nt覺s覺yla ulusal ak覺m覺n b繹l羹nme tak覺nt覺s覺 羹st 羹ste oturur. Ya da tersi. Ulusalc覺 ideolojinin etkisi alt覺ndaki bir kii, b繹l羹nme tak覺nt覺s覺n覺 癟ok kolayca benimseyebilir.

Ben bu yaz覺da, 羹癟 toplumsal ak覺m覺n 羹癟 tak覺nt覺s覺ndan s繹z edeceim: 1. Ulusalc覺 ak覺m覺nemperyalizmtak覺nt覺s覺; 2. Tro癟kist ak覺m覺nanti-kom羹nizmtak覺nt覺s覺; 3. Anarist ak覺m覺ncepheciliktak覺nt覺s覺.

Ulusalc覺 Ak覺m覺nEmperyalizmtak覺nt覺s覺

Asl覺nda emperyalizm sorunu ulusalc覺 ak覺m覺n tak覺nt覺s覺ndan da 繹nce, temelini oluturur. Ulusalc覺l覺k b羹t羹n varl覺k sebebini emperyalizme kar覺 ulusal devleti savunmak 羹zerine kurar. Mant覺k udur: Emperyalizm b羹t羹n d羹nyay覺 kendi global s繹m羹r羹 a覺 i癟ine almak istemektedir. Oysa ulusal devlet bunun 繹n羹nde b羹y羹k bir baraj oluturmaktad覺r. Bu y羹zden, 繹zellikle i癟inde bulunduumuz d繹nemde emperyalizmin en b羹y羹k hedefi, ulusal devletleri y覺kmak, par癟alamak, k羹癟羹k dinsel ya da ulusal az覺nl覺klara dayanan yeni, k羹癟羹k, tabi devletler yaratmakt覺r. O halde bug羹n羹n anti-emperyalist g繹revi, ulusal devletin par癟alanmamas覺 i癟in m羹cadele etmek, halihaz覺r devleti emperyalizmin y覺kma ve par癟alama 癟abalar覺na kar覺 savunmakt覺r.

Uzaktan bak覺nca mant覺k yerli yerinde g繹r羹n羹yor ama bataki 繹nerme yanl覺 olduu i癟in sonradan gelenler de doal olarak yanl覺 oluyor. K覺saca belirtecek olursam, emperyalizmin ulusal devletleri y覺kmak ya da par癟alamak diye genel bir hedefi hi癟bir zaman olmam覺t覺r. Elbette bu, baz覺 konj繹nkt羹rel durumlarda o andaki ulusal devletin emperyalizmin hedefi olmad覺覺 ya da olamayaca覺 anlam覺na gelmez. Burada s繹z羹n羹 ettiim, ulusal devletle emperyalizmin genelde 癟at覺t覺覺 iddias覺d覺r. Ben tersini ileri s羹receim. Emperyalist-kapitalist devletlerin kendileri de, ister 羹niter (Fransa), ister federal yap覺da (ABD, 襤svi癟re) olsun, ulus devlet formunda 繹rg羹tlenmi devletlerdir. Zaten ulusal devlet denen ey, imparatorluk devletlerinin ard覺ndan gelmi kapitalizm 癟a覺n覺n devletidir. Dolay覺s覺yla emperyalist-kapitalist 羹lkelerin ulusal devlet formunu kendi kapitalist-emperyalist emellerine ayk覺r覺 g繹rmeleri i癟in bir neden yoktur. Tersine, bu form, h璽kim kapitalist devletlerle emperyalizme tabi devletler aras覺ndaki ileyi a癟覺s覺ndan son derece uygundur. Dolay覺s覺yla ulusal devlet emperyalist sistemle hi癟bir ekilde 癟at覺maz.

Bununla birlikte, emperyalist d羹nya sistemi ve bu sistemin merkezindeki ABD gibi egemen devletler, d羹nyadaki somut gelimeleri izlemek ve sistemlerini ona g繹re y羹r羹tmek zorundad覺rlar. K覺saca belirtirsek, emperyalizm, d羹nyay覺 istedii gibidizayn edemez, tersine, d羹nyadaki bin bir gelime taraf覺ndandizayn edilir.Yani her eye kadir bir emperyalizm deil, d羹nyadaki her gelimeyi dikkate almak ve kendini bu gelimelere uydurmak zorunda olan bir emperyalizm s繹z konusudur.

Yaad覺覺m覺z d羹nyadaki gelimeler nelerdir? zellikle emperyalizmin s繹m羹r羹 alanlar覺 i癟inde yer alan 羹lkeler a癟覺s覺ndan ne gibi gelimeler s繹z konusudur? Bu, bu t羹r 羹lkelerin derinlerinde ortaya 癟覺kan yeni繹zg羹rl羹k癟羹eilimlerdir. Ulus devletler aa覺 yukar覺 ve esasen 20. Y羹zy覺l覺n balar覺nda dizayn edilmilerdi. Ya ulus devletin merkezine oturmu modernist, b羹rokratik se癟kinler taraf覺ndan y繹netiliyorlard覺 ya da geleneksel toplumun geleneksel y繹netici s覺n覺flar覺 taraf覺ndan. Her iki durumda da bu ulus devletler merkezi yap覺dayd覺 ve emperyalist 羹lkeler bu egemen g羹癟lerle ibirlii i癟inde y羹r羹t羹yorlard覺 d羹zenlerini. yle ki, Wallerstein覺n belirttii gibi, emperyalizm, sosyalist blokla bile devletten-devlete (SSCB) bir ibirlii i癟indeydi.

Fakat d羹nyada 20. Y羹zy覺l覺n son 癟eyreinden g羹n羹m羹ze kadar 繹nemli iki gelime yaand覺: 1. Sosyalist blok y覺k覺ld覺; 2. Emperyalist h璽kimiyet b繹lgelerindeki 羹lkelerde halklar覺n 繹zg羹rl羹k癟羹 ayaklanmalar覺 ortaya 癟覺kt覺 (balang覺c覺 1979 襤ran Devrimi ve devam覺nda 羹癟-d繹rt y覺l 繹nce ortaya 癟覺kan Ortadou ayaklanmalar覺). Sosyalist blok y覺k覺l覺nca bu blokun monolitik yap覺s覺 da y覺k覺lm覺 oldu ve emperyalist 羹lkeler bu blokta ortaya 癟覺kan yeni ulus devletlerle tek tek balant覺 y羹r羹tmek zorunda kald覺lar. Fakat bu blokun y覺k覺lmas覺, eski sosyalist 羹lkelerin i癟indeki bast覺r覺lm覺 ayr覺l覺k癟覺 繹zlemleri de harekete ge癟irdi. Yugoslavya bu 繹zlemlerin bir i癟 savaa, bir milliyetler kap覺mas覺na d繹n羹t羹羹 en 繹nemli aland覺. Bu noktada da ulusalc覺 uydurmalara dikkat etmek gerekir. Yugoslavyay覺 par癟alayan emperyalizm falan deildi. Bu 羹lkede farkl覺 milliyetler Tito gibi bir otorite alt覺nda y覺llar y覺l覺 mecburen bir arada bulunmulard覺. Bu, g繹n羹ll羹 bir birlik deildi. Nitekim 繹yle olmad覺覺, Titonun 繹l羹m羹nden k覺sa s羹re sonra ortaya 癟覺kt覺. Yugoslavyan覺n par癟alanmas覺 emperyalistlerin istedii bir ey deildi. Ama bir kere par癟alanma ortaya 癟覺k覺nca, o b繹lgedeki 癟覺karlar覺 gerei b繹lgede yaayan halklar覺n taleplerini dikkate almak ve kurulacak yeni devletlerle (yani yeni se癟kinlerle) iyi ge癟inmek, yeni gelimelerde aktif rol almak, yeni ibirlik癟ilerini desteklemek zorundayd覺lar.

Ayn覺 ey Ortadou i癟in de s繹z konusudur. Bug羹nk羹 Ortadou corafyas覺nda 繹rnein ABDnin ulus devletleri par癟alamak, yok etmek gibi bir niyetinden s繹z etmek sa癟mal覺kt覺r. yle olsa, II. K繹rfez m羹dahalesinden sonra Irak devletini yeniden ina eder miydi? Hem de, 襤ran nedeniyle 癟at覺ma i癟inde bulunduu iilerin h璽kimiyetine dayal覺 bir Irak devletini. Emperyalizm de elindeki g羹癟lere g繹re hareket etmek zorundad覺r. Elde iiler varsa mecburen iilerle ittifak yapacakt覺r. Ama bu, iilerle ittifaka mahk羶m olduu anlam覺na gelmez. Bir baka 繹nemli g羹癟 olan Sunnilere de oynayabilir ayn覺 anda. Keza K羹rtlere de oynayabilir.

unu net bir ekilde belirlemeliyiz: Emperyalizm ulus devletleri y覺kmaz, sadece 羹lkedeki gelimeler sonucunda y覺k覺lmaya doru giden ulus devletin i癟inde ortaya 癟覺kan yeni g羹癟lerle ittifak aray覺覺na girer. Ya da, Irakta olduu gibi, kendi b繹lgesel 癟覺karlar覺yla a癟覺k癟a 癟at覺an veya kendisine kafa tutan ulus devleti, daha dorusu o ulus devleti o anda temsil eden kiiyi (Saddam, Kaddafi) hedef al覺r, hatta devirir, ondan sonra da g羹癟lerin hal覺haz覺r durumuna bak覺p yeni ulus devletin inas覺na katk覺da bulunur, onu destekler. B羹y羹k bir emperyalist g羹癟, b繹lgedeki 癟覺karlar覺 i癟in, ayn覺 anda birbiriyle 癟at覺an g羹癟leri bile destekleyebilir.

Tabii ki bu kadar da deil. Emperyalistler, 羹lke i癟indeki, 癟覺karlar覺 birbiriyle 癟elien g羹癟leri dikkatle tahlil eder ve duruma g繹re bu g羹癟leri birbirine kar覺 kullan覺rlar. Bu kadarla da kalmazlar, merkezi iktidar覺 kendi 癟覺karlar覺 dorultusunda hareket etmeye zorlamak amac覺yla 羹lke i癟indeki 繹zg羹rl羹k癟羹 ya da ayr覺l覺k癟覺 hareketlerin tehdidinden yararlan覺r; bu g羹癟leri el alt覺ndan destekliyormu ya da destekleyecekmi gibi yaparak merkezi iktidara isteklerini dikte ederler. 襤te ulusalc覺lar覺n emperyalistleri ulusal devlete kar覺ym覺 gibi g繹stermelerine yol a癟an, emperyalizmin bu t羹r taktiksel ad覺mlar覺d覺r.

Peki ama burada bir mant覺ks覺zl覺k yok mu? rnein T羹rkiyeyi alal覺m ele. ABD emperyalizmi bir NATO 羹yesi devleti, Ortadouya y繹nelik 羹slerinin bulunduu bir 羹lkeyi neden ger癟ek anlamda par癟alamak istesin? ABDnin, merkezi devleti istedii y繹nde zorlamak i癟in birtak覺m kozlar覺 elinde tutmas覺n覺, hatta zaman zaman baz覺 y覺k覺c覺 kozlara omuz verir gibi yapmas覺n覺 ger癟ek bir tehdit gibi g繹ren ve g繹steren yaln覺zca ulusalc覺lard覺r. Ulusalc覺lar覺n bu t羹r yaygaralar覺 merkezi T羹rk devletinin de iine gelmektedir asl覺nda. O da bu t羹r bir propaganday覺 ABDyi k繹eye s覺k覺t覺r覺p pazarl覺k g羹c羹n羹 art覺rmak i癟in kullanmaktad覺r. Velhas覺l, bunlar覺n hepsi ge癟ici reelpolitika oyunlar覺d覺r. Emperyalizmin T羹rk devletini y覺kmak istedii, ulusalc覺 bir paranoya ve yaland覺r. T羹rk devleti kendi i癟 癟elikileri nedeniyle y覺k覺l覺rsa elbette emperyalizm de yeni duruma g繹re y覺k覺lan deil, y羹kselen g羹癟lere oynayacakt覺r. Bundan daha doal bir ey olamaz. Bug羹n nas覺l T羹rk devletini desteklemesinden doal bir ey yoksa.

Bununla birlikte bu ulusalc覺 tak覺nt覺 ciddiye al覺nmal覺, 羹zerinde durulmal覺, incelenmeli ve kan覺tlarla 癟羹r羹t羹lmelidir.

Neden? 羹nk羹 bu tak覺nt覺 emperyalizme kar覺 m羹cadeleye g羹癟 vermemenin yan覺 s覺ra, dorudan doruya 繹zg羹rl羹k癟羹 ak覺mlar覺 kar覺s覺na almaktad覺r.

Bunun en belirgin 繹rnei son Kobane kuatmas覺nda ortaya 癟覺km覺t覺r. Kobaneyi destanlat覺rma eiliminde olanlardan deilim. Bununla birlikte, Kobanede I襤De kar覺 direniin ayn覺 zamanda bir 繹zg羹rl羹k m羹cadelesi olduu a癟覺kt覺r. ok ilgin癟tir ki, I襤Da kar覺 tonla laf eden ulusalc覺lar, ABD Kobanede I襤D mevzilerini bombalay覺p YPGye destek verince suspus olup I襤Da kar覺 eletirilerini yumuatt覺lar. En a覺r覺 ulusalc覺 癟evreyi temsil edenlerden 襤P 癟evresi ise, bunun da 繹tesinde, esas vuruu I襤Da deil, YPG ve PKKya yaparak asl覺nda I襤Da 羹st羹 繹rt羹l羹 destek verdi. Neden? 羹nk羹 ABD bu somut durumda I襤D覺n deil, YPG-PKKn覺n yan覺nda yer alm覺t覺 (ger癟i emperyalizm tak覺nt覺s覺na bal覺 olarak b繹l羹nme tak覺nt覺s覺na da sahip 襤P 癟evresi, tersi olsayd覺 da YPG-PKKy覺 desteklemezdi ya). ABDnin destekledii bir g羹癟le ge癟ici de olsa ayr覺 safta yer almak g羹naha girmek gibi bir eydir ulusalc覺lar a癟覺s覺ndan (ger癟i bu g繹r羹n羹te b繹yledir. Asl覺nda ABDnin m羹ttefiki ve NATO 羹yesi bir devleti cansiperane savunarak bu g羹nah覺 her saniye ilemektedirler). Sonu癟 olarak, emperyalizm tak覺nt覺s覺 yenilmeden sal覺kl覺 bir 繹zg羹rl羹k m羹cadelesi vermek m羹mk羹n deildir, 癟羹nk羹 emperyalizm ge癟ici ve g繹r羹nt羹sel olarak zaman zaman 繹zg羹rl羹k m羹cadelesini destekler gibi g繹r羹nebilmektedir.

Emperyalist bloklar aras覺ndaki 癟at覺malar da b繹yle durumlara yol a癟abilir. rnein, I. D羹nya Sava覺nda 襤ngiliz-Frans覺z ittifak覺 Alman imparatoru Kayzere kar覺 繹zg羹rl羹k m羹cadelesine omuz verir gibi g繹z羹k羹rken, Almanlar da Rus ar覺na kar覺 m羹cadeleyi k繹r羹kl羹yorlard覺. Ya da II. D羹nya Sava覺nda Bat覺l覺 emperyalistler anti-faist savaa bizzat kat覺ld覺lar; 繹te yandan, Naziler, 襤ngiltereyi zay覺flatmak i癟in 襤rlanda ulusal kurtulu sava覺na silah yard覺m覺 yapt覺lar (David Leanin Ryans Daughter -1970- filmi bunu 癟ok g羹zel anlat覺r). Bu t羹r konj繹nkt羹rel destekler bu t羹r 繹zg羹rl羹k ve ba覺ms覺zl覺k davalar覺n覺n hakl覺l覺覺n覺 hi癟bir zaman ortadan kald覺rmam覺t覺r.

Sonu癟 olarak, ulusalc覺l覺覺n emperyalizm tak覺nt覺s覺, onu giderek tamamen 繹zg羹rl羹k d羹man覺 sulara doru s羹r羹klemektedir.

Tro癟kist Ak覺m覺nAnti-kom羹nizmTak覺nt覺s覺

Tro癟kistler, kendileri d覺覺ndaki her t羹rl羹 Stalinizm eletirisini kukuyla kar覺lamakta ve hatta duraksamaks覺z覺n bu t羹r eletirilere anti-kom羹nizm damgas覺n覺 yap覺t覺rmaktad覺rlar. Bu durum ilk kez, bundan be y覺l 繹nce Jan ValtininKaranl覺覺n tesinde(Out of the Night)kitab覺n覺 癟evirdiimde dikkatimi 癟ekti. Jan Valtinin kitab覺yla ilgili olarak ge癟mite ne yaz覺lm覺 diye internette bir gezinti yapm覺t覺m. Tro癟kist b羹t羹n yorumlar olumsuzdu. Tro癟kistleri zaten kibirli bulurum genelde ama bu sefer kibirin de 繹tesinde bir durum vard覺 sanki. B羹t羹n yaz覺lar覺n ortak vurgusu u mealdeydi: Bu adam son ana kadar Stalinizmin hizmetindeydi (Jan Valtin, 1918-1938 y覺llar覺 aras覺nda, yirmi y覺l boyunca bir Komintern g繹revlisi, dolay覺s覺yla bir Stalinist olarak g繹rev yapm覺t覺), imdi mi akl覺 ba覺na gelmi

Eskiden Stalinist olmu biri olarak bu yoruma al覺nm覺t覺m dorusu. 襤nsanlar analar覺ndan doma Tro癟kist ya da anti-Stalinist olacak deillerdi ya. Tam tersine, insanlar ancak yaad覺klar覺 deneylerle Stalinizmin ne olduunu g繹rebilirlerdi. Dolay覺s覺yla bir Stalinistin Stalin konusunda uyan覺覺 daha da deerliydi. Bu yorumlar覺n sahipleri bununla da yetinmiyorlard覺. Jan Valtinin anti-kom羹nist olabilecei konusundaki kukular覺n覺 izhar ediyorlard覺.

Tro癟kistlerde daha sonra da buna benzer tutumlara rastlad覺m. rneinThe Great Terrorkitab覺n覺n yazar覺 Robert Conquestin de (ki bu kitap Stalinin B羹y羹k Temizlikleri konusundaki en zengin kaynak kitaplardan biridir) bir anti-kom羹nist olduunu ileri s羹r羹yorlard覺. Robert Conquestin biyografisini inceledim. Muhafazak璽r bir eilimde olduu 襤ngiliz Tory Partisiyle ilikilerinden anla覺l覺yordu. Ne var ki, bir insan覺n biyografisine bakarak anti-kom羹nist olduuna karar vermek doru olmazd覺.The Great Terrorkitab覺n覺 g繹zden ge癟irdim. Conquest kitab覺n 繹ns繹z羹nde ter繹r羹n k繹klerinin Lenin d繹nemine kadar uzand覺覺n覺 belirtmenin 繹tesinde bir ey s繹ylemiyordu ki, ben de bu kan覺dayd覺m. Yani Conquestin yazd覺klar覺ndan kom羹nizm k繹t羹d羹r gibi bir sonu癟 癟覺karmak m羹mk羹n deildi. Kald覺 ki, bunu a癟覺k癟a s繹ylese bile yine de onun anti-kom羹nist olduu sonucuna varmak i癟in yeterli deildi bu. 羹nk羹, anti-kom羹nist olman覺n g羹n羹m羹zde kazand覺覺 anlamla kom羹nizme kar覺 olmak b羹t羹n羹yle 羹st 羹ste oturmamaktad覺r. Yani bir insan kom羹nizme kar覺 olabilir ama bu onun illa anti-kom羹nist olduu anlam覺na gelmez. Ayn覺, emperyalizme kar覺 olman覺n illa anti-emperyalist olmak anlam覺na gelmeyecei gibi. Dilimizde anti tak覺s覺 saltkar覺tl覺ktakar覺l覺覺n覺 bulmamaktad覺r. Anti olmak, T羹rk癟edemilitan kar覺tl覺kta kar覺l覺覺n覺 bulmaktad覺r. Yani nas覺l anti-emperyalizm, salt emperyalizme kar覺 olmak deil, militanca kar覺 olmak anlam覺na geliyorsa, anti-kom羹nizm de salt kom羹nizme kar覺 olmak deil, militanca kar覺 olmak anlam覺na gelmektedir.

Hayattan bir 繹rnek verecek olursam, gen癟liimde kom羹nizm konusunda s覺k s覺k tart覺t覺覺m (bug羹n art覺k hayatta olmayan) Semin (K覺z覺lkaya) day覺m, kom羹nizme kar覺yd覺 ama ona asla anti-kom羹nist diyemem. 羹nk羹 militan bir kom羹nizm kar覺t覺 deildi, sadece fikri d羹zlemde kom羹nizmi eletirirdi. Bence o d繹nemin anti-kom羹nistleri MHP militanlar覺, Fethi Tevetolu gibi kom羹nizm arat覺rmac覺s覺 yazarlar vb.dir. K覺sacas覺, day覺mla bu militan kom羹nizm kar覺tlar覺n覺, 繹rnein birAbdullah atl覺’y覺asla bir ve ayn覺 g繹remem, asla anti-kom羹nizm kategorisi alt覺nda ayn覺 癟uvala koyamam.

Dolay覺s覺yla Robert Conquest gibi deerli bir Stalin d繹nemi arat覺rmac覺s覺na da anti-kom羹nizm damgas覺n覺 vurmak, Tro癟kistlerin bir tak覺m komplekslerinden kaynaklanan abs羹rt bir tutumdur. Bu nereden kaynaklanmaktad覺r? San覺r覺m bunun birka癟 nedeni var.

Birincisi, Tro癟kistler, Stalinist ter繹r羹n kaynaklar覺n覺n Lenin d繹neminde aranmas覺ndan son derece rahats覺zd覺rlar. Onlar, Lenin d繹nemine b羹t羹n羹yle sahip 癟覺kmakta, Stalin d繹nemini ise b羹t羹n羹yle reddetmektedirler. Bu iki d繹nem onlar覺n g繹z羹nde b覺癟akla kesilmi ya da siyahla beyaz gibi birbirinden farkl覺d覺r. Ger癟i ben de bu iki d繹nem aras覺nda 繹nemli farklar olduunu d羹羹n羹r羹m ama Tro癟kistlerin iddia ettikleri kadar deil. Dolay覺s覺yla Tro癟kistler, Stalin d繹nemi su癟lar覺n覺n k繹klerini Lenin d繹neminde arayan herkese otomatikman anti-kom羹nist damgas覺 indirmeye tenedirler. Bunda Lenin d繹neminde 繹nemli g繹revler yerine getirmi Tro癟kiyi koruma g羹d羹s羹 de bir hayli rol oynar.

襤kincisi, Tro癟kistler Stalini eletirme tekelini ellerinde tutmak istemektedirler. Onlara g繹re Stalini en iyi kom羹nistler ya da bir baka deyile Tro癟kistler eletirebilir. Tro癟kistlerin d覺覺nda eletiren birileri varsa onlar mutlaka bunu kom羹nizme kar覺tl覺k a癟覺s覺ndan yap覺yorlard覺r ve dolay覺s覺yla anti-kom羹nisttirler.

癟羹nc羹s羹, 繹zellikle ge癟mite Tro癟kistler, Stalinistlerin 癟ok a覺r ideolojik bask覺 ve sald覺r覺s覺 alt覺nda kalm覺, Nazi ajanl覺覺ndan anti-kom羹nizme vb. bir s羹r羹 su癟lamayla y羹z y羹ze gelmilerdir. Bu da onlarda bir komplekse yol a癟m覺 olabilir. Yani kendilerinin o bilinen eletiricilerden farkl覺 olduklar覺n覺 kan覺tlama g羹d羹s羹. Oysa b繹yle bir kompleks tamamen gereksizdir. Eer Stalinle ilgili baz覺 ger癟ekleri bizim d覺覺m覺zda da birileri s繹yl羹yorsa memnun olmam覺z gerekir. Burada s繹yleyene deil, s繹yletene bak s繹z羹 tam yerine oturmaktad覺r.

Anarist Ak覺m覺nCephecilikTak覺nt覺s覺

Anarist ak覺m覺n en 繹nemli damarlar覺ndan biri de s覺n覺f ibirliine kar覺 olmas覺d覺r. Kom羹nist ak覺mlar iktidar i癟in m羹cadele ettiklerinden her daim cephe ve ittifak siyasetlerine girerler ve bu ittifak siyasetleri de kimi zaman ve hatta daha a覺rl覺kl覺 olarak s覺n覺f ibirliine d繹n羹ebilir.

rnein I. D羹nya Sava覺 s覺ras覺nda sosyal demokrat partilerin (II. Enternasyonale bal覺 partiler) kendi burjuvazileriyle s覺n覺f ibirliine girip sava yanl覺s覺 bir tutuma angaje olmak gibi utan癟 verici bir siyasete y繹nelmeleri tarihin en b羹y羹k s覺n覺f ibirlii politikas覺d覺r. Bununla da bitmez. 1930lu y覺llarda Kominternin emriyle y羹r羹rl羹e konan Halk Cephesi siyasetleri de esasl覺 s覺n覺f ibirlii 繹rnekleridir. 襤spanya Devrimi bu siyaset y羹z羹nden yenilgiye uram覺t覺r. Keza bu sa cephe politikalar覺 2. D羹nya Sava覺n覺n bitiminde de s羹rd羹r羹lm羹, 襤talyan, Yunan ve Filipinler devrimleri burjuvaziyle ibirlii ve ortak cephe politikalar覺 y羹z羹nden yenilgiye uram覺t覺r. Bu sac覺 cephe siyasetlerinin 繹rneklerini g羹n羹m羹ze kadar getirebiliriz.

Kominternin ve genel olarak kom羹nistlerin bu yanl覺 cephe siyasetleri anaristlerde hakl覺 bir tepkiye ve bu durum giderek anaristlerde bir cephe ya da ittifaklar alerjisine, hatta giderek tak覺nt覺s覺na yol a癟m覺t覺r. Neredeyse cephe ve ittifak s繹zc羹kleri anaristler i癟in iktidar ve s覺n覺f ibirliiyle ayn覺 anlam覺 ta覺r hale gelmitir.

Oysa, ge癟mite ve g羹n羹m羹zde kom羹nistlerin cephe ve ittifak taktiklerini belki de iktidarc覺 y繹nelimleri nedeniyle yanl覺 uygulam覺 olmalar覺 bizatihi bu t羹r taktiklerin yanl覺 olduu anlam覺na gelmez. Kald覺 ki, anaristler bu taktiklerin yanl覺l覺覺n覺 daha 癟ok anarist hareket 羹zerinden deil, kom羹nist hareket 羹zerinden okuma eilimindedirler. Oysa bu t羹r s覺n覺f ibirlii 繹rnekleri anarist hareketin tarihinde de bulunmaktad覺r. Neden kendi tarihimizi 繹rt bas edip kom羹nistlere y羹klenmeyi tercih ediyoruz? Bu daha m覺 kolay覺m覺za geliyor. Meksikada anarko-sendikalistler Zapataya kar覺 o zamanki cumhuriyet癟i diktat繹r Carranzay覺 desteklemi, diktat繹rle utan癟 verici bir cephe kurmakla kalmam覺, Zapata g羹癟lerine kar覺 kendi g羹癟lerini silahl覺 m羹cadeleye sokmulard覺r. Keza inde de anarist hareketin bir kesimi (Paris anaristleri) ilerleme ad覺na an Kay-ekle ibirlii yolunu se癟mitir. 襤spanyada anti-faist ittifak ad覺na h羹k羹mette yer alma hatas覺 herkes taraf覺ndan bilinmektedir.

Dolay覺s覺yla sac覺 ittifak ya da ibirlii politikalar覺n覺 eletirmek i癟in fazla uzaa gitmeye gerek yoktur. Hatta bunlar覺 anarizmin kendi tarihinden bulup 癟覺kartmak 癟ok daha 繹reticidir. Bununla birlikte, yukar覺da da belirttiim gibi, bu t羹r 繹rneklerin varl覺覺 bizatihi ittifak siyasetini ge癟ersiz k覺lmaz.

Her sosyal m羹cadele ka癟覺n覺lmaz olarak bloklamalara yol a癟ar ve bu bloklar i癟inde 癟eitli s覺n覺flar ve g羹癟ler bir araya gelir. nemli olan, bu bir araya geliin i癟erii ve bi癟imidir. Eer iktidar deil, sosyal devrim perspektifine sahipseniz; eer yukar覺daki g羹癟ler aras覺ndaki ittifak覺 deil, ger癟ek sosyal tabandaki s覺n覺f ve g羹癟ler aras覺ndaki ittifak覺 temel al覺yorsan覺z; esas inisiyatifin 繹rg羹tlerde deil de devrimden yana s覺n覺flarda olmas覺n覺 繹ng繹r羹yorsan覺z bu cephe sosyal devrime hizmet edebilir. Blok ya da cephe taktiklerini b羹t羹n羹yle reddeden bir anlay覺 devrimden de vazge癟mekle ayn覺 anlama gelebilir. Bu bak覺mdan, anaristlerin 癟ounda var olan cephe ya da ittifak tak覺nt覺s覺 bug羹n m羹cadele edilmesi gereken bir tak覺nt覺d覺r.

Bitirirken unu s繹ylemeyi de gerekli g繹r羹yorum: Bu tak覺nt覺lar her ne kadar eletiriyi hak ediyorsa da dikkate al覺nmamazl覺k edilmemelidir. 羹nk羹 her tak覺nt覺 kendi i癟inde baz覺 ger癟ekleri de bar覺nd覺r覺r. Gerektii zaman ve yerde iimize de yarayabilirler. rnein, emperyalizm olgusunun unutulmaya baland覺覺; anti-kom羹nizme kar覺 uyan覺kl覺覺n k繹relmeye y羹z tuttuu; cephe ve ittifak siyasetlerinin sac覺 ve s覺n覺f ibirlik癟isi tarzda uyguland覺覺 durumlarda. K覺sacas覺, doada olduu gibi, toplumda da, hastal覺klar覺n bile bir ilevi vard覺r.

facebooktwittergoogle_plusmail

B襤R CEVAP YAZIN

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI