O. Gürsel / YENİ BİR SİYASET, YEREL VE ÖZGÜRLÜKÇÜ MÜCADELE (*)

YENİ BİR SİYASET, YEREL VE ÖZGÜRLÜKÇÜ MÜCADELE (*)

“Yeni bir devrimci hareketin geçmişten öğrenmesi gereken en önemli                            derslerden biri, hareketin, yeni halkçı programı için orta sınıfın geniş                             kitlelerinin desteğini kazanması gerektiğidir.” (1)

Gezi isyanı “nasıl” bir “şey’di”?

1. Kent çevre duyarlılığı içinden doğmuştu. Yerel bir isyan olarak başlamıştı. Genelleşti. İsyanda yer alanların sınıfsal kimliği belirgin değildi; “halk” oradaydı. .

2. Tahakküme, bir hayat-inanç tarzının dayatılmasına karşı patlayan bir isyandı.

3. İsyancıların somut dilekleri vardı ama somut talepleri yoktu.

4. İsyancı çoğunluğu kentli orta sınıfına aitti. Alevi kökenli, üniversiteli gençler; sistemin maddi ya da “kültürel” olarak dışladığı insanlar, “kardeşçe” isyan ettiler. Ve kadınlar… En inatçı ve en güzel isyancılardı.

5. Sloganları “alt alta topladığımızda” anarşizan ve özgürlükçü olduğu görülüyordu. İsyan edenler arasında hiyerarşi yoktu; dayanışmacı, fedakâr ve yaratıcı bir ruh taşınıyordu.

6. Geleneksel sosyalist muhalefetin kullanmadığı bir dil hâkimdi. Siyasi parti ve siyasi örgüt, sendika vb. yapılardan bağımsızdı; bu yapıları da arkasından sürükledi. Hiç kimse, kimseyi, yapıyı, topluluğu kontrol etmeye yeltenmedi…

  1.  Gezi’de, “çağdaş” kent yaşayışını inkâr eden, dinci-mezhepçi hayatı dayatan, kendi dışındaki hayat tarzlarını aşağılayan “sisteme-adama” karşı son yıllarda birikmiş muhalefet enerjisi “patladı”; boşalarak tükendi.  Bir “saman aleviydi!” Oldu ve bitti!

“BİRLEŞİK HAZİRAN HAREKETİ” (BHH), sosyolojik- psikolojik-siyasal çözümlemeler üzerinden muhalefet “ruhunu” tanımalı, bu “ruha”, toplumsal imkânlara uygun, gerçekçi bir “birlik, yöntem” oluşturmalıdır.

            “Mavi ve beyaz yakalı “işçilerin” orta sınıfın hümaniterleriyle ortak toplumsal kaygılarla harekete geçtiği ve onlarla aynı saflarda yürüdüğü    küreselleşme karşıtı hareketler de.. buna işaret etmektedir “Proletaryanın orta sınıfınkilerinden  ayırt edilemez olmuştur.” (2) Gezi’de gördük. Böyle oldu. Yukarıdaki tespitler üzerinden, “nasıl bir Yurttaş muhalefetini” düşünelim.

1. “Büyük ve Teorik” siyaset yerine, insanların hayatına dokunan alanlarda siyaset üretilmesi gündelik kent-siyasal hayatını canlandıracaktır. Yerellerde insana-kente-çevreye zarar veren yerel veya genel iktidar projelerine karşı muhalefet süreci insanları siyasallaştıracaktır. Kendilerinin hayatını doğrudan etkileyen ve sahipleneceği sorunlar üzerinden mücadele etmek, insanlara genel bir mücadele karakteri kazandıracaktır. “… özgür bir toplum için verilen mücadele de özgür toplumun kendisi kadar özgürleştirici olmalı ve kişinin kendini dönüştürmesini teşvik etmelidir.” (3)

2.  Gezi’de iktidarın adamları eliyle yapılan zorbalık, insanların vicdanını sızlatmıştır. BHH de iktidara veya onun parçası olan insanlara hiç bir zaman “insan vicdanını sızlatacak” sözel ya da eylemsel muhalefet yapılmamalıdır; bu olursa “varlığına ” ait samimiyet yaralanacaktır.

3.  “Günümüzün kültürü, toplumsal ilişkileri… Marksistlerin*  neredeyse mistik bir anlam yükleyerek… üzerine odaklandığı geleneksel proletaryayı… küçük burjuvaların oluşturduğu bir tabakaya dönüştürmüştür… ‘Dünyanın bütün işçileri birleşin’ şeklindeki geleneksel sloganın eski tarihsel manası hiç olmadığı kadar anlamsızlaştırmıştır… proletaryanın sınıf bilinci durmadan kan kaybetmektedir ve bir çok yerde yok olma düzeyine gelmiştir. (4) Ve sosyalistlerin de pratikte ihmal ettiği, feodal ruhlu, sosyalist düşünceli erkeklerin inkâr ettiği kadınlar, en güzel isyancılar İsyan’da yerlerini aldılar.

4. “Hiyerarşinin karakteristik bir özelliği olan statü farklılıkları sınıf farklarıyla birleşme eğilimi göstermekte ve etnik, ulusal, cinsiyetle ilgili farkların … toplumun gözünde sınıf farklarından daha büyük bir öneme sahip olduğu daha da kapsayıcı bir kapitalist dünya ortaya çıkmaktadır.” (5) Kürt halkı ve Gezi isyanı, 90’ların sonunda yapılan bu tespiti haklı çıkartmaktadır.

5. Azgın kapitalizm, bizim de “doğal” yaşam alanımız olan gezegenimizi-tabiatı, “şirketi batmasın, büyüsün” hırsı ile mahvediyor. Bu aç gözlü, doymak bilmez sınıf, hiç ihtiyacı olmadığı halde milyon ya da milyar dolarlarını daha da çoğaltmak için “zavallı” ağaçları kesiyor; denizleri, gölleri kirletiyor; gerçekte insanın ihtiyacı olmayan bir sürü ıvır, zıvır nesnelerin üretimine enerji sağlayacak, HES’ler, Nükleer santralleri kuruyor. Temiz enerji geliştirecek-kullanacak yerde, daha çok kâr amacıyla, kendine ucuz, bize insanlara-toplumlara-gezegene çok “pahalıya mal olacak” enerji ve sanayi üretimi gerçekleştiriyor. Birleşik Muhalefet bu yolda bilinç geliştirmelidir. Doğrudan kapitalizmin kendisi yerine, Kapitalizm’in yol açtığı “kötülükler” ile  mücadele bir zaman ve enerji kaybı olarak görülmemeli; çünkü kapitalizm, tahakküm ve hiyerarşi üreten bir “sistem” olduğu kadar, “tahakküm ve hiyerarşi” tarafından da üretilen bir sistemdir! “…kadınların ezilmişliğinin bin yıllardır sona ermemesi, hiyerarşinin tarihsel olarak sınıf kavramından daha yerleşmiş bir olduğunu kanıtlamaktadır.”(6) Bu olgu, bu mücadele süreci içinde kavrandığı ölçüde gerçekten yok edilebilecektir.

6. “Bu burjuvalaşma süreci… (bu sürece)… bir zamanlar belli ölçüde direniş göstermiş … toplumsal hareketleri içine alacak şekilde genişlemesini de içermektedir.” (7) Sol-Sosyalist düşünce taşıyanlarda da gözlenen, yalnızca “iyi yaşama isteği” anlamında “mazur” görülmesi gerekli “burjuvalaşma süreci”, aslında “kişilere” değil, “teoriye” ait bir çelişkidir! Bu çelişki, 150 yıl önce toplumsal adaleti “yoksulluk-yokluk” içinde de gerçekleştirebilecek bir “amaç” olarak gören 19. yy sosyalizmine ait ve tarihsel-bağışlanır bir “kusurdur.” Çünkü 21. yy bilim ve teknolojisi, hem de doğaya zarar vermeden, tüm insanlara bir “orta sınıf hayatı” sağlayabilecek, “adil-özgür-bolluk” içinde yaşanılacak bir toplumsal hayatı vaat edebilecek-gerçekleştirebilecek bir siyaset imkânı sunmaktadır. “Eğer kapitalizm yüzyılın ortasında özgürlükçü bir komünist toplum için gerekli olan teknolojik ön koşulları yaratmamış olsaydı… herhalde bu hareketlerin hiçbiri ortaya çıkmazdı.” (8) “Post modern dönemin bir çok düşünürü ahmakça bir biçimde bilim ve teknolojiyi insanlığın selamet ve refahına karşı başlıca tehdit görürken… (bilim ve teknoloji) bize gerçekliğin bütün önemli özelliklerini değiştirebilme ve insani ve gayri-insani yaşam türlerinin refah durumunu iyileştirebilme yeteneği kazandırmıştır.” (9)

BHH,bir  ekolojik denge ve bir “bolluk ekonomisi” içinde yaşayacak, özgürlükçü, adil bir toplumsal hayatı sahiplenmelidir. Buna uygun ideoloji ve tutarlı bir “ahlakı” kendi içinde üretmelidir. Böylece “yeni bir dünya” mümkün olabilir.

İdeolojik olarak BHH dışında, birey olarak içinde yer alacak  Sosyalist siyasi parti ve örgüt mensupları, 19. yy sosyalizminin hakim olduğu  ideolojik ve örgütsel yapılarını, “tahakküm ve hiyerarşi” üreten sol gelenekleri gözden geçirmeliler. Elli, altmış yıl sosyalist mücadele içinde yer almış Bookchin uyarıyor. “Yeni bir devrimci hareketin geçmişten öğrenmesi gereken en önemli derslerden biri, hareketin, yeni halkçı programı için orta sınıfın geniş kitlelerinin desteğini kazanması gerektiğidir.”

BHH, “büyük ve Teorik” meselelerle değil, hayatımızı, çocuklarımızın geleceğini doğrudan ilgilendiren, aslında hayatın devindiği gerçek alanlarda çözüm üretmeli,  direnişi öncelikle bu alanlarda sergilemelidir. Bu mücadele süreci insanları  olgunlaştıracaktır; her birimizi birbirimizden ayıran etnik köken, din, varsıllık ve ideolojiden  daha güçlü insani bağlar bulunduğunu keşfedebiliriz. Bu yerel mücadeleler olgunlaştıkça birleşecek, genel mücadele için büyük güç ve moral toplanacaktır. Unutulmamalı ki, günümüz bilim ve teknolojisi kar için değil, insan-çevre için kullanıldığında tüm insanlık “varsıl” olarak yaşayabilir. “… toplumsal ekoloji … sade bir yaşam ve inkar yerine maddi zevklere ve rahatlığa güçlü bir vurgu yaparak, ekolojik yönelimli bir toplumun geriye dönük olmak yerine ileriye dönük olabileceğini öne sürer.” (10)

7.  Azgın Kapitalist Pazarlamacıların kentleri ve tabiatı talanı, birbirleri ile yarışarak sürüyor. Bu yağmaya sessiz kalınması için beyinleri uyuşturmak, “kitabına uydurmak” amaçlı Dinci-Mezhepçi dayatma; yeterli gelmediğinde de “makul şüphe” ile kitleleri yıldırma siyaseti sürecin “sertleşeceğini” gösteriyor.

Muhalefet enerjisi de birikiyor. BHH, bu enerjiyi ortaklaştıracak, birleştirecek siyaset ve “uygun dil’e” ait verileri Gezi İsyanında aramalıdır. Salt öfke değil, alaycılık aracılığıyla da iktidarın kibri ve ahlaksızlığı gülünçleştirilebilir… Kendini yiyip bitiren, kendine zarar veren öfkeli söylemler yerine daha sıkça alay ve aşağılama içeren bir siyaset dili denenmelidir. “Orantısız zekâları” olduğunu biliyoruz! Siyasal Teoride olmasa da, siyasal söylemde sınıfsal olmaktan çok “insani” sözcüklerin seçimi “halkın ortak yararı” ve “yurttaşlık hareketi” içinde yer alanların insani ilişkilerini ısıtacaktır.

8. Gezi İsyanı, bir “saman aleviydi!” Oldu ve bitti ama Gezi isyanında “görülen” o “ruh” insanların zalimlere karşı er geç ayaklanacağını, diktatör heveslisinin nasıl kaçırtılacağına ait halkın gücünü de gösterdi. Halkın “nedenleri” anladığında, “zamanı geldiğinde” neler yapabileceğini kanıtladı. Biliyoruz; “akar suda bir kez yıkanılır!” Ama “akar su” halkın, insanlığın kendisidir. Ülkemizde “akan insanlığın” önüne set, baraj inşa ediliyor. Bilinir, basınçlı su akacak delik bulduğunda koca baraj patlar; BHH ve yerel mücadelelere böyle de bakılabilir… Amaç, iktidarların “barajlarında” çatlaklar yaratmak!

***

Birleşik Haziran Hareketi, Partiler dışı bir muhalefet olmalıdır.

İsyan böylece daha güçlüydü. Partiler arası sol içi iktidar, “alan paylaşma” rekabeti bu yapıya zarar verir. Bu muhalefette “partililer”, “partisiz” olarak yer almalıdır. BHH içinde kâr hırsı içinde “yurttaşlara”, Tabiata zarar verecek projelere, kapitalizme karşı yapılacak eylemlerin üretimi ve gerçekleştirilmesine ait meseleler konuşulmalı… Kentin, Tabiatın, İnsanın kaderini umursamayanlar teşhir edilmeli. Ahlaksız paragözleri ve onların siyasi temsilcilerini geriletecek, başarısız kılacak taktikler araştırılmalı ve etkili eylem biçimleri bulunarak harekete geçilmeli…

BHH ne kendi içinde, ne kendi dışında iktidar aramalıdır. Hiçbir iktidarın parçası olmayı aklına bile getirmemeli; tümüyle dışa dönük bir mücadele anlayışı taşıyarak, yerel veya genel iktidarları “yönetme” çabası içinde olmalı; Kent-Tabiat-İnsan için en doğru-ekolojik politikaları uygulatma mücadelesi yürütmelidir.

Birlik içinde bilinen siyasal, dinsel, inançsal tartışmalardan kaçınılmalı. Namuslu dindar insanlar da Kapitalizmin kötülüklerinden zarar görmektedir ve bu sisteme karşı olması da tabiidir. BHH içinde ayrılık yaratacak değil, birlikteliği büyütecek ve sağlamlaştıracak ortak insani-ekolojik çıkarları gerçekleştirmenin mücadele yöntemleri tartışılmalıdır.

 

Örneğin…

1. YEREL MÜCADELE ALANLARI; TALEPLERİ…

Yerel seçimler önemsenmeli, meclis ve başkanlık için ortak hareket edilmeli.

İnsan gibi taşınacağımız, zamanımızı çalmayacak bir toplu ulaşım sistemi için çalışma yapılmalı, proje konulmalı, önerilmeli, ısrar edilmeli…

Kentimizde her yere bisikletle ulaşılacak güvenli yollar inşa edilmeli.

Bölgemizde yapılan Akkuyu Nükleer Santralinin hayati risk getireceği insanların katılımı ile bir referandum yapılması istenilmeli

Bölgemizde ve ülkemizdeki tüm HES vb. inşaatların, orada hayatı etkilenecek bölge halkına sorulmasının sağlanması; bu tür projelerin referandumlarla kararlaştırılması   için yasa çıkartılması yolunda mücadele edilmesi… (Merkezi iktidarın yetkilerinin bölge halkına aktarılması vb…)

2. ÜLKE GENELİNDE TALEPLER…

Her insan anadilini öğrenme, öğretme hakkına sahiptir.

Hiç kimse dilini, dinini, mezhebini bir diğer insana dayatamaz; bu yolda bir eğitime zorlayamaz.

Her kent ya da bölge kendi kaderini, geleceğini ilgilendiren yerel projelerin karar alma süreçlerinde yer almalıdır. Son kararı bölge halkı vermelidir…

Seçim barajı kaldırılmadıkça, seçimlerde “yarış” adaletli bir yasa ile düzenlenmediği sürece GENEL SEÇİMLER boykot edilmelidir.

Halkın Ortak Muhalefet süreci öğretecektir; KAPİTALİZM yalnızca emekçi, mazlum insanları değil, tüm “halkın” hayatını mahvediyor.

Temiz hava, yeterli ve temiz su, sağlığa zararlı olmayan besinler… ortak gereksinimlerdir ve Kapitalizm kar hırsı içinde her geçen yıl kentlere ve tabiata ağır, telafisi imkansız zarar vermektedir. Mevcut piyasa toplumu “gayri şahsi bir mekanizmadır.” Kişilerden bağımsızdır. Büyümek ya da yok olmak seçimi içinde, kar ve ilerleme için mücadele eden şirketlerden oluşmuş yapı tabiatı ve insanları çılgınca-akılsızca kullanmakta; insani ve tabiata ait varlığı tahrip etmektedir.

“Durmadan büyümeye dayalı bir ekonomi; büyümezse batacak şirketler…” bir “Kapitalist barbarlık!” dünyası yaratmıştır. İhtiyacımız olmayan ama kapitalistlerin kar ettiği saçma sapan nesnelerin üretimi için enerji gerektiği iddia edilir; sonra da tabiatı-insan hayatını mahvedebilecek Nükleer Enerji santralleri kurarlar. HES’ler ile ormanları, çevresindeki doğal hayatı mahvediyorlar. Milyonlarca otomobil satılsın diye kentler ve Çevre kirletiliyor. Örneğin otomobillerin ortak kullanımı, “doğru-dürüst” toplu taşıma ve bisiklet vb. için yolların yapımı ile yalnızca kentleri ve havayı kirleten otomobillerden kurtulmayacağız; tabiatı yüzlerce yıl mahvedebilecek Nükleer ve HE santraller de gereksiz hale gelecek.

Son Söz

Bookchin aynı kitabında “Yirmi birinci yüz yılın en radikal dönemi mi, yoksa en gerici dönemi mi olacağı (ya da acınaklı ölçüde vasat, kişiliksiz bir çağ mı olacağı) büyük ölçüde, toplumsal radikallerin, devrimci çağın son iki yüzyılı boyunca birikmiş olan teorik, örgütsel ve siyasi zenginlikten ne tür bir toplumsal hareket ve siyasi program yaratacaklarına bağlıdır” (11) yazıyor. Bu kehanet olasılıkları açısından “en gerici dönem” olabilecek bir yolda ilerlediğimiz söylenebilir.

“Solun siyasi düşünce tarihinde ideolojilerin bu kadar çılgınca ve sorumsuzca birbirine karıştırıldığı, ideolojinin bu kadar küçümsendiği, her ne şekilde olursa olsun “Birleşelim!” çağrısının bu kadar ümitsizce yapıldığı nadiren görülmüştür. Şüphesiz … meta üretimi ve değişimine dayalı kökleşmiş sisteme… karşı koymak … baskıcı hükümet ve toplumsal sistemlere karşı … kazanmış olduğu haklardan geriye kalanları savunmak için tüm Solun, tek bir cephede birleşmesi gereklidir.” (12)

Ülkemizde de kentleri, tabiatı, emeği ve emekçilerin hayatını da yağmalayan açgözlü insanların bir Azgın Kapitalist Parti içinde örgütlendiğini biliyoruz. Bu yağmacılığı bir dinsel çerçeve içinde “aklayacağına” inanan bu parti, topluma “Köleci Toplum” kültürünü dayatmaktadır. Yalnızca Sol’un değil, kentleri ve tabiatı yağmalayan sisteme karşı tüm halkın birliği amacıyla “acil olarak” bir ortak dil, bir ortak program, bir ortak duygu oldurulması zorunlu görünüyor…

—————————————————————————————————————

* 1921 yılında New York City’de doğdu. Çocukluk, gençlik yaşlarında Komünist harekete katıldı. 1939’da “Troçkist-Anarşist” sapma nedeniyle uzaklaştırıldı. 1944 de General Motors’da işe girdi. 1950’lerde … otoriter olmayan bir komünizmin ne şekilde kurulacağına dair arayışlara girdi… Bireyden ziyade toplumsal özgürlüğe yönelen komünalizm lehine Anarşizmden zaman içinde koptu. 1992-2003 arasında dört büyük ciltten oluşan, devrimci halk hareketlerini anlatan Üçüncü Devrimi yazdı… 2006’da öldü. (sf.4)

** Yanlış anlaşılmasın. M. Bookchin Marks üzerine olumlu düşünür; “Günümüzde geleneksel ideolojiler (özellikle de anarşizm) gençler arasında ne kadar revaçta olsa da özgürlükçü ve Marksist fikirlerden beslenen, ama aynı zamanda bu eski idolojilerin ötesine geçen gerçek anlamda ilerici bir sosyalizmin entelektüel liderliğine ihtiyacımız vardır.” (sf. 98)

1. Toplumsal Ekoloji Komünalizm. Murray Bookchin. Sümer Yayıncılık 2013 sf.98

2. agy. sf. 86               3. agy. sf.64                4. agy. sf. 83-84          5. agy. sf. 85

6. agy. sf. 29               7. agy. sf. 47               8. agy. sf. 68               9. agy. sf. 78

10. agy. sf.  99                        11. agy. sf. 77             12. agy. sf. 116

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI