1 May─▒sÔÇÖlar ├ťzerine De─činmelerÔÇŽ

┬á(Yeni Harman Dergisinin May─▒s 2012 say─▒s─▒nda yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.)

1 May─▒s ┼čenlikli bir ┼čekilde kutland─▒. Bence ge├žen y─▒lki gibi bu y─▒lki 1 May─▒s da bir ger├že─či a├ž─▒k├ža ortaya koydu. Devlet de, ├Ârg├╝tler de tekelcilik pe┼činde ko┼čmad─▒k├ža, ÔÇťbu alanda benim borum ├Âter, benim otoriteme boyun e─čilirÔÇŁ demedik├že ne olay ├ž─▒kar ne de ├žat─▒┼čma olur.

Devletin, iki y─▒ld─▒r bu t├╝r sa├žma bir tekelcilikten vazge├žmesi ve alan─▒ kutlamalara a├žmas─▒ bunu g├Âstermi┼čtir. Y─▒llar y─▒l─▒ bu alan─▒ insanlara kapatarak halt edildi─či, bo┼čuna ├žat─▒┼čmalara yol a├ž─▒ld─▒─č─▒ a├ž─▒k├ža ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Acaba devlet denen haf─▒zas─▒z yarat─▒k bunu g├Âr├╝yor mu? Yoksa bu sadece taktik bir geri ├žekili┼č mi?

Peki ya ├Ârg├╝tler? ├ľrne─čin 1 May─▒s 1977ÔÇÖdeki ├Ârg├╝t tekelcili─či iddialar─▒n─▒n o b├╝y├╝k provokasyona yol a├žt─▒─č─▒n─▒ sol ad─▒na bug├╝n de varl─▒klar─▒n─▒ s├╝rd├╝ren ├Ârg├╝tler yeterince de─čerlendirmekte midirler? Yoksa onlar da sadece art─▒k b├Âyle bir tekelcili─čin ko┼čullar─▒n─▒n bug├╝n i├žin olmad─▒─č─▒n─▒ fark ettikleri i├žin mi b├Âyle bir tekel ve otorite talebinde bulunmuyorlar? Yar─▒n, kendisi a├ž─▒s─▒ndan uygun ko┼čullar─▒n do─čdu─čunu g├Âren bir ├Ârg├╝t├╝n yeniden ÔÇťbu alana sadece benim izin verdiklerim girerÔÇŁ demeyece─činin garantisi var m─▒? Ya da b├Âyle bir dayatmaya kar┼č─▒ herhangi bir ├Ârg├╝t├╝n bir meydan sava┼č─▒n─▒ g├Âze almayaca─č─▒ konusunda i├žimiz rahat m─▒? ├ľrg├╝tlerin ├žo─čulculu─ču i├žselle┼čtirdiklerini sanm─▒yorum. Bug├╝nk├╝ ├žo─čulculuk manzaras─▒ sadece g├╝├ž ili┼čkilerinin bir sonucu gibi geliyor bana. Temelde anlay─▒┼člar─▒n de─či┼čti─činin g├Âstergeleri ├žok zay─▒f.

Hayat─▒n kendisi ├žo─čulcudur. E─čer herhangi bir otorite kendisini zorla dayatmazsa ya da bunu dayatacak ko┼čullar─▒ yoksa veya ge├žici bir taktik geri ├žekilme i├žindeyse ka├ž─▒n─▒lmaz olarak ortaya hayat─▒n bu do─čal, ├žo─čulcu g├Âr├╝nt├╝s├╝ ortaya ├ž─▒kar. Bin bir ├že┼čit e─čilim bayraklar─▒yla, sloganlar─▒yla meydanda yan yana yer al─▒r. Bak─▒n, omuz omuza demiyorum. Ger├žek ├žo─čulculuk, yan yana olmaktan ├žok omuz omuza olmakt─▒r asl─▒nda. D├╝nk├╝ manzara ise, omuz omuza olmaktan ├žok yan yana olmaya benziyordu. G├╝├ž ili┼čkileri dolay─▒s─▒yla birbirine zorunlu olarak tahamm├╝l etme hali, birbirine de─čmeden, hatta birbirini g├Ârmezden gelerek bir arada bulunma hali. Buna ra─čmen hayat─▒n ├žo─čulculu─čunu, say─▒s─▒z e─čilimin bir arada bulunabildi─čini g├Ârmek g├╝zeldi.

 

├ço─čulculuk ve ├Âzinisiyatif, yaz─▒l─▒ slogan ve pankartlarda da kendini g├Âsteriyordu. ├ľrg├╝tlerin slogan ve pankartlar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra ├žok say─▒da k├╝├ž├╝k grubun kendi ├Âzel slogan ve talepleri de dikkat ├žekiyordu. Hatta bunlar─▒n baz─▒lar─▒ tamamen bireysel yarat─▒mlar─▒n ├╝r├╝n├╝ bile olabilir. Bu da g├╝zeldi. Binlerce talep ve slogan dalgalan─▒yordu alanda. Tekelci ├Ârg├╝t dayatmas─▒n─▒n k─▒r─▒lmas─▒, T├╝rkiye devrimci hareketinin bir a┼čama yapt─▒─č─▒n─▒n g├Âstergesi bence. Devrim, binlerce, on binlerce talebin dile getirilmesiyle, k├╝├ž├╝k ve ├Âzel olan─▒n genel olan taraf─▒ndan bo─čulmamas─▒yla ilerler.

 

├ľte yandan, bu talepler meselesini de abartmamak gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Talep ├žo─čulculu─ču g├╝zel de, devrimin taleplere tabi k─▒l─▒nmas─▒ pek ho┼č bir ┼čey de─čil. ├ç├╝nk├╝ asl─▒nda talep, bir y├Ân├╝yle sistemle ├žat─▒┼čmay─▒ getirir ama bir y├Ân├╝yle de sisteme ba─članmay─▒ ifade eder. ─░┼č├žinin ├╝cret talebinde bulunmas─▒ bir uyan─▒┼č─▒n ifadesi oldu─ču kadar, i┼č├žinin ├╝cret sistemine ba─članmas─▒n─▒n yolunu da a├žabilir. Bu y├╝zden sistemin egemenleri, hem bu taleplerden rahats─▒z olurlar hem de uzun vadede bu taleplerin kendi sistemlerinin egemenli─činin kabul├╝ anlam─▒na geldi─čini ├žok iyi bilirler.

Bu y├╝zden devrimci m├╝cadele, talepler konusunda biraz mesafeli bir tutum almal─▒d─▒r diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. ─░nsanlar─▒n do─čal e─čilimleri elbette kendi ├Âzel ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda talepleri i├žin m├╝cadele etmektir, bu iyi bir ┼čeydir de ├╝stelik. Ama devrimci m├╝cadele bir yandan da insanlar─▒n taleplerin ├Âtesine ge├žmesini, giderek taleplerden kopmas─▒n─▒ savunmal─▒d─▒r.

Basit bir ├Ârnekle a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čay─▒m. ─░┼č├žiler elbette ├╝cretlerinin artmas─▒n─▒ talep edeceklerdir, bu y├Ânde ├Ârg├╝tlenecek ve bunun m├╝cadelesini vereceklerdir ama ayn─▒ zamanda i┼č├žilerin, ├╝cretin ortadan kalkt─▒─č─▒ ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝ bir toplum i├žin m├╝cadele bilincini geli┼čtirmeleri gerekir. Hatta esas m├╝cadele bu olmal─▒d─▒r. Bununla, ufuklardaki bir ÔÇťdevrimci iktidarÔÇŁ i├žin m├╝cadeleye giri┼čmek gerekti─čini s├Âylemek istemiyorum. Bu t├╝r m├╝cadelelerin ne gibi sonu├žlar verdi─či, i┼č├žileri daha beter bir ├╝cretli k├Âleli─če mahk├╗m etti─či deneylerle sabittir. Benim kastetti─čim, ├╝cretli k├Âleli─či bug├╝nden ortadan kald─▒rmak y├Ân├╝nde baz─▒ deneylere girmek gerekti─čidir.

Nas─▒l olacak bu, bir ÔÇťdevrimci iktidarÔÇŁ ├Âng├Ârmedi─čimize g├Âre; kapitalizm ┼čartlar─▒nda b├Âyle bir ┼čey m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? Bence m├╝mk├╝nd├╝r. En az─▒ndan bu denenmemi┼č bir yoldur ve toplumun ├že┼čitli kesimleri bug├╝nden bu t├╝r deneylere giri┼čmelidirler. ├ľrne─čin belli bir i┼čyerindeki i┼č├žiler, bir yandan patronu ├╝cret artt─▒rma talebiyle s─▒k─▒┼čt─▒r─▒rken, bir yandan da ├╝crete ve paraya tabi olmayan kolektif dayan─▒┼čma ├Ârg├╝tlenmelerine gitmelidirler. ├ľrne─čin bu dayan─▒┼čma ├Ârg├╝t├╝ (ki, sendika da ba┼člang─▒├žta b├Âyle bir i┼č├ži dayan─▒┼čma ├Ârg├╝t├╝yd├╝ asl─▒nda) i┼č├žilerin ├╝crete ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒ azaltacak bir mutual aid ┬á(kar┼č─▒l─▒kl─▒ yard─▒mla┼čma) a─č─▒ olu┼čturmaya giri┼čmelidir. ├ľnce son derece basitten ba┼člayarak. ├ľrne─čin, i┼č├žilerin beslenme ve bar─▒nma ihtiya├žlar─▒n─▒n ├╝cretlerinden ba─č─▒ms─▒z ya da k─▒smen ba─č─▒ms─▒z bir ┼čekilde kar┼č─▒lanmas─▒n─▒ sa─člayacak, parayla al─▒m sat─▒m─▒n olmad─▒─č─▒ kooperatifler in┼ča etmek. Daha da somutlayay─▒m. Ben elimdeki ihtiya├ž fazlas─▒ giyecek, varsa yiyecek ve k├╝lt├╝r ├╝r├╝nlerini (kitap, cd vb.) getirip kooperatife veriyorum. Bir ba┼čkas─▒ da ayn─▒ ┼čeyi yap─▒yor. Bir di─čeri de. B├Âylece kooperatifin elinde belli bir yiyecek ve giyecek stoku olu┼čuyor. Ben, ihtiya├ž duydu─čum zaman kooperatife gidip giyecek, yiyecek ve diyelim ki, kitap al─▒yorum. Zaman i├žinde kooperatif geli┼čiyor ve bar─▒nak i┼čine de el at─▒yor. ─░┼čin i├žine para girmeden, in┼čaat i┼č├žileri kooperatifi ├╝yeleri bo┼č zamanlar─▒nda gelip, bir kar┼č─▒l─▒kl─▒ yard─▒mla┼čma ├Ârne─či olarak bizim b├Âlgemizde ev in┼čas─▒na giri┼čiyorlar (elbette arsa bir sorun. Bu, ya hazine arazilerinin i┼čgaliyle sa─članabilir ya da zorunlu olarak arsa sat─▒n al─▒narak. Kooperatif bu noktada ister istemez para ili┼čkilerine zorunlu olarak bir miktar girmek zorunda kalacakt─▒r. Tehlikeli bir alan ama zorunluysa ka├ž─▒n─▒lamaz). Bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda biz de in┼čaat i┼č├žileri kolektifine ihtiyac─▒ olan bir ┼čeyler veriyoruz, ya mal olarak ya da eme─čimizle. B├Âyle binlerce k├╝├ž├╝k kooperatif, kolektif, kom├╝n, yerel dayan─▒┼čma ├Ârg├╝t├╝ kuruldu─čunu ve bunlar─▒n kaotik bir ┼čekilde birbiriyle dayan─▒┼čma ili┼čkisine girdi─čini d├╝┼č├╝n├╝n. O zaman, i┼č├žilerin ya da ├žal─▒┼čanlar─▒n ├╝crete, dolay─▒s─▒yla sisteme ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ azalacak ve i┼č├žiler patronla talep pazarl─▒─č─▒nda kendilerine daha g├╝venli olacaklard─▒r. Do─črusu, taleplerin ger├žekle┼čmesi i├žin taleplere ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n azalmas─▒ gerekiyor.

O g├╝n 1 May─▒s meydan─▒nda bakt─▒m da, on binlerce insan, ┼ču ya da bu ┼čekilde umut ba─člad─▒klar─▒ ├Ârg├╝tlerine veriyorlar potansiyellerinin ├žo─čunu. ─░nsanlar─▒n kafalar─▒na yerle┼čtirilen model ┼čudur: Biz bir ├Ârg├╝te destek veririz, o ├Ârg├╝t b├╝y├╝r ve geli┼čir, en sonunda devrimi ger├žekle┼čtirir, biz de kurtuluruz. Ama bu bo┼čuna bir umuttur. B├Âyle bir kurtulu┼čun m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ iki y├╝z y─▒ld─▒r ya┼čanan ve b├╝y├╝k ac─▒lara ve fedak├órl─▒klara mal olan y├╝zlerce deneyle kan─▒tland─▒. ─░steyenler bir kere daha deneyebilirler ama bir bilim adam─▒ ayn─▒ deneyi y├╝z kere yap─▒p ayn─▒ sonucu ald─▒─č─▒ i├žin nas─▒l art─▒k ─▒srar etmezse, toplumsal m├╝cadele alan─▒nda da y├╝zlerce kez denenmi┼č bir ┼čeyi, sonucunu bile bile denemeye kalk─▒┼čmak pek ak─▒l k├ór─▒ de─čildir. Sonu├ž yine h├╝sran olacakt─▒r. Oysa o meydandaki on binlerce, y├╝z binlerce insan o muazzam enerjisini, aralar─▒ndaki yapay ├Ârg├╝tsel bariyerleri de a┼čarak yeni ├Âzdeneylere ak─▒tsa ne muazzam bir yarat─▒c─▒ g├╝├ž ortaya ├ž─▒kard─▒.

┼×undan emin olmal─▒y─▒z ki, bu t├╝r deneylere en ├Ânce kar┼č─▒ ├ž─▒kacak olanlar bizzat ÔÇťdevrimciÔÇŁ ├Ârg├╝tler olacakt─▒r. Onlar, ├Âzinisiyatiften, devletten bile daha fazla rahats─▒z olurlar.

1 May─▒sÔÇÖlar, her t├╝rl├╝ ├Ârg├╝t otoritesinin y─▒k─▒l─▒p t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ ├Âz├Ârg├╝tlenme deneyimlerinin hayata ge├žece─či g├╝nleri de m├╝jdelesin.

 

G├╝n Zileli

2 May─▒s 2012

www.gunzileli.com

gunzileli@hotmail.com

 

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI