Yeni Kom├╝nizm Paradigmas─▒ ve Alain Badiou

─░zafi dergisinin Ocak-┼×ubat 2014 tarihli 12. say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

(Not: Bu yaz─▒yla birlikte, bu sitede Alain Badio’yla ve ayn─▒ konuyla ilgili olarak yay─▒nlanm─▒┼č, “Kom├╝nizm Fikri Yeniden Hayata D├Ânerken” ba┼čl─▒kl─▒┬ámakalesinde okunabilir.)

Express dergisinin Kas─▒m-Aral─▒k 2013 say─▒s─▒nda , Y├╝cel G├Âkt├╝rk ve S─▒la TanilliÔÇÖnin, yak─▒n zamanda T├╝rkiyeÔÇÖye bir konferans vermek ├╝zere gelen Alain BadioÔÇÖu ile yapt─▒klar─▒ bir s├Âyle┼či yay─▒mland─▒ (ÔÇťAlain BadiouÔÇÖya Gezi, ÔÇťHadiseÔÇŁ ve ÔÇťYeni Kom├╝nizmÔÇŁ ├ťzerine- Arzu, angajman, Sadakat). Ben bu yaz─▒da r├Âportaj─▒n yeni kom├╝nizm paradigmas─▒ b├Âl├╝m├╝ ├╝zerinde duraca─č─▒m. Ayn─▒ konuda bir ba┼čka yaz─▒m daha var. ─░lgilenenler ┼ču linkten bakabilirler: http://www.gunzileli.com/2012/10/26/komunizm-fikri-yeniden-hayata-donerken%E2%80%A6/

Alain Badiou, r├Âportajda ┼č├Âyle diyor:
ÔÇťKom├╝nizmde toplum, devlet ve polis olmadan ├Ârg├╝tlenebilir. Bu ├Ârg├╝tlenme halk─▒n ortakla┼čmas─▒yla sa─članabilir ÔÇô t─▒pki GeziÔÇÖde oldu─ču gibi. ─░nsanlar sadece pasif kat─▒l─▒mc─▒ de─čildi, her nevi ihtiyac─▒n sa─članmas─▒na katk─▒da bulundular. Hadisenin ├Âzeti, ├Âzg├╝r ├Ârg├╝tlenme, ├Âzg├╝r ortakla┼čmayd─▒. ├ç├╝nk├╝ alanda karar s├╝re├žlerine h├╝kmeden bir otorite yoktu. ─░┼čte bu, kom├╝nizmin temel fikridir. Yani, insanl─▒k m├╝┼čterek hayat─▒ y├╝ksek bir anlay─▒┼čla d├╝zenleyebilir. Ne var ki, ge├žti─čimiz y├╝zy─▒lda, paradoksal olarak, kom├╝nizm yeni bir devlet t├╝r├╝n├╝n ad─▒ oldu. Peki, bu niye paradoks? Kom├╝nizm, milyonlarca insan i├žin, ├Âzg├╝r ortakla┼čman─▒n ad─▒ haline nas─▒l gelir? Ge├žen y├╝zy─▒lda, yeni bir devlet t├╝r├╝n├╝n ├žare olabilece─či d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝. ├ľyle olmad─▒. Devlet devlettir. Bir kere kuruldu mu, h├╝km├╝n├╝ icra eder. Yeni kom├╝nizm, kom├╝nizm fikriyle tarihsel s├╝re├ž aras─▒nda yeni bir ili┼čki kurulmas─▒ demektir. Devlete, insanlar─▒n gelece─čine h├╝kmeden despotik devlete d├Ân├╝┼č s├Âz konusu olamaz. Yeni kom├╝nizm yeni bir devlet formunda tarih sahnesine ├ž─▒kamazÔÇŽ 20. Y├╝zy─▒ldaki b├╝t├╝n sorunlar, ayn─▒ ├Ârg├╝tlenmenin ÔÇô bir partinin, kom├╝nist partinin- devrime, kitle hareketlerine y├Ân vermesi, sonra da devlet haline gelmesiyle ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Ortaya bir parti-devlet ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Parti-devletten tamamen farkl─▒ bir model yaratmal─▒y─▒z. Yeni kom├╝nizmin devletten kesinkes b├╝t├╝n├╝yle ba─č─▒ms─▒z bir kolektif ├Ârg├╝tlenmeyle ve kitlesel eylemlilikle kurulmas─▒ gerekiyor. Dolay─▒s─▒yla, aslolan siyasal ├Âzg├╝rl├╝kt├╝r. Fikir ├Âzg├╝rl├╝─č├╝nden bahsetmiyorum, fikirler zaten ├Âzg├╝rd├╝r. Temel mesele, siyasal ├Ârg├╝tlenme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝d├╝r. Dolay─▒s─▒yla, kitlesel hareketlerde nelerin nas─▒l yarat─▒ld─▒─č─▒na, ke┼čfedildi─čine, ├Ârg├╝tlendi─čine dikkat kesilmeliyiz. Zira, kitlesel hareketler devletten ba─č─▒ms─▒zd─▒r. Kom├╝nizm kitlesel hareketlerle, eylemliliklerle v├╝cut bulmal─▒d─▒r.ÔÇŁ (s. 62-63)

Alain Badiou, anar┼čizm ├╝zerine sorulan bir soruyu ise ┼č├Âyle yan─▒tl─▒yor:
ÔÇťBir politik form olarak kom├╝nizm, anar┼čist tahayy├╝lle denetlenebilir, hatta bu bir ihtiya├žt─▒r. Anar┼čizm taraf─▒nda, iktidar─▒n b├╝t├╝n bi├žimlerine y├Ânelik ├žok kuvvetli ku┼čkular var. Ama kom├╝nizm taraf─▒nda da, siyasal hadisenin sonu├žlar─▒n─▒ kolektif beraberlik ad─▒na ├Ârg├╝tlemeye y├Ânelik ├žok ├Ânemli fikirler var. Bu iki tahayy├╝l aras─▒ndaki gerilim iyi bir ┼čeydir.ÔÇŁ (s. 63)

─░nsanl─▒k 1789 Frans─▒z DevrimiÔÇÖnden ba┼člayarak 19. Y├╝zy─▒lda b├╝y├╝k devrim deneyleri ya┼čad─▒ ve b├╝t├╝n bu deneyler burjuvazinin ve kar┼č─▒devrimin zaferiyle son buldu.

Lenin, bu devrim deneylerinden dersler ├ž─▒kararak, daha ba┼č─▒ndan, m├╝cadele edilen devletler gibi s─▒k─▒ bir ┼čekilde ├Ârg├╝tlenmi┼č devlet-partiler olu┼čturma teorisini ortaya att─▒. 19. Y├╝zy─▒l devrimleri, ayaklanan kitlelere ├Ânc├╝l├╝k edecek ve kar┼č─▒s─▒ndaki silahl─▒ g├╝c├╝ y─▒kacak bir devlet-partiye sahip olmad─▒klar─▒ i├žin yenilmi┼člerdi. Bu devlet-parti, elbette ayaklanan kitlelere dayanarak iktidar─▒ ele ge├žirecek ve bu andan itibaren bir parti-devlete d├Ân├╝┼čerek devrimin iktidar─▒n al─▒nmas─▒ndan sonraki safhas─▒n─▒ y├╝r├╝tecekti. Devlet-parti ile iktidar─▒ ele ge├žirme fikri, ba┼čta 1917 devrimi olmak ├╝zere 20. Y├╝zy─▒l devrimleriyle pratikte do─čruland─▒. Ger├žekten de kitlelerin deste─čini kazanan devlet-partiler burjuva devlet mekanizmalar─▒n─▒ savu┼čturup y─▒karak iktidar─▒ ele ge├žirebiliyorlard─▒.

Ne var ki, bunun hemen ard─▒ndan korkun├ž bir ┼čey oldu. Muhalefetteyken devlet-parti olarak ├Ârg├╝tlenmi┼č bu siyasal g├╝├ž, iktidar─▒ ele ge├žirip parti-devlete d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝, yani ├╝lkenin tek diktat├Âr├╝ haline geldi─či an, kendi d─▒┼č─▒nda kalan her t├╝rl├╝ devrimci giri┼čimi bast─▒rd─▒─č─▒ gibi, o zamana kadar deste─čini ald─▒─č─▒ halk kitlelerini de bast─▒r─▒yor, her ┼čeyi tekeline al─▒yor, ├Âzinisiyatifi ve ├Âzg├╝r ├Ârg├╝tlenmeyi ortadan kald─▒r─▒yor ve halk─▒n tepesinde, eski burjuva devletinden bile daha beter bir zorba kesiliyor, her ┼čeyden ├Ânce de ger├žek devrimci geli┼čmenin ├Ân├╝ndeki en b├╝y├╝k engeli olu┼čturuyordu. 20. Y├╝zy─▒ldaki b├╝t├╝n devlet-parti devrimi deneyleri bu sonucu verdi.

1991 y─▒l─▒nda Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin y─▒k─▒lmas─▒ndan sonra, ├Âzellikle liberaller, ÔÇťkom├╝nizmin ├Âld├╝─č├╝ÔÇŁ ve ÔÇťdevrimler ├ža─č─▒n─▒n sona erdi─čiÔÇŁ propagandas─▒na giri┼čtiler. Oysa ├Âlen, ne kom├╝nizm fikri, ne de devrim ├ža─č─▒yd─▒. Tam tersine, ger├žek kom├╝nizm fikrinin yeniden canlanmas─▒n─▒n ve devrimler ├ža─č─▒n─▒n ├Ân├╝nde engel haline gelmi┼č koca bir heyula devrilmi┼č, yol yeniden a├ž─▒lm─▒┼čt─▒.

Nas─▒l Lenin, 19. Y├╝zy─▒l devrimlerinin yenilgisinden, bu yenilgiyi zafere d├Ân├╝┼čt├╝recek yeni bir form├╝l ├╝retmi┼čse, bug├╝n de devrimci insanlar, devlet-parti devrimlerinin iktidar sonras─▒ deneylerinin ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒ndan sonu├žlar ├ž─▒kar─▒p ortaya yeni bir devrim paradigmas─▒ atmaktad─▒rlar. ─░nsanl─▒─č─▒n ileriye do─čru y├╝r├╝y├╝┼č├╝n├╝ durdurmak m├╝mk├╝n de─čildir. Alain BadioÔÇÖyu i┼čte bu yeni olu┼čturulan devrim ve kom├╝nizm paradigmas─▒n─▒n en ├Ânemli ├Ânc├╝lerinden biri olarak okumak gerekiyor.

Alain Badiou, anar┼čizmden de esinlenerek kom├╝nizmle anar┼čizmi kayna┼čt─▒ran bir devletsiz kom├╝nizm paradigmas─▒ atmaktad─▒r ortaya. Ve ├žok ├Ânemlidir ki, ÔÇť├Ânc├╝ partiÔÇŁ fikrinin tamamen z─▒dd─▒ olarak kitlesel ├Âzinisiyatif ve toplumun kendi kendisini ├Ârg├╝tlemesi fikrini geli┼čtirmektedir. Buna ├Ârnek olarak da GeziÔÇÖyi g├Âstermektedir. GeziÔÇÖnin evrenselli─či burada yatmaktad─▒r. Gezi, ger├žekten de, 21. Y├╝zy─▒lda, yeni paradigman─▒n ilk, en belirgin ├Ârne─či olarak kendini ortaya koymu┼čtur: Toplum, kimsenin y├Ânlendirmesi, hi├žbir partinin direktifi olmadan kendini ├Ârg├╝tleyebilir ve harika bir yarat─▒c─▒l─▒k sergileyebilir.

Bu durumda bir tek nokta a├ž─▒kta kal─▒yor. Evet ama, halihaz─▒r iktidarlar─▒ y─▒kmadan (yani 20. Y├╝zy─▒lda uyguland─▒─č─▒ gibi, merkezi iktidar─▒ ele ge├žirmeden) b├Âyle bir kitle inisiyatifini s├╝rekli k─▒lmak m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? E─čer de─čilse, yeniden g├Âz├╝m├╝z├╝ Leninizme dikip, burjuva devletini y─▒kacak bir parti aray─▒┼č─▒nda olmayacak m─▒y─▒z?

Bu t├╝r partiler elbette olacakt─▒r. Hatta GeziÔÇÖde de g├Ârd├╝─č├╝m├╝z gibi, ├Âzinisiyatife dayanan kitlesel ├Ârg├╝tlenmelerde yard─▒mc─▒ unsurlar olarak onlardan yararlanabiliriz de. Ama onlara tabi olmak, kitle hareketini onlar─▒n ya da onlardan birinin renetimine vermek, devrimin, ger├žek anlamdaki devrimin ├Âl├╝m├╝ olacakt─▒r.

├ľte yandan, bu yeni paradigmaya g├Âre d├╝┼č├╝n├╝rsek, devrimin bir iktidar─▒ ele ge├žirme meselesi olmay─▒p, bug├╝nden bir toplumsal ├Ârg├╝tlenme oldu─čunu tespit etmemiz gerekir. B├Âyle bakt─▒─č─▒m─▒z zaman iktidar ├Ânemini kaybediyor veya ikinci plana d├╝┼č├╝yor. ├ľnce iktidar─▒ al─▒p ondan sonra m─▒ devrimci i┼člere giri┼čmek, yoksa bug├╝nden devrimci bir toplumsal ├Ârg├╝tlenmeyi toplumun h├╝crelerine yaymak ve iktidar─▒-devleti bir ur gibi toplumun gereksiz ve kesilip at─▒lmas─▒ gereken i┼člevsiz bir organ─▒ haline getirip onu a┼ča─č─▒dan yukar─▒ya do─čru tecrit etmek ki? Yeni devrimci paradigma, ikinci yolu ├Âneriyor.

T├╝m devrimcilerin bu konuda yapacaklar─▒, g├╝nl├╝k hayatta yapmas─▒ gereken o kadar ├žok i┼č var ki.

G├╝n Zileli
5 Aral─▒k 2013
www.gunzileli.com
gunzileli@hotmail.com

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI