ÔÇÖKISA DERSÔÇÖ: KOM├ťN─░ZM─░N PUSULASI ÔÇô Paola Spriano (├žev: Ersen Olga├ž)

Posted by:┬á┬áPosted date:┬áKas─▒m 24, 2013┬áIn:┬áD├Ânme Dolap
ÔÇÖKISA DERSÔÇÖ: KOM├ťN─░ZM─░N PUSULASI ÔÇô Paola Spriano

Toplumsal Devrim sitesinden al─▒nm─▒┼čt─▒r, 24.11.2013

T├╝rk├žesi: Ersen Olga├ž

Son y─▒llarda ve ├Âzellikle Perry AndersonÔÇÖun, Kom├╝nist Partisi Tarihi ad─▒ alt─▒nda yazd─▒─č─▒ k─▒sa ├Âns├Âzden sonra, Kom├╝nist Partileri tarihlerine ili┼čkin yay─▒nlar─▒n artt─▒─č─▒ g├Âzleniyor.[1]E.H.CarrÔÇÖ─▒n History of Soviet RussiaÔÇÖdaki Kominternle ilgili b├Âl├╝mler ve bu kapsaml─▒ eseri tamamlayan Twilight of the Comintern 1930-35 ( 1982) ile The Comintern and the Spanish Civil War (1984), zengin kaynaklar olma ├Âzelli─čini hala korumaktad─▒r. Lenin sonras─▒ Komintern d├Ânemine ili┼čkin olarak en titiz ve doyurucu eserlerin ba┼č─▒nda gelen Fernando ClaudinÔÇÖin The Communist Movement, From Comintern to Cominform (1975) ise, tek tek partilerin ├Ârg├╝tsel i┼čleyi┼č ve yap─▒lar─▒ hakk─▒nda fazla bir┼čey s├Âylememektedir. Ancak bu bir kaynak sorunudur ve MoskovaÔÇÖ daki Komintern ar┼čivi son y─▒llara kadar kapal─▒ kald─▒─č─▒ndan, bu durum ka├ž─▒n─▒lmazd─▒. Komintern tarihini, Stalinizmle Bat─▒l─▒ Kom├╝nist Partiler aras─▒ndaki ili┼čki perspektifinden inceleyen en ilgin├ž yap─▒tlardan birisi de, son y─▒llarda yay─▒nlanan Stalin ve Avrupal─▒ Kom├╝nistler (Stalin and the European Communists) adl─▒ kitapt─▒r. Kitab─▒n yazar─▒ Paola Spriano, daha ├Ânce yazd─▒─č─▒ d├Ârt ciltlik ─░talyan Kom├╝nist Partisi Tarihi ve Gramsci: Hapishane Y─▒llar─▒ adl─▒ kitaplar─▒yla tan─▒nmakta. Stalin ve Avrupal─▒ Kom├╝nistler, ├ť├ž├╝nc├╝ EnternasyonalÔÇÖ─▒n son kongresinden (1935), bu ├Ârg├╝t├╝n da─č─▒t─▒ld─▒─č─▒ 1943 y─▒l─▒na kadar, Avrupa Kom├╝nist Partileri ile Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin ili┼čkilerini analitik bir anlat─▒mla sergiliyor. Kitap, sadece ─░talyan Kom├╝nist PartisiÔÇÖnin ar┼čivlerine de─čil, fakat ayn─▒ zamanda ├žok say─▒da an─▒lara, Rus├ža ve di─čer Do─ču Avrupa ├╝lkelerinden ├ževirilere de dayanmakta. Alman, ─░ngiliz ve ABD diplomatik kaynaklar─▒ndan da ikinci derecede yararlanmaktad─▒r. Sovyetler ile ili┼čkileri incelenen Bat─▒l─▒ partiler aras─▒nda, ─░talyan ve Frans─▒z Kom├╝nist Partileri her bak─▒mdan egemen bir konumdad─▒r kitapta. ÔÇśK─▒sa DersÔÇÖ:Kom├╝nizmin Pusulas─▒ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒ndaki ilgin├ž b├Âl├╝m, uzun bir tarihi d├Ânem, d├╝nya ÔÇťkom├╝nistlerÔÇŁinin ezici bir ├žo─čunlu─čunun ba┼čucu kitab─▒ndan da ├Âte, bir ├že┼čit Kuran-─▒ KerimÔÇÖi olan ├╝nl├╝ Sovyetler Birli─či Kom├╝nist (Bol┼čevik) Partisi TarihiÔÇÖnin bir ├že┼čit analizidir. Bu ilgin├ž b├Âl├╝m├╝ oldu─ču gibi ├ževirdik.

Olay─▒n kapsam─▒ ger├žekten az rastlan─▒r bir┼čeydi. Ekim1938ÔÇ▓de yay─▒nlananSovyetler Birli─či

Kom├╝nist Partisi (Bol┼čevik)Tarihi ÔÇśK─▒sa DersÔÇÖ, StalinÔÇÖin do─črudan y├Ânetimi alt─▒nda Kalinin, Molotov, Voro┼čilov, Kaganovi├ž, Mikoyan, Zhdanov ve Beria gibi ├╝st politik y├Âneticilerden olu┼čan bir komisyonca haz─▒rland─▒.[2]┬á┼×├╝phesiz , ÔÇśK─▒sa DersÔÇÖ d├╝nyadaki en ba┼čar─▒l─▒ tarih ├Âzetiydi.

Derhal 12 milyon adet Rus├ža ve 2 milyon adet de Sovyetler Birli─čiÔÇÖndeki Rus├ža olmayan dillerde bas─▒ld─▒. Bunu izleyen yirmi y─▒l boyunca, t├╝m d├╝nyadaki yeni militan nesiller, ├Â─črenciler, i┼č├žiler ve ayd─▒nlar aras─▒nda da─č─▒lan kopyalar─▒n─▒n adedi astronomik say─▒lara ula┼čt─▒.[3]┬áÔÇśRehber partiÔÇÖ nin tarihinin bu ├Âzl├╝ a├ž─▒klamas─▒ i├žindeki d├╝┼č├╝nceler, parti okullar─▒ a─člar─▒yla da yay─▒ld─▒ ve Sovyet e─čitim sisteminde zorunlu ders olarak kabul edildi. ─░lk yay─▒nlan─▒┼č─▒ndan on y─▒l sonra, 1948ÔÇ▓e gelindi─činde, 62 ayr─▒ dilde 200 bask─▒s─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒. Toplam olarak bas─▒lan say─▒s─▒ ise, 34 milyon adete ula┼čm─▒┼čt─▒.[4]

B├Âyle bir i┼člemin, uluslararas─▒ kom├╝nist harekette bir e┼či daha g├Âr├╝lmemi┼čti. Ondokuzuncu y├╝zy─▒lda ve yirminci y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda sosyalist nesiller aras─▒nda Kom├╝nist ManifestoÔÇÖnun ya da Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan hemen sonra kom├╝nistler aras─▒nda LeninÔÇÖin Devlet ve DevrimÔÇÖinin dola┼č─▒m─▒, K─▒sa DersÔÇÖin da─č─▒t─▒m─▒ yan─▒nda c├╝ce kal─▒r.[5]Sadece Mao ZedungÔÇÖun , K─▒z─▒l KitapÔÇÖ─▒ say─▒sal bir k─▒yaslamaya a├ž─▒kt─▒r. Bu genel boyut unutulmamal─▒d─▒r. Sovyetler Birli─či Kom├╝nist PartisiÔÇÖnin Onsekizinci Kongresinde, neredeyse t├╝m konu┼čmac─▒lar, K─▒sa DersÔÇÖe ba─čl─▒l─▒k s├Âz├╝ verirlerken, Andrei Zhdanov da, Marksizmin ba┼člang─▒c─▒ndan beri hi├žbir Marksist kitab─▒n bu kadar geni┼č da─č─▒t─▒lmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yordu.[6]┬áYirmi y─▒l sonra Schlesinger gibi titiz bir g├Âzlemci, metnin tarihsel olaylar─▒ sunu┼čundaki d├╝r├╝stl├╝─č├╝ konusunda ne d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse d├╝┼č├╝n├╝ls├╝n, ÔÇť┼čimdi insanl─▒─č─▒n ├╝├žte birini y├Âneten politik kadrolar─▒n, Marksizmi, bu kitapta form├╝le edildi─či bi├žimiyle kabullendiklerinin an─▒msanmas─▒ gerekti─čini belirtiyor.[7]┬áAncak her┼čey bu kadarla da bitmiyor. Kitap bir belge olarak, o y─▒llar─▒n dramatik ko┼čullar─▒na s─▒ms─▒k─▒ ba─čl─▒ olmas─▒ nedeniyle, gerek ger├žekle┼čtirmeyi tasarlad─▒─č─▒ acil hedeflerin ve gerekse de sundu─ču tarih ve doktrinin yorum tarz─▒n─▒n bir yans─▒mas─▒ olarak okunmal─▒d─▒r.

Anl─▒k siyaset i├žin, ÔÇÖMarksist-LeninistÔÇÖ teorinin d├╝┼č├╝ncesizce kullan─▒lmas─▒, ┼č├╝phesiz Stalinizmi olu┼čturan ├Âzelliklerden birisidir. Bunun bir ├žok ├Ârne─čini yeri geldik├že g├Âsterece─čiz. Daha genel planda, Gy├Ârgy Lukacs kom├╝nizmin entellekt├╝el miras─▒na ve bu miras─▒s─▒namadaki ÔÇśbilimsel y├ÂntemÔÇÖe yakla┼č─▒mda LeninÔÇÖle Stalin aras─▒nda ├Ânemli fark bulundu─čunu belirtirken hakl─▒yd─▒. Lukacs ┼č├Âyle diyor:

ÔÇŁ B├╝y├╝k ve ├Ânemli kazan─▒mlar ├╝zerine kurulan ve ┼čimdi bir bak─▒ma,ÔÇÖdo─čalÔÇÖ say─▒lan LeninÔÇÖin

otoritesinden yoksun olan Stalin ald─▒─č─▒ b├╝t├╝n tedbirleri, Marksist-leninist doktrinin do─črudan ve gerekli sonu├žlar─▒ olarak takdim etmekle, acilen ortada duran gerek├že bulma yoluna girmi┼č oldu. Bu ama├ž i├žin arabuluculuklar─▒ ortadan kald─▒rmas─▒ gerekiyordu; ve teoriyle pratik ka├ž─▒n─▒lmaz olarak ve vakit ge├žirmedem birle┼čecektiÔÇŽStalin hi├žbir kayg─▒ya kap─▒lmadan, otorite oldu─ču yolundaki iddialar─▒n─▒ hakl─▒ g├Âstermek i├žin, gerekti─činde teoriyi de─či┼čikli─če u─čratma noktas─▒na vard─▒.ÔÇŁ[8]

Ayn─▒ g├Âzlem, tarihin, en ba┼čta da hareketin ve partinin tarihinin de─či┼čtirilmesindeki kay─▒ts─▒zl─▒─ča da uygun d├╝┼čmektedir. Art─▒k Marksizm-leninizmin bizatihi kendisi, i├ž tarihsel projeye uygun hale getirilmi┼čti. Ernesto RagiomeriÔÇÖ nin belirtti─či gibi, ÔÇśtarih, militanlar─▒n ideolojik e─čitiminin kayna─č─▒ ve ├╝st kriteriÔÇÖ haline gelmi┼čti.[9]┬áDoktrinin a├ž─▒klamas─▒ ve basitle┼čtirilmesi tarihsel olaylar─▒n yorumlanmas─▒na hizmet edecek bir d├╝zeye indirgendi ve arkas─▒ndan ayn─▒ tarihsel olaylar─▒n sadele┼čtirilmesi, bunlara tek y├Ânl├╝ anlam atfedilmesine katk─▒da bulundu. Kitab─▒n (Stalin taraf─▒ndan yaz─▒lan)[10]┬ád├Ârd├╝nc├╝ b├Âl├╝m├╝ndeki bir k─▒sm─▒n, diyalektik ve tarihi materyalizmin a├ž─▒klanmas─▒na ayr─▒lm─▒┼č olmas─▒ bo┼čuna de─čildi: k─▒rk kadar sayfa ile, okuyucu ┼ču g├Âr├╝┼če inand─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼čmaktayd─▒: ÔÇťtoplumsal ya┼čamdaki b├╝t├╝n karma┼č─▒kl─▒─ča ra─čmen, toplum tarihi bilimi, diyelim ki bir biyoloji gibi kesin bir bilim haline getirilebilir.ÔÇŁ[11]┬áB├Âyle bir mant─▒ksal sonuca varmak i├žin gereksinme de vard─▒: Ger├žek tarih bilgisini ├╝retmek, ya da bunun yasa ve derslerinin ├╝stesinden gelmek i├žin gerekli olan bireysel ara┼čt─▒rma yeterli de─čildi. Bunun yerine resmi bir yorum, partinin yorumu verilmeliydi. Merkez KomitesiÔÇÖnin bir karar─▒nda ÔÇśher t├╝rl├╝ keyfi yorumu ├Ânlemek i├žinÔÇŽÔÇÖ, kitab─▒n, ÔÇśSBKP(B) tarihinin temel sorunlar─▒n─▒n resmi olarak yorumlanmas─▒n─▒ sa─člayanÔÇŽe┼čsiz bir rehberÔÇÖ niteli─činde d├╝┼č├╝n├╝lmesi gerekti─či belirtiliyordu.[12]

Bu koruyucu giri┼čim tam zaman─▒nda yeti┼čti. LukacsÔÇÖ─▒n i┼čaret etti─či gibi, K─▒sa DersÔÇÖin yay─▒nlanmas─▒, ├ž─▒plak ger├žeklerle genel teorik tav─▒rlar aras─▒nda acil bir ba─člant─▒ kurma e─čiliminin doru─čunu belgeliyordu. Tesad├╝flere dayand─▒r─▒lan politik ├žizgiyi mazur g├Âsterebilmek i├žin LeninÔÇÖe ba┼čvurulmas─▒ gerekmi┼č olsayd─▒, s├Âz konusu politikayla ├želi┼čkili gibi g├Âr├╝lebilecek her┼čeyi, LeninÔÇÖin yaz─▒lar─▒ndan ├ž─▒karmak konusunda bile hi├žbir teredd├╝te yer yoktu (Marx-Engels Enstit├╝s├╝ bu ama├žla yeniden d├╝zenlenmi┼č ve LeninÔÇÖin eserlerinin yeni ve uygun versiyonu bask─▒ya haz─▒rlanm─▒┼čt─▒). Parti tarihinin dinsel bir kutsall─▒─ča b├╝r├╝nmesi, Marx ve EngelsÔÇÖden ba┼člayarak Lenin ve StalinÔÇÖe kadar uzanan ve kilise hanedanl─▒─č─▒na benzeyen ├žizginin kutsalla┼čt─▒r─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ oldu. Buna g├Âre Stalin, sadece LeninÔÇÖin me┼čru halefi ve

temsilcisi de─čil, fakat ayn─▒ zamanda ki┼čili─činde partinin, sosyalizm davas─▒n─▒n ve nihai doktriner otoritenin tan─▒mland─▒─č─▒ bir ┼čahsiyetti. Bu s├╝re├ž ger├žekte 1937-38ÔÇ▓ den daha ├Ânce ba┼člam─▒┼čt─▒. Tarihsel inceleme alan─▒n─▒n ÔÇśtemizlenmesiÔÇÖne ili┼čkin olarak StalinÔÇÖin193lÔÇÖde Proletarskaya Revolutsia dergisine g├Ânderdi─či ├╝nl├╝ mektup, bu s├╝recin ba┼člang─▒c─▒nda at─▒lan ilk ad─▒m─▒n kayna─č─▒ olarak g├Âr├╝lebilir. Stalin bu mektupta, ├že┼čitli yazar ve bilginleri Tro├žkist d├╝┼č├╝nceleri s─▒zd─▒rmak ve ÔÇśkoku┼čmu┼č liberalizmÔÇÖi sergilemekle su├žluyordu.[13]┬áBu anlay─▒┼č─▒n Sovyet lider ├ževrelerinde ne denli derinlere k├Âk sal─▒┼č─▒n─▒n bir belirtisi, Sovyet Kom├╝nist Partisinin 1956ÔÇ▓daki Yirminci Kongresinde Anastas MikoyanÔÇÖ─▒n (b├╝y├╝k sayg─▒nl─▒─č─▒n─▒n hala s├╝rd├╝─č├╝) el kitab─▒na ili┼čkin olarak yapt─▒─č─▒ ele┼čtiri tarz─▒nda g├Âzlenebilir:

ÔÇŁ Merkez Komitesi raporu, propaganda ├žal─▒┼čmam─▒z─▒n d├╝zeyinin yetersiz oldu─čunu a├ž─▒k├ža belirtiyor. Bunun en temel nedenlerinden birisi, genel olarak Marksizm-Leninizmin sadece K─▒sa DersÔÇÖ den ├Â─črenilmi┼č olmas─▒d─▒r. Ve elbette ki bu yanl─▒┼čt─▒r. Marksizm-Leninizm d├╝┼č├╝ncesinin zenginli─či, parti tarihimizin ve onun bir ├Âzeti olan K─▒sa DersÔÇÖin kapsam─▒na s─▒─čmaz. Bu y├╝zden, yolda┼člar i├žin ├že┼čitli derecelerdeki e─čitimlere y├Ânelik teorik el kitaplar─▒ yazmal─▒y─▒z. Yap─▒lmas─▒ gereken ilk i┼č budur. ikincisi, K─▒sa Ders parti ya┼čam─▒m─▒z─▒n son yirmi y─▒l─▒n─▒n olaylar─▒na de─činmedi─či i├žin de eksiktir. Partinin son yirmi y─▒l─▒na ili┼čkin ayr─▒nt─▒l─▒ bir tarihin bulunmaya┼č─▒n─▒n herhangi bir gerek├žesi olabilir mi?ÔÇŁ[14]

K─▒sa DersÔÇÖin yirmi y─▒l ├Ânceki dan─▒┼čmanlar─▒ndan -ya da haz─▒rlay─▒c─▒lar─▒ndan- birisinin daha sonraki g├Âr├╝┼č├╝ buydu. O zamandan beri SSCBÔÇÖnde ve ba┼čka yerlerde teorik ve tarihi yeni kitaplar haz─▒rland─▒. Yirminci KongreÔÇÖ den sekiz y─▒l ve Yirmi ikinci KongreÔÇÖ den de ├╝├ž y─▒l sonra, 1964ÔÇ▓de StalinÔÇÖin art─▒k kanl─▒ bir despot olarak tan─▒mland─▒─č─▒ s─▒ralarda, Frans─▒z Kom├╝nist PartisiÔÇÖnin resmi tarihi yay─▒nland─▒.[15]┬áSSCBÔÇÖ ndeki s─▒n─▒rl─▒ de- Stalinizasyon d├Âneminde, 1938 el kitab─▒n─▒n b├╝y├╝k g├╝c├╝ azalm─▒┼č fakat metodolojik ├Âl├ž├╝t, yani resmi bir tarihin tek kabul edilebilir kategori oldu─ču anlay─▒┼č─▒ de─či┼čmemi┼čti. Stalinizmin teorisini olu┼čturan yap─▒, K─▒sa DersÔÇÖin ├╝nl├╝ d├Ârd├╝nc├╝ b├Âl├╝m├╝ olan ve diamat denilen ┼čaheser, yani Diyalektik Materyalizm de─či┼čmeden duruyordu. Bu temel ┼č├Âyle karakterize edilmi┼čti:

ÔÇťHer kavram a├ž─▒k bir tan─▒mlamayla olu┼čturulmakta ve her tan─▒mlama da bir dizi t├╝mdengelimle (ded├╝ksiyon) ortaya ├ž─▒kar─▒lan ┼ču sonuca varmaktad─▒r: ÔÇÖDiyalektik materyalizmden do─črudan t├╝mdengelim, proletarya sosyalizmine var─▒r.ÔÇÖ D├╝z bir a├ž─▒kl─▒k ve genelden ├Âzele gidi┼čteki basitlik, Stalinist kuramc─▒l─▒─č─▒n ba┼čta gelen zorunlu ilkesiydi ve her zaman da b├Âyle kald─▒. Bu zorunlulu─ča uygun d├╝┼čmeyen her ┼čey bir kenara at─▒lmal─▒yd─▒. Stalin, KapitalÔÇÖ deki tahlilin karma┼č─▒kl─▒─č─▒na ald─▒rmayabilirdi; ├ž├╝nk├╝ MarxÔÇÖ─▒n d├╝┼č├╝ncesinde onun gereksinme duydu─ču ┼čey, slogana d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilecek basit form├╝lleri ├žekip ├ž─▒karmakt─▒ (bu nedenle, el kitab─▒ t├╝r├╝nden a├ž─▒klamalarla yetinebilirdi). Stalin ┼č├╝phesiz tutarl─▒yd─▒, ├ž├╝nk├╝ ona gerekli olan, sars─▒lmaz bir inanca temel olarak hizmet edebilecek ve derhal m├╝cadele bayra─č─▒na yaz─▒labilecek bir teoriydi. Bu y├╝zden, ├çeki├žÔÇÖin di─čer alanlarda oldu─ču kadar, felsefede de ├Ânemli bir ara├ž haline gelmi┼č olmas─▒ ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ de─čildir.ÔÇŁ[16]

Do─črulanmayan ama ger├žek say─▒lan a├ž─▒klamalara dayanan bir sadele┼čtirmenin, elbette, uzun vadede Marksizmin tutucula┼čt─▒r─▒lmas─▒na yola├žmak gibi olumsuz etkileri vard─▒r ve ├Âzg├╝r ara┼čt─▒rman─▒n ├Ân├╝nde engel haline gelmektedir. Ancak Schlesinger ilgin├ž ba┼čka y├Ânlere de dikkat ├žekiyor: Kom├╝nist partilerinin tipik merkezi, orta ve alt y├Âneticilerinin e─čitilmesi ile ortaya ├ž─▒kan yeni kadrolar, Kom├╝nist Enternasyonalin ilk ku┼čak kadrolar─▒ndan ├žok daha homojendi. ─░┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n erkek ve kad─▒nlar─▒na ve k├Âyl├╝ k├Âkenlilere kitle ├Âl├ž├╝s├╝nde ula┼čabilmek amac─▒yla basitle┼čtirilen d├╝┼č├╝ncelerle beyinleri y─▒kamak, ger├že─čin bir par├žas─▒ haline gelmi┼čti. ÔÇÖKadrolar her┼čeyi belirlerÔÇÖ diyordu Stalin; ve ayn─▒ kadrolar, kesin inanm─▒┼č olmalar─▒ nedeniyle halk y─▒─č─▒nlar─▒n─▒ etkinlikle y├Ânettiler ve istikrarl─▒ bir disiplin ruhu g├Âsterdiler. Kendilerinin, toplumsal evrimin yasalar─▒n─▒ ├Â─črendiklerini san─▒yorlard─▒.

Sovyetler Birli─čiÔÇÖndeki ├že┼čitli halklar─▒n gen├žli─či ve d─▒┼čar─▒daki di─čer Kom├╝nist partilerin ├Ânc├╝ sava┼č├ž─▒lar─▒ i├žine de yay─▒lan bu beyin y─▒kama konusunda ├žok ┼čey s├Âyleyebiliriz: sava┼č ve ├Âzellikle sava┼č sonras─▒ndaki on y─▒l boyunca -en az─▒ndan 1956ÔÇ▓ya kadar- s├Âz konusu durum s├╝rd├╝. O d├Ânemlerde kitle partileri durumuna y├╝kselen Kom├╝nist partileri, ya iktidara geldiler (Do─ču Avrupa ve AsyaÔÇÖ da oldu─ču gibi), ya da sa┼čar─▒na y├╝zbinlerce yeni ├╝ye kazand─▒lar (italya ve FransaÔÇÖ daki gibi). B├Âylece K─▒sa Ders, Kom├╝nist olan Bat─▒l─▒ entellekt├╝eller aras─▒nda bile (bunlar g─▒dalar─▒n─▒, Marksist k├╝lt├╝r├╝n pek kurak olmayan kaynaklar─▒nda, ger├žek ÔÇśklasiklerÔÇÖde aramalar─▒na ya da arayabilme olana─č─▒nda olmalar─▒na ra─čmen) hi├žbir ciddi engelle kar┼č─▒la┼čmadan uzun yolculuklar─▒na devam etti.[17]

Rehber partiÔÇÖnin rol├╝n├╝n ve bunun i├žinde StalinÔÇÖin teorik otoritesinin tart─▒┼čma g├Ât├╝rmezli─či nedeniyle, K─▒sa DersÔÇÖin sundu─ču v├╝lgerle┼čtirmenin karakterine, i┼člerli─čine ve tam me┼čruiyetine, s├Âzkonusu on y─▒l boyunca hi├žbir zaman kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒lmad─▒. Daha sonraki ideolojik ele┼čtiri, esas olarak bu ÔÇśrehber partiÔÇÖ rol├╝n├╝n krizi ve bu g├Âr├╝nt├╝n├╝n Yirminci Kongre ile ba┼člayarak bozulmas─▒yla ortaya ├ž─▒kt─▒ ve 1956ÔÇ▓daki dramatik olaylarla derinle┼čti. K─▒sa Ders, hareketi kendi merkezi ve Sovyet toplumunu partinin etraf─▒ndan birle┼čtirme yolunda g├╝├žl├╝ bir ara├ž olmu┼čtu. ├ťst├╝n gelmesi mukadder g├Âr├╝len ÔÇśdo─čru ├žizgiÔÇÖ ile, ÔÇśEkonomistlerÔÇÖden Men┼čeviklere, Tro├žkistlerden ÔÇÖBuharin-RikovÔÇÖ grubuna kadar ├že┼čitli sol ve sa─č oport├╝nistler aras─▒ndaki ├želi┼čkiler olarak sunulan Kom├╝nist Partisi tarihi ve ├Âzellikle i├ž m├╝cadeleler yoluyla partinin yeni ba┼čtan in┼čas─▒, ├Ârnek verici say─▒l─▒yordu.

Di─čer partilerin ad─▒ ge├žmese bile K─▒sa Ders t├╝m di─čer ulusal ÔÇśkesimleriÔÇÖ e─čitmek i├žin tasarlanm─▒┼č bir tarih kitab─▒yd─▒. Bol┼čeviklerin, g├Ârkemli denebilecek m├╝stesna nitelikteki ├╝st├╝nl├╝─č├╝ metinde gizlenmiyordu. ├ť├ž├╝nc├╝ EnternasyonalÔÇÖin 1919ÔÇ▓daki kurulu┼čuna, K─▒sa DersÔÇÖin d├Ârty├╝z├╝n ├╝zerindeki sayfas─▒ndan sadece birka├ž─▒ ayr─▒lm─▒┼čt─▒. ├ť├ž├╝nc├╝ EnternasyonalÔÇÖin kurulu┼čundan sonraki kongreleri h─▒zla ge├ži┼čtiriliyor, fakat Yedinci KongreÔÇÖ den s├Âz bile edilmiyordu.[18]┬áBu atlama bilin├žli yap─▒lm─▒┼čt─▒; g├╝ncelli─čini koruyan kongrenin, s─▒n─▒rl─▒ ve taktiksel olarak yorumlanmas─▒ gibi bir gerek├že, gerekti─činde g├Âsterilebilir. Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ndan sonra Bat─▒ÔÇÖ da devrimin yenilgisinden ─░spanya cumhuriyeti i├žin d├Â─č├╝┼čen g├Ân├╝ll├╝lere kadar, uluslararas─▒ i┼č├ži hareketindeki olaylar, Sovyet kamuoyunu k─▒p─▒rdatmas─▒na ve anti-fa┼čist d├╝┼č├╝ncelerin yay─▒lmas─▒nda ├Ânemli bir unsur olmalar─▒na ra─čmen, K─▒sa DersÔÇÖ de sessizce atlanm─▒┼čt─▒. Di─čer yandan Japon i┼čgaline kar┼č─▒ ├çin kurtulu┼č m├╝cadelesi ├Ânemli g├Âr├╝l├╝yor ve esas olarak milli m├╝cadele olarak tan─▒mlan─▒yordu. Ve bunun da kendince hakl─▒ bir nedeni vard─▒. Kitab─▒n s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č bir ideolojik temele dayanmas─▒, toplumsal evrimin do─črudan yasalar─▒n─▒n do─črudan bir ├╝r├╝n├╝ olarak, (sosyalizmin ÔÇśesasÔÇÖ olarak ger├žekle┼čtirildi─či) belirli bir toplum ve devletin (metinde , olumlu olarak s├Âz edilen sadece iki ki┼čiyle s├╝reklili─či sa─člamla┼čt─▒r─▒lan Sovyet devleti) sonucu olarak ortaya ├ž─▒k─▒yordu bu f─▒rsatlar. Ger├žekte, Rus halk─▒n─▒n Cumhuriyetler Birli─čiÔÇÖndeki b├╝t├╝n halklar─▒ birle┼čtirme ├žabalar─▒na ve Rus tarihine yap─▒lan do─črudan ba┼čvuru arac─▒l─▒─č─▒yla da s├╝reklilikten ├Âvg├╝yle s├Âz ediliyordu.[19]┬áGenel olarak K─▒sa DersÔÇÖin hedefi, resmi doktriner ger├žekler i├žin bir ideolojik temel yaratmakt─▒. Ama ne t├╝rden? Resmi ideolojinin doktriner do─črular─▒, art─▒k sosyalist olarak tan─▒mlanan devletin rol├╝ ve s├╝reklili─čini vurgulamak i├žin d├╝zenleniyordu. Stalin, Onsekizinci Parti Kongresinde ideolojik bir ├žizgi olu┼čturman─▒n aray─▒┼č─▒n─▒ bir kere daha dile getiriyordu:

Sosyalist devletin, daha yerine getirece─či kritik fonksiyonlar─▒vard─▒ ve EngelsÔÇÖin devletin ortadan kaybolmas─▒ s├╝reci olarak bilinen form├╝l├╝ÔÇÖndeki Marksist tahlil rafa kald─▒r─▒lmal─▒yd─▒. Stalin, geleneksel tezlerin belirli ko┼čullarda do─čru, fakat ba┼čka ko┼čullarda yanl─▒┼č oldu─čuna dikkat ├žekiyordu: ÔÇťStalin, devletin silinip kaybolmas─▒ s├╝recinin Sovyet toplumunun ├Âzel ko┼čullar─▒ alt─▒nda ger├žekle┼čebilmesine ili┼čkin davran─▒┼č, bi├žimler, geli┼čme h─▒z─▒, zorluklar ve ├želi┼čkiler sorunlar─▒n─▒ g├╝ndeme getirmek yerine, EngelsÔÇÖin devleti ÔÇśgenel ve soyutÔÇÖ tarzda sunmu┼č oldu─ču gibi bir noktadan hareketle, problemi tamamen d─▒┼člad─▒. Marksist teorideki genelle┼čtirme ve soyutlaman─▒n ├Ânemi tamamen sapt─▒r─▒lm─▒┼č oldu ve EngelsÔÇÖin bir s├╝re├ž olarak tan─▒mlad─▒─č─▒n─▒, Stalin sadece skolastik hipotez bi├žimine soktu.ÔÇŁ┬á[20]

Stalin, LeninÔÇÖin eserinin tek varisi ve sad─▒k s├╝rd├╝r├╝c├╝s├╝ olarak sunuluyordu. Ayn─▒ stat├╝y├╝ teori alan─▒nda da iddia ediyordu. StalinÔÇÖin sosyalist devlet a├ž─▒klamas─▒, LeninÔÇÖin devlet teorisinin do─čal bir eki, LeninÔÇÖin yazmaya zaman bulamad─▒─č─▒ Devlet ve DevrimÔÇÖin ikinci par├žas─▒ olarak me┼črula┼čt─▒r─▒ld─▒. Resmi izah buydu. ÔÇťLeninÔÇÖin tahlilinin yerini, ├Âz├╝nde tamamen yeni bir sosyalist devlet teorisi ald─▒ÔÇŁ diye yaz─▒yordu Valentino Gerratana.[21]┬áDevlet cihaz─▒n─▒n bask─▒c─▒ fonksiyonunu, bir ├╝st├╝nl├╝k pozisyonuna y├╝kselten bir teoriydi bu. Yazarlar─▒n giri┼čimlerinin acil hedefleri farkedilebilecek gibiydi. Bu hedeflerden birisi, daha birka├ž ay ├Ânce sona ermi┼č olan Moskova duru┼čmalar─▒n─▒n ge├žmi┼če y├Ânelik iddialar─▒n─▒ ge├žerli ve hakl─▒ g├Âsterme bi├žiminde ortaya ├ž─▒k─▒yordu. Tro├žki, Zinovyev, Kamenev, Piatakov ve Buharin, devrime ve sosyalizmin kurulu┼čuna kar┼č─▒ tertip niyetleri ta┼č─▒yan ÔÇÖÔÇÖcanavarlarÔÇŁ olarak g├Âsteriliyordu. Onlar─▒n ÔÇťanti-Bol┼čevik pozisyonlar─▒ÔÇŁ ve ÔÇťemperyalist-┼č├Âvenist anlay─▒┼člar─▒ÔÇŁ sadece yanl─▒┼člar olarak de─čil, 1918ÔÇ▓le 1924 aras─▒nda LeninÔÇÖe ve daha sonra da StalinÔÇÖe kar┼č─▒ tekrarland─▒─č─▒ iddia edilen konspirasyona g├Ât├╝recek t├╝rden ki┼čisel kusurlar olarak sunuluyordu. Besbelli ki kullan─▒lan dil pek sevimsizdi. Ger├žek ya da potansiyel b├╝t├╝n ÔÇÖmuhaliflerÔÇÖe uygulanabilen iftira dolu nitelemeler harekete, farkl─▒ bir g├Âr├╝┼če olas─▒l─▒ politik ilgiyi d─▒┼člama konusunda b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de damgas─▒n─▒ vuran bir ba┼čka ├Âzellikti. Bu durum ikinci D├╝nya Sava┼č─▒ndan sonra da sadece ÔÇÖHalk DemokrasileriÔÇÖndeki yarg─▒lamalarla s─▒n─▒rl─▒ kalmayacak bi├žimde tekrar g├Âr├╝lecekti.

Ancak, duru┼čmalardan esinlenme ve cinayet terminolojileri, kitab─▒n en b├╝y├╝k ├Âzelli─či de─čildi.

Daha esas te┼čkil eden olgu, topluma ve d─▒┼čar─▒ya y├Ânelik geli┼čmelere ili┼čkin olarak Partinin evriminin yerli k├Âkenli bir s├╝re├ž olarak tan─▒mlanmas─▒yd─▒. SSCBÔÇÖ nin tarihi, ayn─▒ zamanda yabanc─▒ emperyalistlerce beslenen sabot├Âr ve casuslar─▒n kesintisiz sald─▒r─▒lar─▒na kar┼č─▒ direnen bir ├╝lkenin tarihi olarak sunuluyordu. Fa┼čist devletler b├Âyle tan─▒mlan─▒yordu; fakat di─čer kapitalist ├╝lkelerin de, Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin ge├žmi┼čte u─črad─▒─č─▒ ku┼čatmay─▒ daraltmada daha az gayretli olmad─▒klar─▒ ekleniyordu. ÔÇťDemokratik denen devletler, elbette ki fa┼čist devletlerin a┼č─▒r─▒l─▒klar─▒n─▒ onaylam─▒yor ve onlar─▒n g├╝├žlenmelerinden korkuyorlar: Fakat AvrupaÔÇÖ daki i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ hareketinden ve AsyaÔÇÖ daki ulusal kurtulu┼č hareketinden daha fazla korkuyor ve fa┼čizmi bu ÔÇÖtehlikeliÔÇÖ hareketlere kar┼č─▒ÔÇŁm├╝kemmel bir panzehirÔÇŁ olarak g├Âr├╝yorlar.ÔÇŁ[22]

SBKPÔÇÖnin Onsekizinci Kongresinde oldu─ču gibi, metinde de, ikinci emperyalist sava┼č ka├ž─▒n─▒lmaz olarak g├Âr├╝l├╝yordu. K─▒sa DersÔÇÖin son b├Âl├╝m├╝nde yaz─▒lanlar─▒, Mart 1939ÔÇÖda Stalin Kongre k├╝rs├╝s├╝nden tekrarl─▒yordu: ÔÇťÔÇŽikinci emeperyalist sava┼č, ger├žekte sava┼č ilan edilmeksizin el alt─▒ndan ba┼člam─▒┼čt─▒rÔÇŁ. Bu s├Âzlerin, M├╝nih pakt─▒ndan ├Ânce berrakla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtmekte yarar var; ve bu y├╝zden de StalinÔÇÖi esinlendiren ┼ču d├╝┼č├╝ncelerin s├╝reklili─čine i┼čaret edilmektedir: ÔÇÖdemokrasiler denenÔÇÖ devletlere g├╝vensizlik ve ┼č├╝phe ve sadece SSCBÔÇÖnin g├╝c├╝ne, sa─člaml─▒─č─▒na ve i├ž birli─čine ve Sovyetlerin Batdaki i┼č├ži hareketi i├žindeki sad─▒k dostlar─▒na ve AsyaÔÇÖ daki kurtulu┼č hareketine g├╝ven├ž. Bat─▒l─▒ iktidarlara ili┼čkin olarak da, simtomlar─▒ olan bir tarihsel paralellik ├žiziliyordu:ÔÇÖDemokratikÔÇÖ devletlerin y├Ânetici ├ževreleri, ├Âzellikle de B├╝y├╝k BritanyaÔÇÖ n─▒n tutucu y├Ânetici ├ževreleri, fazlas─▒yla g├╝ven i├žinde olan fa┼čist y├Âneticilere ÔÇÖa┼č─▒r─▒l─▒klara gitmemeÔÇÖ yolundaki rica siyasetiyle kendilerini s─▒n─▒rlamakta; ayn─▒zamanda da fa┼čist y├Âneticilere ÔÇÖtam bir anlay─▒┼čÔÇÖ g├Âstererek, onlar─▒n i┼č├ži s─▒n─▒f─▒ve ulusal kurtulu┼č hareketine kar┼č─▒ izledikleri gerici polis siyasetine t├╝m olarak sempati duymaktad─▒rlar. Bu konuda ingiliz y├Ânetici ├ževreleri, ├žarl─▒k zaman─▒nda Rus liberal-Monar┼čist burjuvazinin izledi─či politikan─▒n ayn─▒s─▒n─▒ izliyor. Rus burjuvazisi, ├žarl─▒k siyasetinin ÔÇŁ a┼č─▒r─▒l─▒klarÔÇÖ ─▒ndan korkarken, halktan daha fazla korkuyordu ve bu y├╝zden de ├žara rica siyasetine ba┼čvurarak, ├žarla birlikte halka kar┼č─▒ tertiplere giri┼čiyordu.ÔÇŁ[23]┬áKitap, bu i├ž karart─▒c─▒ notla sona eriyor. Bu, Sovyet vatanda┼člar─▒ i├žin, kendilerini yeni duru┼čmalar─▒n bekledi─čine dair bir uyar─▒d─▒r. Yabanc─▒ okuyuculara ili┼čkin olarak ise, bu ├žal─▒┼čman─▒n et├╝d edilmesi, Kom├╝nist hareketlerin ÔÇŁ saflar─▒n─▒ s─▒kla┼čt─▒rmaÔÇÖya yarayacakt─▒; d├╝┼č├╝n├╝len ama├ž buydu. 1938 ve 39ÔÇ▓da K─▒sa DersÔÇÖi okumak, da─č─▒tmak ve incelemek, Bol┼čevizmin demirden, merkezi ve kendine g├╝venen ├Ârg├╝t bi├žiminin ├Âz├╝n├╝ kavramak ve uluslararas─▒ sorunlardaki derin krizde ÔÇťrehber partiÔÇÖye sadakat demekti. Bir├žok kom├╝nist partisi, K─▒sa DersÔÇÖi yukar─▒daki terimlerle kar┼č─▒larken, parti liderleri de K─▒sa DersÔÇÖin propagandas─▒n─▒ yapmaya s├Âz verivorlard─▒. Birka├ž ├Ârnek bunu g├Âstermeye yeter. Nisan 1939ÔÇ▓da K─▒sa DersÔÇÖin Frans─▒zcas─▒ yay─▒nland─▒─č─▒nda, Georges Cogniot bir bas─▒n toplant─▒s─▒ yaparak, kitab─▒n FransaÔÇÖda 300.000 adet bas─▒ld─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒kl─▒yordu. Cogniot, militanlardan, elde ka─č─▒t ve kalemle, ya da daha iyisi bir defterle, kitapta klasiklerden yap─▒lan al─▒nt─▒lar─▒ ve ├Ânemli tarihsel g├Ândermeleri alt alta s─▒ralayarak K─▒sa DersÔÇÖi okumalar─▒n─▒ istiyordu. FKP lideri, kitab─▒n g├╝nl├╝k dersler ├ž─▒karmak i├žin de okunabilece─či tavsiyesinde bulunuyordu. Uluslararas─▒ durumun, kom├╝nistlerin g├╝venlerini sarsacak kadar olmasa da, ciddi ve korkutucu oldu─čunu s├Âyl├╝yordu. Pek saf├ža g├Âr├╝lebilir ama, Cogniot, Selle PleyelÔÇÖdeki dinleyicilerine, Avusturya, ├çekoslavakva ve ─░spanyaÔÇÖda anti-fa┼čizmin yenilgisi nedeniyle umutlar─▒ yitirmeye bir neden bulunmad─▒─č─▒n─▒, ├ž├╝nk├╝ RusyaÔÇÖda 1905 devriminin de yenilgiye u─črad─▒─č─▒n─▒, buna ra─čmen arkadan 1917 Ekim zaferinin geldi─čini s├Âyl├╝yordu. Ancak Cogniot, K─▒sa DersÔÇÖin sundu─ču genel a├ž─▒klamadan en ├Ânemli noktay─▒ ├žekip al─▒yordu: SSCB hari├ž, t├╝m d├╝nya ÔÇśkaos i├žindeÔÇÖydi. Sovyetler Birli─či tek kurtulu┼č alternatifiydi, Marksizmin ─▒┼č─▒─č─▒n─▒n hala parlad─▒─č─▒, y├╝kseklerde yanan ate┼čti. Ve onun tarihi, ÔÇśkom├╝nizmin pusulas─▒ÔÇÖyd─▒. ÔÇť┼×imdilik (FransaÔÇÖda) durum sakindir; i┼č├ži hareketinin y├Ânetim ve iletim organlar─▒, fonksiyonlar─▒n─▒ normal olarak yerine getirmektedir. Fakat ┼čunu da ├žok iyi biliyoruz ki, her┼čeyin h─▒zla de─či┼čikli─če u─črad─▒─č─▒ bir d├Ânemde ya┼čamaktay─▒z. ├ťyelerin ├že┼čitli yerlere da─č─▒laca─č─▒, Kom├╝nistlerin ve hatta partili olmayan anti-fa┼čistlerin tek ba┼člar─▒na karar alma, kendi ba┼člar─▒na ciddi insiyatif g├Âsterme zorunda kalacaklar─▒ durumlar ortaya ├ž─▒kabilir. Orduda, tecrit edilmi┼č sava┼č├ž─▒ gruplara pusulalar verilir. Bizim de her i┼č├žiye, her emek├žiye, her d├╝r├╝st demokrata verebilece─čimiz bir pusulam─▒z vard─▒rÔÇŽBu pusula da Sovyetler Birli─či Kom├╝nist Partisi TarihiÔÇÖdir.ÔÇŁ[24]┬áK─▒sa Ders, artan f─▒rt─▒nada yol g├Âsteren bir pusulayd─▒, bir silaht─▒; Sovyetler Birli─čiÔÇÖne ba─čl─▒l─▒k bi├žimindeki sayg─▒y─▒ Cogniot ┼č├Âyle dile getiryordu: ÔÇťStalinÔÇÖin ├Ânder ve ├Â─čretmeni oldu─ču kom├╝nistlerin d├╝nya partisinin ├╝yeleri olarak, sosyalizmin vatan─▒na t├╝m varl─▒─č─▒m─▒zla ba─čl─▒y─▒z.ÔÇŁ Ayn─▒ mesaj, legal ya da illegal b├╝t├╝n Kom├╝nist partilerinin yay─▒nlar─▒nda tekrarlan─▒yordu. ─░ngiliz kom├╝nistleri b├╝y├╝k ├žabalar g├Âstererek, K─▒sa DersÔÇÖin ilk ingilizce bask─▒s─▒n─▒n 127.000 kopyas─▒n─▒ da─č─▒tm─▒┼člard─▒. K─▒sa DersÔÇÖin ─░talyancas─▒ 1939ÔÇ▓da MoskovaÔÇÖda bas─▒ld─▒, ParisÔÇÖde s├╝rg├╝nde olan ─░KP merkezi, kitab─▒, ÔÇťb├╝t├╝n kom├╝nist partilerin ideolojik ya┼čam─▒ i├žin tarihsel ├Ânemde bir olayÔÇŁ olarak de─čerlendirerek, derhal FransaÔÇÖdaki ─░talyan i┼č├žiler aras─▒nda da─č─▒tmaya ba┼člad─▒. Kitap her kom├╝niste, ÔÇśhalk─▒m─▒z─▒ fa┼čist boyunduruktan kurtarma yolunu g├ÂsterenÔÇÖ bir rehber olarak hizmet edecekti.[25]┬áK─▒sa DersÔÇÖin di─čer dillere yap─▒lan ├ževirileri, ├že┼čitli Kom├╝nist partiler taraf─▒ndan ├Ârg├╝tsel ve propaganda ama├žlar─▒ i├žin de kullan─▒ld─▒. ├ľrne─čin ├çinÔÇÖde, o s─▒ralarda parti ├╝yeleri aras─▒nda sektarizm ve ┼čematik d├╝┼č├╝ncelere kar┼č─▒ kampanyaya giri┼čen Mao Zedung, kitab─▒n sonu├žlar b├Âl├╝m├╝ndeki be┼činci maddeÔÇÖ de verilen metodik direktifi al─▒yordu.[26]┬áS├Âz konusu maddede ┼č├Âyle deniyordu: ÔÇŁ Bir Parti, ele┼čtiri ve ├Âzele┼čtiriden korkmazsa, ├žal─▒┼čmas─▒ndaki hata ve kusurlar─▒ ├Ârt-bas etmezse, Parti ├žal─▒┼čmas─▒ndaki hatalardan dersler ├ž─▒kararak kadrolar─▒n─▒ e─čitirse ve hatalar─▒n─▒ zaman─▒nda d├╝zeltmeyi bilirse, yenilmez bir parti haline gelir.ÔÇŁ MaoÔÇÖ nun uyar─▒lar─▒, zaman─▒nda Kom├╝nist harekette kutsalla┼čan bir ba┼čka yasay─▒ an─▒msat─▒yor: bir teori ├žal─▒┼čmas─▒ gibi, bir tarih kitab─▒ da, g├╝ncel ama├žlar i├žin kullan─▒lmal─▒d─▒r. Bu sayede her ikisinde de, izlenecek ├žizgiye destek olacak gerekli al─▒nt─▒ herzaman bulunabilir.



[1]

P Anderson, ÔÇśCommunist Party HistoryÔÇÖ, PeopleÔÇÖs Hisrory and Socialist Theory, London 1981, s.145-56. Son ylllarda Kom├╝nist Partilerin tarihlerine ili┼čkin olarak baz─▒ isimleri sayabiliriz: ─░ngiltere Kom├╝nist Partisi ├╝zerine Stuart Macintyre ve James Hinton; Alman Kom├╝nist Partisi ├╝zerine Eve Rosenhaft ve Detlev Peukert; Frans─▒z Kom├╝nist Partisi ├╝zerine George Ross ve Irwin Wall; ─░talyan Kom├╝nist Partisi ├╝zerine Harald Hamrin, Grant Amyot ve Donald Sassoon; ├çekoslavakya Kom├╝nist Partisi Jacques Rupnik; SBKP ├╝zerine de Maurice Isserman, Mark NaisonÔÇÖun ├žal─▒┼čmalar─▒.

[2]┬áPravda Eyl├╝l 1938ÔÇ▓de, StalinÔÇÖin ÔÇťbu devasa ├žal─▒┼čmaÔÇÖn─▒n ba┼č─▒nda bulundu─čunu ilan ederek, kitab─▒ seri halinde yay─▒nlamaya ba┼čl─▒yordu. Bkz. ÔÇśUn abrege delÔÇÖhisrfJiredu Particommunisredei,urssÔÇÖ, La Correspondance Inrernarionale, vol.17 no.50, 24 Eyl├╝l 1938. Mart 1944ÔÇ▓de, Riccardo Ricciardi sayesinde NapoliÔÇÖde yay─▒nlanan l├╝ks ─░talyanca bask─▒da Sovyet y├Âneticilerinin adlar─▒ s─▒ralan─▒yordu.

Boffa, Storia dellÔÇÖUnione Sovierica, cilt 1 , s. 612- 13.

[3]┬á IL.Grunwald, ÔÇśper una storia della ÔÇťstoria del Pcus ÔÇÖ LÔÇÖEst, c. 8 no 1, 31 Mart 1973, s.60

[4]┬áBkz. ÔÇśUne possente arma ideologice del movimento comunista internazionaleÔÇÖ, Per una pace stabile, per una democrazia popolare!, c.2, no. 19, 1 -5 Ekim 1948.

[5]┬á . Bkz. Hert Andreas, Le Manifesre Communisre de Marx er Engels (Hi,,tfJrie tÔÇÖr Bihliographie: 1840┬ş1918), Milan 1963.

[6]┬áBu dipnot bir bask─▒ hatas─▒ sonucu ingilizce metinde atlanm─▒┼čt─▒r. EO

[7]┬áSchlesinger, 11 partiro tcommunisra dellÔÇÖUrss, s. 121.

[8]┬áLukacsÔÇÖ─▒n ÔÇśSBKP Yirmiikinci Kongresi hakk─▒nda 8 SoruÔÇÖya verdi─či yaz─▒l─▒ yan─▒ttan, NuoviArgumenri, nfJ. 49-50, Mart-Haziran 1961, s. 121.

[9] Ernesto Ragionieri, La Terza Inrernazionale ilPartito communisra ira lianoc T(Jrina 1978, Sc 234.

[10]┬áBu b├Âl├╝m bir bro┼č├╝r olarak hemen bas─▒ld─▒ ve b├╝t├╝n Kom├╝nist partilerince da─č─▒t─▒m─▒ yap─▒ld─▒. ─░talyan Kom├╝nist PartisiÔÇÖnin, yasal hale gelir gelmez, 1944ÔÇ▓de NapoliÔÇÖde kitab─▒ yay─▒nlamas─▒ ve ertesi y─▒l RomaÔÇÖda yeni bask─▒s─▒n─▒ ├ž─▒karmas─▒ dikkat ├žekicidir. ├ľns├Âzde, ÔÇťbro┼č├╝r├╝n , Marksizm-Leninizmin teorisine ili┼čkin olarak bug├╝ne kadar yaz─▒lan en basit ve derin a├žlklamay─▒ temsilÔÇÖ etti─či kaydediliyordu. (Bkz. J.Stalin, Materialismo dialerrico e marerialismo srorico, ÔÇś─░KP (G├╝ney ─░talya DelegasyonuÔÇÖnca yay─▒nland─▒, Napoli, 1944. 1945 Roma bask─▒s─▒, ─▒.lu(Jva biblioteca marxistaLeninistaÔÇÖ koleksiyonuna be┼činci s─▒ray─▒ al─▒yordu

[11]Dialecrical and Hisrorical Materialism, London 1941, Little Stalin LibraryÔÇÖ, nu. 4, s. 14-15

[12]  Schlesinger, 11 parriro communisra dell Urss, s. 271.

[13]┬áBkz. Medvedev, Let History judge, s. 143; ve Boffa, Sroria dellÔÇÖUnione SfJvierica, c. 1, s. 456.

[14]┬áXX Congresso del parriro coommunisra dellÔÇÖUnione SoviericaÔÇÖ da MikoyanÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ konu┼čmadan, Arri e risoluzioni, Roma 1956, s. 202.

[15]┬áHisroire du Parri communisre fran├žais (manuel). Paris 1964. El kitab─▒, Jacques Duclos ve Fran├žois BillouxÔÇÖun y├Ânetimi alt─▒nda Merkez Komitesi komisyonunca yaz─▒ld─▒.

[16] Gerratana, Lenin e il Marxismo-Leninismo, s. 182

[17]┬áK─▒sa DersÔÇÖin sava┼č sonras─▒ yap─▒lan bask─▒lar─▒ndan baz─▒ say─▒lar verelim: FransaÔÇÖda 1944-45ÔÇ▓de 24.000, 1945┬ş48 aras─▒ 300.000 daha; ─░talyaÔÇÖda 1944-48 arasl 350.000; RomanyaÔÇÖda 1945-48 aras─▒ 300.000; BulgaristanÔÇÖda 1944-48 aras─▒ 95.000; MacaristanÔÇÖda 1945-48 aras─▒ 90.000; ─░ngiltereÔÇÖde 1940-48 aras─▒125.000; PolonyaÔÇÖda 1948ÔÇ▓de 100.000; HollandaÔÇÖda 1945-48 aras─▒ 30.000; AvusturyaÔÇÖda 1946ÔÇ▓da 26.000 ve 1948ÔÇ▓de 10.000 adet bas─▒lml┼čt─▒r. (ÔÇÖUnapossente arma ideologicaÔÇÖdan).

[18]┬á . Bkz. V.M. Lejbzon-K.K. Sirinija, VIICongressa dellÔÇÖInternazionale communisra, Roma, 1975, s. 263.

[19]┬áBkz. Jacques Droz, ÔÇścommunismo sovierico ed europeoÔÇÖ, Sroria del socialismo, Roma 1981, c. 4, s. 455.

[20] Gerratana, Ricerca di sroria delmarxismo, Roma 1972, s. 178.

[21] Ibid.,s.179-80.

[22] History of The Communist Party of the Soviet Union (Bolsheviks): Short Course, Moskova 1939, s. 334.

[23] Ibid, s. 334.

[24]┬áGeorges Cogniot, ÔÇśCe que nous enseigne lÔÇÖHisroire du parti bolchevikÔÇÖ, La Brochure Populaire, no. 9, Nisan 1939.

[25]┬á─░talvan Kom├╝nist Partisinin Lo Sraro OperaioÔÇÖda yay─▒nlanan karar─▒ndan, c. 13, no. 9, 15 May─▒s 1939.

[26]┬á ÔÇśOppose Stereotyped Part WritingÔÇÖ, SelecredReadings From rhe Works of Mao Tserung, Pekin 1967, s. 193c

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI