Tuncay Bilecen/UkraynaÔÇÖda Leninist rejim vard─▒ da bizim mi haberimiz yoktu?

A├ž─▒k Gazete’den al─▒nm─▒┼čt─▒r.
YARD. DO├ç. DR. TUNCAY B─░LECEN – UkraynaÔÇÖdaki olaylar 21 Kas─▒m 2013 tarihinde Devlet Ba┼čkan─▒ Viktor Yanukovi├žÔÇÖin AB ile ortakl─▒k anla┼čmas─▒n─▒ imzalamayaca─č─▒n─▒ duyurmas─▒ ├╝zerine ba┼člad─▒.
25-02-2014, Sal─▒
Birka├ž ├╝niversiteli gencin Kiev ├ľzg├╝rl├╝k Meydan─▒ MaydanÔÇÖda Yanukovi├žÔÇÖin bu karar─▒n─▒ protesto etme giri┼čimine polis ┼čiddetle kar┼č─▒l─▒k verince mevcut y├Ânetiminden rahats─▒zl─▒k duyan y├╝z binlerce ki┼či alana ak─▒n ederek meydan─▒ i┼čgal etti. Asl─▒nda KievÔÇÖde Kas─▒m ay─▒nda ba┼člayan olaylar Gezi s├╝recini ├žok and─▒r─▒yordu. Gezi Park─▒ÔÇÖna AVM yap─▒lmas─▒n─▒ protesto eden gen├žlere polis ├žok ┼čiddetli m├╝dahale etmi┼č, bu g├Âr├╝nt├╝leri izleyen halk Taksim meydan─▒n─▒ doldurarak polisle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelmi┼čti. Gezi s├╝recinde ├žok├ža s├Âz├╝ edildi─či ├╝zere mesele ├╝├ž be┼č a─ča├ž de─čildi. Toplumun de─či┼čik kesimleri AKP iktidar─▒n─▒n otoriter rejimine isyan ediyordu. KievÔÇÖdeki durum da ├žok farkl─▒ de─čildi. Halk─▒n isyan─▒, AB anla┼čmas─▒n─▒n imzalanmam─▒┼č olmas─▒ndan ziyade bask─▒c─▒ iktidara y├Ânelikti. Yolsuzluk ve yoksulluk sarmal─▒ndaki UkraynaÔÇÖda ekonomik durum her ge├žen g├╝n k├Ât├╝ye giderken iktidar─▒n halk ├╝zerindeki bask─▒s─▒ da her ge├žen g├╝n art─▒yordu.UkraynaÔÇÖda ne oluyor sorusuna yan─▒t vermek i├žin UkraynaÔÇÖn─▒n tarihine ve bu tarih i├žerisinde ├Âzellikle Rusya ile kurdu─ču vesayet ili┼čkisine iyi bakmak gerekiyor. Maalesef T├╝rkiyeÔÇÖde mesele bu taraf─▒yla ele al─▒nmad─▒─č─▒ i├žin KievÔÇÖde ba┼člay─▒p ├╝lkenin geneline yay─▒lan isyan s─▒n─▒fsal karakteri ├╝zerinde tek sat─▒r karalanmadan, AB ve ABDÔÇÖnin tezg├óhlad─▒─č─▒, a┼č─▒r─▒ milliyet├žilerin, fa┼čistlerin piyon olarak rol ald─▒─č─▒ bir darbe giri┼čimi olarak sunuldu. Enerji nakil yollar─▒n ├╝zerinde yer almas─▒, verimli tar─▒m arazilerinin zengin maden yataklar─▒na sahip olmas─▒ UkraynaÔÇÖy─▒ Rusya ve Bat─▒ cephesi aras─▒ndaki ├ž─▒kar hesaplar─▒n─▒n oda─č─▒nda tutuyor. Bat─▒l─▒ devletler bu ayaklanmaya destek vermi┼č olabilir, g├Âstericiler aras─▒nda sa─čc─▒, ─▒rk├ž─▒, fa┼čist gruplar─▒n yer ald─▒─č─▒ da do─čru. Ancak meseleyi sadece bu boyutuyla aktarma kolayc─▒l─▒─č─▒na kap─▒lmak UkraynaÔÇÖda neler olup bitti─čini anlamaya yetmiyor. Burada ┼ču sorular─▒ sormam─▒z gerekiyor; y├╝z binlerce insan -20 derecede AB ve ABD k─▒┼čk─▒rtt─▒─č─▒ i├žin mi meydanlar─▒ doldurdu? G├Âstericilerin hepsi ─▒rk├ž─▒, fa┼čist d├╝┼č├╝nceyi mi savunuyor? Erdo─čanÔÇÖ─▒n GeziÔÇÖnin arkas─▒nda ÔÇťfaiz lobisininÔÇŁ, ÔÇťd─▒┼č mihraklar─▒nÔÇŁ bulundu─ču s├Âylemine kah─▒rlananlar ├╝├ž be┼č gazete yaz─▒s─▒ okuduktan sonra UkraynaÔÇÖda d─▒┼č g├╝├žlerin tezg├óhlad─▒─č─▒ darbe giri┼čimi var diyebiliyor. Bu yakla┼č─▒m i├žerisinde olanlarda anlam veremedi─čim bir ba┼čka tutum ise AB ve ABDÔÇÖyi emperyalist olarak te┼čhir etmelerine kar┼č─▒n bu hususta RusyaÔÇÖya ili┼čkin tek bir kelam etmemi┼č olmalar─▒. Burada bir ÔÇťehven-i ┼čerÔÇŁ mant─▒─č─▒ y├╝r├╝tmek istemiyorum ama UkraynaÔÇÖy─▒ kapitalizmden koruyup kollamak isteyenlere UkraynaÔÇÖda zaten kapitalizmin en vah┼čisinin ya┼čand─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlatmak isterim.

ÔÇťBu Gezici bir ayaklanma de─čil ÔÇśgericiÔÇÖ bir ayaklanmaÔÇŁ saptamas─▒yla T├╝rkiyeÔÇÖdeki sol ne┼čriyat b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de UkraynaÔÇÖdaki olaylar─▒ fanatik milliyet├žilerin ba┼čkald─▒r─▒s─▒ olarak yorumlad─▒. (Bu durumda Yanukovi├ž h├╝k├╝meti ilerici mi oluyor?) Oysa MaydanÔÇÖda polisin ├Âld├╝rd├╝─č├╝ ilk gen├ž Sergey Nigoyan ad─▒nda bir Ermeni idi. ├ľzel kuvvetler BerkutÔÇÖun ak─▒l almaz ┼čiddetiyle ├Âld├╝r├╝lenler aras─▒nda BelarusÔÇÖlu, G├╝rc├╝ bir├žok gen├ž bulunuyor. Bu nas─▒l fanatik Ukrayna milliyet├žili─či ki Ukraynal─▒ olmayan bir├žok ki┼či de pe┼činden s├╝r├╝kl├╝yor? Esas─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖden bak─▒ld─▒─č─▒nda, solun meseleyi gerici/fa┼čist/emperyalizm yanl─▒s─▒ bir ayaklanma olarak okumas─▒n─▒n arkas─▒nda ÔÇťniye sosyalist de─čil?ÔÇŁ i├ž ge├žirmesi var. Hani sosyalist karakterli bir kalk─▒┼čma olsa bir anda s├Âylemler de─či┼čebilecek. ├ľte yandan MaydanÔÇÖdaki geni┼č yelpazenin i├žinde sosyalistler, anar┼čistler de var. Ancak di─čer gruplara nazaran bir hayli c─▒l─▒z olduklar─▒ da bir ger├žek.

Gezi ile MaydanÔÇÖ─▒ k─▒yaslayan analizlerde, GeziÔÇÖden farkl─▒ olarak MaydanÔÇÖdaki g├Âstericilerin belli siyasi partilerin g├╝d├╝m├╝nde oldu─ču belirtiliyordu. Ger├žekten de Kas─▒m ay─▒ndan bu yana, Batkiv┼č├žina (Vatan) partisi lideri Arseniy Yatsenyuk, Udar (Darbe) partisi lideri Vitaliy Kli├žko ve Svoboda (├ľzg├╝rl├╝k) partisi lideri Oleg Tyagnibok MaydanÔÇÖdan ├ž─▒kmad─▒lar. Zaman zaman Yanukovi├žÔÇÖle yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerde arabuluculuk rol├╝ de oynad─▒lar. Fakat Kiev Uluslararas─▒ Sosyoloji Enstit├╝s├╝ÔÇÖn├╝n MaydanÔÇÖda yapt─▒─č─▒ anket kitlenin sadece % 8ÔÇÖnin bu ├╝├ž partiden birini destekledi─čini g├Âsteriyor. G├Âstericilerin % 91ÔÇÖi meydana hi├žbir siyasi organizasyona kat─▒lmadan, bireysel tercihi ile geldi─čini s├Âyl├╝yor. 18 ┼×ubatÔÇÖta Ukrayna ├Âzel kuvvetleri BerkutÔÇÖun (kartal manas─▒na geliyor) d├╝zenledi─či operasyonla onlarca protestocuyu ├Âld├╝rmesinin ard─▒ndan halk─▒n bu ├╝├ž muhalefet liderine g├╝veni daha da azald─▒. Protestocular, ÔÇťhalk polisle ├žat─▒┼č─▒rken siz nerdeydiniz? ┼×imdi neden kahraman gibi sokaklarda y├╝r├╝yorsunuz?ÔÇŁ diye sitem ediyor. Bug├╝n KievÔÇÖde kamuoyu hapisten ├ž─▒kan Timo┼čenko da dahil olmak ├╝zere eski politikac─▒lar─▒n hi├žbirine g├╝ven duymuyor.

Gezi direni┼či s─▒ras─▒nda sokaklarda eylemci av─▒na ├ž─▒kan eli sopal─▒/palal─▒lar UkraynaÔÇÖda da sahne ald─▒lar. Bu ki┼čilerin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ kriminallerden olu┼čuyordu. Eylemciler hastanelerden al─▒narak d├Âv├╝ld├╝ ya da ├Âld├╝r├╝ld├╝. Yanukovi├žÔÇÖi ele┼čtiren gazeteci Tatiana Chornovol ├Âld├╝resiye d├Âv├╝lerek soka─ča b─▒rak─▒ld─▒. ├ç─▒r─▒l├ž─▒plak soyulan bir eylemcinin polisler taraf─▒ndan nas─▒l taciz edildi─činin g├Âr├╝nt├╝leri bas─▒na yans─▒d─▒. Ukrayna g├╝nlerce sokaklardaki cad─▒ av─▒n─▒n tedirginli─či ya┼čad─▒. Buradan bak─▒nca belki abart─▒ olarak gelebilir ama s─▒rf Ukraynaca konu┼čtu─ču i├žin yahut Ukrayna bayra─č─▒n─▒n renklerini ta┼č─▒d─▒─č─▒ i├žin d├Âv├╝len onlarca insan vard─▒. ├ço─ču ki┼či ba┼č─▒na bir i┼č gelir korkusuyla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ yabanc─▒yla Ukraynaca yerine Rus├ža konu┼čmay─▒ tercih etmeye ba┼člad─▒. (Kendi ├╝lkesinde kendi dilini konu┼čamayan insanlar─▒n ruh halini d├╝┼č├╝nebiliyor musunuz? Yanukovi├žÔÇÖin E─čitim Bakan─▒ bile okullarda Rus├žaÔÇÖn─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒ gerekti─čini s├Âyl├╝yordu.) Olaylardan bu yana kay─▒p olan eylemci say─▒s─▒ otuzun ├╝zerinde. Bir k─▒sm─▒n─▒n i┼čkence g├Ârm├╝┼č cesetleri ormanl─▒k arazilerde bulundu. Baz─▒ g├Âstericiler bu i┼čkencelerden sa─č kurtuldular. Onlar─▒n bir k─▒sm─▒ da ├žareyi yurt d─▒┼č─▒na ka├žmakta buldu.

Ukrayna milliyet├žili─činin mayaland─▒─č─▒ yer ├╝lkenin Ukraynaca konu┼čulan bat─▒s─▒ÔÇŽ Rus├ža konu┼čulan do─čuda ise biz Ruslarla karde┼čiz s├Âylemi hakim. Yanukovi├žÔÇÖin en ├žok oy ald─▒─č─▒ b├Âlgeler de do─čudaki bu iller idi. ├ťlkedeki % 17ÔÇÖlik Rus n├╝fus b├╝y├╝k oranda do─čuda ve ├Âzerk K─▒r─▒mÔÇÖda ya┼č─▒yor. Ruslar─▒n Tatarlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ b├Âlgeye gelmesi ise StalinÔÇÖin malum Rusla┼čt─▒rma politikas─▒n─▒n bir sonucu. UkraynaÔÇÖdaki a┼č─▒r─▒ milliyet├žiler Svoboda PartisiÔÇÖni destekliyor. Partinin ad─▒n─▒n ÔÇť├Âzg├╝rl├╝kÔÇŁ olmas─▒ tesad├╝f de─čil. En ├žok kulland─▒klar─▒ slogan ÔÇťUkraynal─▒lar Rus de─čildir, Ukrayna Rusya de─čildirÔÇŁ ┼čeklinde. UkraynaÔÇÖdaki olaylar konu┼čulurken s─▒k├ža ad─▒ndan s├Âz edilen bu partinin oy oran─▒ % 10 civar─▒nda. A┼č─▒r─▒ milliyet├žilerin eylemlerine ili┼čkin bas─▒nda baz─▒ haberler yer ald─▒. Bunlardan biri milliyet├žilerin Hitler hayran─▒ olmas─▒ idi. Bas─▒na Hitler foto─čraf─▒ olarak servis edilen foto─čraf fotomontaj ├ž─▒kt─▒. Bir ba┼čka foto─črafta ise Hitler selam─▒ veren bir eylemci vard─▒. Daha sonra bu ki┼či yakaland─▒ ve h├╝k├╝met taraf─▒ndan g├Ânderilen kriminallerden biri oldu─ču anla┼č─▒ld─▒. Sa├žlar─▒n─▒ kaz─▒tm─▒┼č g├Âstericilerin neo-Nazi olarak takdim edildi. Ancak unutulmamal─▒ ki UkraynaÔÇÖdaki erkeklerin geleneksel sa├ž kesim ┼čekli ulusal mar┼člar─▒nda da ge├žen Kozak sa├ž ┼čeklidir. Bir ba┼čka iddia ise g├Âstericilerin Yahudi d├╝┼čman─▒ oldu─ču y├Ân├╝ndeydi. Yahudi Kongresi Ba┼čkan─▒ (VYEK) ve Avrupa Yahudi Parlamentosu (EJP) E┼čbakan─▒ Vadim Rabinovich g├Âsteriler s─▒ras─▒nda herhangi bir anti-semitist olayla kar┼č─▒la┼čmad─▒klar─▒n─▒ belirtiyor. UkraynaÔÇÖda g├Âsteriler s─▒ras─▒nda Moskova Patri─čine ba─čl─▒ kiliseler ile Kiev Patri─čiÔÇÖne ba─čl─▒ kiliseler aras─▒nda bile s├Âz d├╝ellolar─▒ ya┼čand─▒. Kiev Patri─čiÔÇÖne ba─čl─▒ din adamlar─▒ MaydanÔÇÖda g├Âstericilerin yan─▒nda yer al─▒rken, Moskova Patri─čiÔÇÖne ba─čl─▒ din adamlar─▒ g├Âstericileri dine kar┼č─▒ gelmekle itham ediyorlard─▒.

UkraynaÔÇÖdaki milliyet├žilik genellikle Rusya kar┼č─▒tl─▒─č─▒ ┼čeklinde tezah├╝r ediyor. ├ťlkenin ge├žmi┼činden bu yana RusyaÔÇÖn─▒n vesayetinde olmas─▒ bu refleksin en ├Ânemli sebebi. G├Âsterilerin genel anlamda neden ÔÇťmilliyet├žiÔÇŁ karakterde, sorusunun cevab─▒ da burada yat─▒yor. UkraynaÔÇÖya yolunuz d├╝┼čt├╝─č├╝nde Ulusal Tarih M├╝zesiÔÇÖni gezerseniz RusyaÔÇÖya duyulan ├Âfkenin sebebini biraz olsun anlayabilirsiniz. M├╝zede 1921-1922 aras─▒nda ya┼čanan k─▒tl─▒kta, 1932-1933 ve 1946-1947 tarihlerindeki k─▒y─▒mlarda ├Âlen milyonlarca insan─▒n an─▒s─▒ ya┼čat─▒l─▒yor. KievÔÇÖde sohbet etti─čimiz bir gazeteciye arkada┼č─▒m, ÔÇťStalin hadi neyse de Lenin b├╝y├╝k devrimciydiÔÇŁ dedi─činde gazeteci y├╝z├╝m├╝ze hayretle bakt─▒. ÔÇťBiz as─▒l LeninÔÇÖi sevmiyoruz. Ne istedi g├╝zel ├╝lkemizden?ÔÇŁ diye sordu. Onlarca g├Âstericinin hayat─▒n─▒ kaybetti─či 18-20 ┼×ubat g├╝nlerinin ard─▒ndan UkraynaÔÇÖn─▒n ├že┼čitli yerlerinde Lenin heykellerinin y─▒k─▒ld─▒─č─▒ haberleri gelmeye ba┼člad─▒. Sadece iki g├╝nde y─▒k─▒lan heykel say─▒s─▒ 106 idi. ─░nsanlar t─▒pk─▒ Saddam rejiminin y─▒k─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan g├Ârd├╝─č├╝m├╝z sahnelerde oldu─ču gibi hummaya tutulmu┼č gibi h─▒n├žlar─▒n─▒ Lenin heykellerinden ├ž─▒kard─▒lar. ├ťlkenin devrilen devlet ba┼čkan─▒ Yanukovi├ž idi fakat halk Lenin heykellerini deviriyordu. Halk Yanukovi├žÔÇÖi ÔÇťeskininÔÇŁ bir temsilcisi/sembol├╝ olarak g├Âr├╝yor, ├╝lkenin bu halde olmas─▒n─▒ da eski sisteme ba─čl─▒yordu. Di─čer taraftan ├╝lkedeki Rusya yanl─▒lar─▒ ve Rus n├╝fus ise Lenin heykellerinin bulundu─ču yerlerde h├╝k├╝mete destek mitingleri yap─▒yordu. Bu atmosferde T├╝rkiye solunun UkraynaÔÇÖdaki geli┼čmeleri kendi ├Âzg├╝nl├╝─č├╝ i├žerisinde de─čil de ─▒rk├ž─▒ gericilerin Leninist sistemi y─▒kmas─▒ ┼čeklinde de─čerlendirmesi solun hari├žten gazel okuma gelene─činin bir ba┼čka ├Ârne─či idi. Birka├ž g├╝n i├žinde SolÔÇÖda, EvrenselÔÇÖde, Birg├╝nÔÇÖde, ├ž─▒kan yaz─▒lar─▒n ba┼čl─▒klar─▒ bile durumu yeterince ├Âzetliyor. ÔÇťLeninÔÇÖi b─▒rak─▒p MerkelÔÇÖe selam vermekÔÇŁ, ÔÇť1920ÔÇÖler AlmanyaÔÇÖs─▒ ile korkutan benzerlikÔÇŁ, ÔÇťFa┼čistler sald─▒r─▒yor, sosyalistler ÔÇśLeninÔÇÖi koruyor.ÔÇŁ Bu ba┼čl─▒klar─▒ okuyunca insan ister istemez, UkraynaÔÇÖda Leninist bir rejim vard─▒ da bizim mi haberimiz yoktu, diyor. UkraynaÔÇÖn─▒n kendine ├Âzg├╝ ko┼čullar─▒n─▒ dikkate almadan MaydanÔÇÖdan bir Gezi ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čmak tutmay─▒nca da bunlar─▒n alay─▒ fa┼čist, ─▒rk├ž─▒, gerici diyerek kestirip atmak ┼čabloncu, ezberci bir tutum olman─▒n yan─▒nda olup biteni a├ž─▒klamaya yetmiyor.

├ľzetlemek gerekirse, Ukrayna halk─▒n─▒n derdi bizi bug├╝ne kadar Rusya s├Âm├╝rd├╝, bundan sonra da AB ve ABD s├Âm├╝rs├╝n de─čil. Bat─▒l─▒ devletlerle Rusya aras─▒nda ya┼čanan g├╝├ž sava┼č─▒n─▒n satran├ž tahtas─▒na d├Ânen bu co─črafyada milyonlar─▒ alanlara ta┼č─▒yan saik fanatik milliyet├žilik de─čil, yolsuzluk ve r├╝┼čvet bata─č─▒na batm─▒┼č Yanukovi├žÔÇÖin otoriter tahakk├╝m├╝nden duyulan rahats─▒zl─▒k idi. Bundan sonra UkraynaÔÇÖda eski sistemin yeni akt├Ârlerle devam edip etmeyece─čine, UkraynaÔÇÖn─▒n ikiye b├Âl├╝n├╝p b├Âl├╝nmeyece─čine, g├Âstericilerin ├Âfkesinin milliyet├ži bir heyulaya d├Ân├╝p d├Ânmeyece─čine, halk─▒n ├Ân├╝nde yeni bir sayfa a├ž─▒l─▒p a├ž─▒lmayaca─č─▒na s├Âz├╝n├╝ etti─čimiz g├╝├ž sava┼č─▒n─▒n g├Âlgesinde karar verilecek.

*

Bu yaz─▒ yaz─▒ld─▒─č─▒ s─▒rada parlamento Yanukovi├ž hakk─▒nda tutuklama karar─▒ ├ž─▒kard─▒. G├Âstericiler devrik ba┼čkan─▒n malikanesine girerek araba koleksiyonunu, hayvanat bah├žesini, yapay g├Âl├╝n├╝, g├Âsteri┼čli alt─▒n kaplama mobilyalar─▒n─▒ g├Âzler ├Ân├╝ne serdiler. AvrupaÔÇÖn─▒n en yoksul ikinci halk─▒n─▒n (Birinci Moldova) lideri zevk-i sefa i├žinde bir ya┼čam s├╝r├╝yordu. Yanukovi├žÔÇÖin di┼č doktoru olan o─člu ├╝lkenin en zengin i┼čadamlar─▒ndan birisi. Bu arada ├╝lkede en az maa┼č─▒ (yakla┼č─▒k 2500 Grivna) doktorlar─▒n ve akademisyenlerin ald─▒─č─▒n─▒ da belirtelim.

_______________________

UKRAYNA’DA AYAKLANMA FOTOLARI ─░├ç─░N L├ťTFEN┬áTIKLAYINIZ

http://www.kiis.com.ua/?lang=eng&cat=reports&id=226&page=1

http://www.telekritika.ua/pravo/2014-01-29/89896

http://www.pravda.com.ua/rus/news/2014/02/19/7014638/

http://tsn.ua/politika/bulatova-rozip-yali-ta-vidrizali-vuho-vikradachi-z-rosiyskim-akcentom-332194.html

http://gazeta.ua/articles/politics/_u-period-protestiv-v-ukrayini-ne-bulo-serjoznih-vipadkiv-antisemitizmu-rabinovich/544054

http://memorialholodomors.org.ua/en

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI