Gezi Hareketi Notlar覺 (4) Gezi Hareketinin Bileenlerinden Anaristler zerine

Tarihte anaristlerin sesi hep k覺s覺lm覺t覺r. Onlar isyan ve devrimle birlikte canlan覺r, isyan ve devrimlerin en 繹n羹nde yer al覺r, en 繹nde 癟arp覺覺r, canlar覺n覺 hi癟 teredd羹t etmeden verir, fakat sonunda zafer (neyse o?) hep bakalar覺n覺n olur. O bakalar覺, tarihi yeniden yazarlar ve o tarihten anaristleri tamamen silerler, bunu yapamayacaklar覺n覺 anlad覺klar覺nda da tarihi 癟arp覺t覺rlar ve anaristlerin bozguncu, hatta kar覺devrimci olduunu yazarlar. Oysa bunu yazan, kar覺devrimin ta kendisidir.

Anaristler, devrimin geri 癟ekilmesiyle birlikte ger癟ekten g繹r羹nmez olurlar, 癟羹nk羹 onlara can veren devrimdir, 繹te yandan devrime can veren 繹nemli bir bileendirler ama kendilerini 繹vmeyi doru bulmad覺klar覺ndan bu ger癟ei bile ya dillendirmezler ya da kendi rollerini asgariye indirerek anlatmay覺 doru bulurlar.

Gezi isyan覺 ne kadar olaan羹st羹yse, Gezi isyan覺 hakk覺ndaki literat羹r de o kadar olaan羹st羹. Daha May覺s-Haziran覺n 羹st羹nden iki ay ge癟meden ortal覺kta Gezi ile ilgili makaleler u癟uuyor, kitaplar birbirini izliyor, dergiler bu konuya ilikin 繹zel say覺lar 癟覺kar覺yor ya da 繹zel b繹l羹mler haz覺rl覺yor. Gezi literat羹r羹n羹 izlemek, neredeyse ona bilfiil kat覺lmaktan daha zor bir i haline gelmi bulunuyor.

Okuyabildiim kadar覺yla, bu literat羹rde ortak bir yan var: Anaristlerin Gezi hareketinin balang覺c覺ndaki fitilleyici rolleri ve sonras覺ndaki 繹rg羹tlenmelerde oynad覺klar覺 rol neredeyse kas覺tl覺 diyebileceim bir ekilde g繹zden uzak tutuluyor. Baz覺 yaz覺larda, ay覺p olmas覺n kabilinden, Marksist solun yan覺 s覺ra anaristlerden de 繹yle bir s繹z edilip ge癟iliyor, baz覺lar覺nda bunun bile s繹z羹 edilmiyor. Bunu, d羹r羹stl羹klerine inand覺覺m eski arkadalar覺m bile yap覺yor. K羹癟羹k bir not yollad覺覺m zaman bana ar覺dan s繹z ettim ya diye cevap verebiliyorlar. Herhalde ar覺n覺n yuvarlak i癟indeki As覺n覺 kastediyor olmal覺lar. Anlayaca覺n覺z, anarizm, tarih boyunca urad覺覺 muameleye burada da uruyor. Neyse, bu sitemimi buraya kaydetmi olay覺m. Benim esas 羹zerinde durmak istediim nokta baka. Ben, anarizmin rol羹n羹n tan覺nmas覺ndan ve bilinmesinden 癟ok, bu yaz覺da, doas覺 gerei par癟al覺 bir hareket olan ve Gezi hareketi i癟inde yer alan anarizmin kimi par癟alar覺n覺n zaaflar覺; 繹te yandan, kimi anarist g繹r羹n羹ml羹 unsurlar覺n anarizmi Gezi Hareketine kar覺 kullanma giriimleri 羹zerinde durman覺n daha hay覺rl覺 bir i olaca覺n覺 d羹羹n羹yorum.

nce Gezi hareketi i癟inde yer alan anarizmin kimi par癟alar覺n覺n baz覺 zaaflar覺ndan s繹z edeyim.

Devrimci Anarist Faaliyet (DAF) ba覺ndan itibaren Gezide yer ald覺. Onlar覺 Taksim Gezisinin giriinde kara bayraklar覺yla g繹rd羹羹mde sevindim. Hemen yanlar覺na gittim. Bana dergilerini verdiler, ayak羹st羹 biraz laflad覺k. Fakat orada bir ey dikkatimi 癟ekti. Bana dergilerini bedava vermilerdi ama asl覺nda parayla sat覺yorlard覺. Ertesi g羹n, beni tan覺mayan bir DAFl覺 arkada覺n yan覺na yakla覺p derginiz paral覺 m覺 diye sordum. Evet dedi. Bunun 羹zerine, ama nas覺l olur, i癟eride bedava kitap ve dergi al覺nan bir k羹t羹phane var. Ayr覺ca yiyecek de dahil burada her ey bedava, siz neden sat覺yorsunuz? diye sordum. DAFl覺 kad覺n arkada biraz zorland覺. Evet ama biz bu dergileri matbaaya para vererek bast覺r覺yoruz, o y羹zden satmak zorunday覺z dedi. Ben de cevaben, uraya bir ba覺 kutusu koysan覺z, bu insanlar sizin satarak elde edeceiniz paran覺n 癟ok daha fazlas覺n覺 atarlar kutuya dedim. Yapt覺klar覺 ger癟ekten Gezi ruhuna ayk覺r覺yd覺. Ger癟i dier Marksist 繹rg羹tler de ayn覺 eyi yap覺yorlard覺. rg羹t ruhu Gezi ruhuna kar覺yd覺. Bu, eletirilerimden biri.

襤kinci eletirim, anaristlerin, g羹癟leriyle orant覺s覺z bir ekilde kendilerini g繹r羹nmez k覺lm覺 olmalar覺d覺r. Bununla 繹zel bir anarist 繹rg羹t羹n bayra覺n覺 kald覺rmalar覺 gerektiini s繹ylemiyorum, kesinlikle s繹ylediim bu deil ve zaten 繹zel anarist 繹rg羹t bayra覺 pek yoktur. Ama ulusal bayraklar覺n ortal覺kta bu kadar youn arz-覺 endam ettii bir ortamda anaristlerin kara, kara-k覺z覺l, kara-yeil, kara-mor bayraklar覺n覺 y羹kseltmemeleri hatayd覺. Toplumsal m羹cadeleler toplumsal ya da siyasal semboller 羹zerinden y羹r羹r. rnein 癟apulcu deyii bug羹n bir toplumsal parola halini alm覺t覺r. T.C. de 繹yle. apulcu genel olarak Gezi Hareketine mensubiyetin parolas覺d覺r. T.C., Gezi hareketi i癟inde bir bileen olan ulusalc覺l覺覺n parolas覺d覺r. T羹rk bayra覺, tamamen ulusalc覺l覺a hapsedemesek de genel bir ulusalc覺 ya da cumhuriyet癟i eilimin ifadesi olarak ele al覺nabilir. Bunun yan覺 s覺ra, 繹zel bir 繹rg羹tlenmeyi ifade eden Marksist 繹rg羹tlerin kendi bayraklar覺 da Gezi Hareketinin i癟indeki Marksist sol bileenin farkl覺 ifadeleridir. Ben her ne kadar 繹yle pek bayrak d羹k羹n羹 olmasam da anarizmin kara-k覺z覺l bayra覺n覺n Gezi g繹sterilerinde g繹r羹nmesinin 繹nemli olduunu d羹羹n羹yorum. Ulusal T羹rk bayra覺 varsa kara-k覺z覺l bayrak da olacakt覺r ki, bu g繹r羹nt羹leri yerinde ya da sonradan fotoraf ve videolarda g繹renler, 繹rnein d羹nyan覺n baka yerlerinde, bu m羹cadeleyi dikkatle izleyen insanlar, orada anaristlerin de bir bileen olarak yer ald覺覺n覺 g繹rs羹nler, anlas覺nlar. Avrupadaki anarist yoldalar, g繹r羹nt羹lere bakarak bu hareket bir ulusal hareket mi diye bile soruyorlar, hatta baz覺lar覺 hareketi desteklemekte teredd羹t i癟ine bile girebiliyor. Oysa ger癟ek hi癟 de onlar覺n d羹羹nd羹羹 gibi deil. Gezi hareketinde anarizm 繹nemli bir bileendir ve daha 繹nemlisi anarist fikirler Gezi hareketine 癟ok 繹nemli bir katk覺 salam覺t覺r. Peki bunu g繹r羹n羹r k覺lmaktan neden 癟ekiniyoruz? Biliyorum, anaristler dominant bir g繹r羹nt羹 vermekten holanmazlar, hakl覺 olarak. Bir harekete damga vuruyormu gibi g繹r羹nmek de istemezler, hakl覺d覺rlar da. Ulusalc覺lardan veya bir k覺s覺m Marksist soldan farklar覺 budur ama dominant olmayaca覺z diye g繹r羹n羹r olmaktan ka癟覺nman覺n 璽lemi var m覺d覺r? Bask覺n olmayaca覺z ama biz de var覺z diyeceiz.

Bir 繹rnek vermem gerekirse, ge癟en hafta Sivriada-Yass覺ada eylemi oldu. Yan覺mda uzunca bir aa癟 dal覺 ta覺d覺覺m覺 g繹ren arkadalar, bunu ne yapacaks覺n? diye sordular. Onlara u cevab覺 verdim: Yan覺mda k覺z覺l-kara CNT-FAI (襤spanyol anaristlerinin 襤spanya 襤癟 Sava覺ndaki bayra覺) var, eer T羹rk bayra覺 a癟an olursa ben de onu a癟aca覺m. Ger癟ekten de bu d羹羹ncedeydim. Motorlardan indiimizde bir han覺mefendinin T羹rk bayra覺 a癟t覺覺n覺 g繹r羹nce ben de kara-k覺z覺l bayra覺 a癟t覺m. Eer T羹rk bayra覺 a癟覺lmasayd覺, ben de bayra覺m覺 a癟mayacakt覺m. Anlayaca覺n覺z, niyetim, o ortak g繹steriyi k覺z覺l-karaya boyamak deil, ulusal bayra覺n kar覺s覺nda ulusal olmayan bayraklar da olduunu, anarizmin de bu hareketin bir bileeni olduunu g繹stermekti. Sonradan ortaya TKPnin boyun eme bayraklar覺 da 癟覺kt覺. Eyvallah, onlar da olsun. Ger癟i objektiflerin kar覺s覺nda yap覺lan bas覺n toplant覺s覺 s覺ras覺nda benim kara-k覺z覺l bayra覺 kendi boyun eme bayraklar覺yla kapatmaya epey gayret sarf ettiler ama art覺k bu kadar覺n覺 hog繹r羹 ile kar覺l覺yorum. Benim bayra覺n tak覺l覺 olduu aa癟 dal覺 epeyce uzundu!

Son olarak, anarist k覺l覺覺na b羹r羹nen baz覺 AKP yalakalar覺ndan s繹z etmek istiyorum. A癟覺k癟a kendimi eletirecek olursam, d羹n gece olduk癟a sinirliydim ve twitterde bu y羹zden bir hayli h覺r癟覺n bir g繹r羹nt羹 verdim. Muhatab覺ma h覺yar, salak gibi ifadeler kulland覺m ki, bu ger癟ekten hatal覺yd覺. 羹nk羹 kar覺n覺zdaki kii her ne kadar AKP yalakas覺 olsa, baz覺 devrimci ve 繹zg羹rl羹k癟羹 deerleri AKPnin parlat覺lmas覺nda kullanmaya 癟al覺sa ve anarizmi bile Gezi Hareketine sald覺rmak i癟in kullanmak istiyor olsa da sonu癟 olarak bir insand覺r ve k繹t羹 ruhlu bir insan覺n o k繹t羹 ruhunu bile k羹f羹r ve hakaretlerle k覺rmak yanl覺t覺r. Ayr覺ca sanal alanda da olsa bire bir bir at覺mada bu t羹r hakaretler sonu癟ta bir s繹zl羹 ter繹rd羹r ve diyelim ki, muhatab覺n覺z bu ter繹rden 羹rkm羹 olsun, siz baar覺 elde etmi olmazs覺n覺z, hatta bu, sizin ad覺n覺za bir yenilgidir. Neyse ki, muhatab覺m benden de edepsizdi de bana b繹yle bir baar覺y覺 armaan etmedi!

Neyse, k覺saca tart覺madan s繹z edeyim. Global_odak mahlas覺n覺 kullanan kiinin bir tweetini g繹rd羹m ve ona ben bulat覺m. Tweette, George Orwellin Geziden 癟ok daha 繹nemli bir m羹cadele olan 襤spanya 襤癟 Sava覺nda Gezicilerden farkl覺 olarak hayattan eylerden s繹z ettiini, 繹rnein elma, armut falan dediini yaz覺yordu. M羹dahale edip Orwelli alet etme, h覺yar dedim ve b繹ylece tart覺ma balam覺 oldu. Geziye bok at覺yorsun dedim, kabul etti. Ard覺ndan da AKP, insanlar覺n son 300 y覺lda uruna m羹cadele ettikleri se癟im-oy hakk覺 falanla iktidar olmu. Kemalizm? diye yazd覺. Bundan sonra zaten tart覺ma z覺vanadan 癟覺kt覺, benim ba覺 癟ekmemle. Bu arada bakalar覺 da dahil oldu tart覺maya. Bir K羹rt arkada benim Kemalizmi savunduumu zannederek bana bir eyler s繹yledi. Ona durumu izah etmeye 癟al覺t覺m. Ard覺ndan, ilgin癟tir ki Zapatistas mahlas覺n覺 kullanan biri g繹r羹n羹rde anarist cepheden bana kar覺 癟覺kt覺 ve Global_odakla ayn覺 safta yer ald覺. Ard覺ndan anarist izlenimi veren bakalar覺 da bana kar覺 at覺larda bulundular. Bunlar 繹nemli deil. Twitterda olur b繹yle eyler ama ben bu tart覺maya 繹nem verdim. Neden mi? 羹nk羹 bu kafada 癟ok say覺da anarist olduunu biliyorum da ondan. Yani net bir ekilde s繹yleyecek olursam, bir k覺s覺m anarist, Taraf gazetesi arac覺l覺覺yla, askeri vesayete kar覺 m羹cadele, Ergenekoncular yarg覺lan覺yor, Kemalizme kar覺 m羹cadele, se癟im-oy hakk覺 falan derken AKP iktidar覺na eklemlenmilerdir. Kendini ger癟ekten de anarist sayan bu t羹r insanlar, belki abartt覺覺m覺 sanacaks覺n覺z ama bir hayli kalabal覺kt覺r. 襤in k繹t羹 taraf覺 kendilerini ger癟ekten anarist addetmektedirler ve Kemalizme kar覺 癟覺kmak ad覺na Gezi hareketinin kar覺s覺nda, AKP iktidar覺n覺n yan覺nda yer almaktad覺rlar. 襤ktidar覺n ideolojik ayg覺tlar覺 bu t羹r anaristlerin varl覺覺ndan haberdard覺r ve bunlar覺n Gezi hareketini y覺pratma giriim ve 癟abalar覺n覺 dikkatle izlemekte ve desteklemektedirler.

Bu durum bence anarizmin Marksizmden daha amorf bir karaktere sahip olmas覺ndan kaynaklanmaktad覺r. Bug羹n AKPye destek olmaya 癟al覺an libero-Marksistler yok mudur? Az say覺da da olsa vard覺r ama Marksizm daha doktriner bir d羹羹nce olduundan libero-Marksistlerin art覺k, bir k覺s覺m liberalin bile AKP saflar覺n覺 terk ettii koullarda bir yandan AKP saf覺nda kal覺p bir yandan da Marksist bir g繹r羹n羹m羹 s羹rd羹rmeleri bir hayli zordur. Fakat anarizm i癟in ayn覺 eyi s繹yleyemiyoruz, ne yaz覺k ki. Anarist olduunu s繹yleyen ya da iddia eden birileri, yani libero-anarist olarak adland覺raca覺m覺z baz覺 arkadalar, bug羹n bile, yani onca biber gaz覺na, onca TOMAya ve ondokuz ya覺ndaki gencecik insanlar覺n katledilmesine ramen, s繹zde Demokratik haklar ya da se癟im-oy sand覺覺 hakk覺 vb. t羹r羹 arg羹manlarla AKP iktidar覺n覺n yan覺nda saf tutup Gezi Hareketini hedef alabilir ve almaktad覺r.

B繹yle bir durumda ne yap覺l覺r? Yap覺lmas覺 gereken ey son derece a癟覺kt覺r: Anaristler olarak Gezi Hareketinin saflar覺nda, AKP iktidar覺na, devlete ve sisteme kar覺 salamca durmak ve libero-anaristlerle her t羹rl羹 ba覺 kopartmak ve onlarla hi癟bir ilikimiz olmad覺覺n覺 ve olamayaca覺n覺 net bir ekilde ilan etmek.

A癟覺k s繹yleyeyim. Bir anarist olarak, sokaktaki ulusal bayrakl覺larla yan yana polise kar覺 y羹r羹r, faistlere kar覺 omuz omuza d繹v羹羹r羹m ama libero-anaristlerle asla ve kata hi癟bir ortakl覺覺m olamaz.

G羹n Zileli
31 Temmuz 2013
www.gunzileli.com
gunzileli@hotmail.com

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI