Vigilante?!!?

imagesimages (1)images (2)images (3)

Vigilante nedir? Aynı sözcük, birçok batı dilinde küçük değişikliklerle kullanılır.  Vigilance, uyanıklık anlamına gelir. Vigilante ise kısaca, uyanık yerel vatandaş veya vatandaşlar topluluğu demektir. Bu tür hareketler özellikle ABD’de XIX. Yüzyılda ve XX. Yüzyılın ilk yarısında oldukça etkili olmuştur. Çünkü ABD’deki sistem, merkezi devletin yerine, yerel vatandaş inisiyatiflerine (aynı zamanda yerel linçlere) daha fazla izin verir.

Ne var ki, yerel vatandaş inisiyatifi denen şey, toplumun içinde bulunduğu kültürel yapıdan ve toplumsal yönelişlerden bağımsız ele alınamaz. Bu tür inisiyatifler pekâla faşizme ya da faşizan bir yerel zorbalığa da yol açabilir. Nitekim, ABD’deki deneyler daha çok bu yöndedir.

ABD kasabalarında örgütlenen Vigilanteler, her şeyden önce reaksiyoner ve antikomünist yerel örgütlenmeler olarak ortaya çıkmış ve gizli polis tarafından da teşvik edilmiştir. Bunların en aşırıları, Klu Klux Klan gibi ırkçı örgütlenmeleri ortaya çıkarmış, siyahlara karşı girişilen kundaklama, siyah avı, siyah “suçluları” yakma gibi eylemlere öncülük etmiştir.

Emma Goldman, ABD şehir ve kasabalarında, Vigilante gruplarının anarşistlere ve IWW üyelerine yaptıkları saldırıları anlatır (Bkz: Hayatımı Yaşarken, Metis-Kaos). IWW (Industrial Workers Of the World), bugün de varlığını sürdüren, ABD kökenli olmakla birlikte dünya çapında radikal bir sendikadır. Bu sendikanın genç militanlarına Wobbly denirdi. Wobblyler her yerde Vigilantelerin saldırısına uğrar ama bu saldırılara karşı kendilerini ve işçi mücadelesini militan bir şekilde savunurlardı.

 

Kısacası, Vigilanteler, polisin denetimindeki yerel sivil zorba gruplarıydı ve aşırı reaksiyonerdi. Rusya’da Çarlık zamanındaki Kara Yüzler de bir anlamda Vigilantelere benzetilebilir. Onlar da aşırı ırkçı ve Yahudi düşmanıydı ve Yahudiler başta olmak üzere azınlıklara karşı pogromlar düzenlemekle ünlüydüler.

 

Vigilanteler, yerel alanlarda yalnızca antikomünist terörle kısıtlı kalmaz, aynı zamanda yerel polisin görevlerini de üstlenirler. Örneğin, fuhuşa, uyuşturucu ticaretine, kumara karşı kendi kendilerini görevlendirir ve “cezalandırma” adını verdikleri eylemler yoluyla çevrede yerel bir otorite olmaya çalışırlar. Bir anlamda mafyatik bir faaliyettir bu. Yerel mafya grupları da kendilerine rakip çeteleri aynı “ahlaki” gerekçelerle bastırırlar. Vigilantelerin, kimi durumlarda rakip mafya gruplarının vurucu gücü rolünü oynadığı da görülmüştür. Başlangıçta halisane duygularla bile başlansa, bu tür kirli işleri bastırma görüntüsüyle işe girişen Vigilante gruplarının, kısa süre sonra, mücadele ettiklerini söyledikleri işlerin yerel tekelcisi olarak ortaya çıktıkları az görülmüş olaylardan değildir.

Türkiye’nin çeşitli yerlerinde de Vigilanteleri hatırlatan bir takım faaliyetler göze çarpabilmektedir.

Gün Zileli

16 Ocak 2014

www.gunzileli.com

gunzileli@hotmail.com

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI