─░slamc─▒ Sa─č Devletle┼čince…


Modernist bir proje olan SolÔÇÖla, k├╝lt├╝rel-modernist bir proje olan Kemalizm uzun bir tarihi d├Ânem boyunca mutsuz bir evlilik i├žinde olmu┼člard─▒r. ÔÇťMutsuzÔÇŁ bir evlilik, ├ž├╝nk├╝ Kemalizm, bir devlet ideoloji olarak, bir ba┼čka devletin ideolojisi olarak g├Ârd├╝─č├╝ kom├╝nizme yer a├žmak niyetinde de─čildi; dolay─▒s─▒yla bu ÔÇťmutsuz evlilikÔÇŁ boyunca Kemalizm egemen ve bask─▒c─▒, Sol ise destek├ži ve bask─▒ alt─▒nda bir konumda kald─▒lar.

1960 darbesinden sonra bu ili┼čkide bir de─či┼čiklik g├Âze ├žarpt─▒. Kemalizm hakim devlet ideolojisi olmaya devam ederken sa─č hareket yeniden h├╝k├╝meti ele ge├žirmi┼čti (Adalet Partisi) ve kendisine kar┼č─▒ m├╝cadele eden solu savu┼čturmak i├žin (pek g├╝venemedi─či) devletin kolluk kuvvetlerinden (├Âzellikle ordu) ├žok, sa─čc─▒-paramiliter sokak g├╝├žlerine dayanmay─▒ tercih etmi┼čti.

─░┼čte ─░slamc─▒ ve ├ťlk├╝c├╝ militanlar bu d├Ânemde (1965-1970) ortal─▒kta g├Âr├╝nmeye ve 1969 y─▒l─▒ndan itibaren de cinayetler i┼člemeye ba┼člad─▒lar. ├ťlk├╝c├╝ militanlar do─črudan ─░slamc─▒ de─čildi ama kendilerini ÔÇťTanr─▒ da─č─▒ kadar T├╝rk, Hira da─č─▒ kadar M├╝sl├╝manÔÇŁ olarak takdim ediyorlard─▒ ve zaten ┼čefleri Alpaslan T├╝rke┼č, T├╝rkiyeÔÇÖdeki ─░slamc─▒ damar─▒n ├Ânemini kavrayarak milliyet├ži hareket i├žindeki saf ─▒rk├ž─▒lar─▒ (Nihal Ats─▒zÔÇÖlar─▒) daha ba┼č─▒ndan tasfiye etmi┼čti.

─░slamc─▒ ve ├ťlk├╝c├╝ militanlar─▒n sosyal ve s─▒n─▒fsal kayna─č─▒ m├╝teass─▒p orta Anadolu sa─čc─▒l─▒─č─▒yd─▒. Orta AnadoluÔÇÖda eskiden beri toprak a─čal─▒─č─▒ de─čil, k├╝├ž├╝k k├Âyl├╝l├╝k hakimdi. K├╝├ž├╝k k├Âyl├╝l├╝k, i├žine kapal─▒ ve tutucu bir k├╝lt├╝rel yap─▒ i├žin son derece elveri┼čli bir zemindi. ├ľte yandan, T├╝rk ve S├╝nni n├╝fus a─č─▒r bas─▒yordu bu b├Âlgede ve Alevi ve K├╝rt kom┼čular─▒na kar┼č─▒ belli ├Ânyarg─▒lar─▒ vard─▒. Esas belirleyici motif, T├╝rkl├╝kten ├žok S├╝nni-─░slam olmakt─▒, Kemalist modernist devletle belirgin bir uyumsuzluklar─▒ vard─▒. Dolay─▒s─▒yla bu b├Âlgeler, Kemalist modernizme reaksiyon g├Âsteren DP ve devam─▒nda AP gibi orta-sa─č partilerin sa─člam oy deposu olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼člard─▒.

Orta Anadolulu ailelerin ├žocuklar─▒ olarak b├╝y├╝k ┼čehirlere okumaya gelen gen├žler kolayca ─░slamc─▒ ve ├╝lk├╝c├╝ militanlar haline d├Ân├╝┼čebiliyorlard─▒. Dolay─▒s─▒yla, bu sa─č-reaksiyoner ak─▒mlar militanlar─▒n─▒ bu fidelikten dev┼čiriyorlard─▒. ├ç├╝nk├╝ Orta AnadoluÔÇÖdan gelen bu gen├žler, modern ┼čehir hayat─▒na ve modern b├╝y├╝k ┼čehir orta s─▒n─▒f─▒n─▒n ya┼čam tarz─▒na do─ča├žtan bir tepki i├žindeydiler ve solcular─▒ da b├Âylesi bir modernist-ÔÇťz├╝ppeÔÇŁ ya┼čam savunucular─▒ olarak g├Âr├╝yor, bat─▒l─▒l─▒─ča tepki g├Âsteriyorlard─▒. Kom├╝nizmle M├╝cadele DernekleriÔÇÖnin (ki zaman─▒m─▒z─▒n sa─čc─▒ duayenlerinden Fetullah G├╝len de bu reaksiyoner kurulu┼čun ├Ânc├╝lerindendir) y├Ânlendirdi─či anti-modernist ve anti-kom├╝nist sa─čc─▒ gen├žler MHP ve ─░slamc─▒ ak─▒mlar taraf─▒ndan payla┼č─▒ld─▒lar.

Belki yanl─▒┼č hat─▒rl─▒yor olabilirim ama sa─č kesimin sola kar┼č─▒ i┼čledi─či ilk cinayetlerin failleri ├╝lk├╝c├╝ler de─čil, ─░slamc─▒ militanlard─▒. 16 ┼×ubat 1969 g├╝n├╝, Fikir Kul├╝pleri FeredasyonuÔÇÖnun ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde yap─▒lan 6. FiloÔÇÖyu protesto y├╝r├╝y├╝┼č├╝nde ─░slamc─▒lar─▒n devrimcilere sald─▒r─▒s─▒ tamamen ├Ânceden planlanm─▒┼čt─▒ ve b├╝y├╝k ihtimalle arkas─▒nda AP iktidar─▒ vard─▒. ─░slamc─▒ militanlar Kom├╝nizmle M├╝cadele Dernekleri taraf─▒ndan camilerden derlenmi┼č, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak esnaflar─▒n olu┼čturdu─ču bir kitleydi. Dolmabah├žeÔÇÖden ilerleyen anti-emperyalist g├Âstericilerin bin ki┼čilik ilk kesimi meydana girdikten sonra polis geri kalan kitlenin ├Ân├╝n├╝ kesip meydana girmesini engellemi┼č ve bundan sonra Taksim GezisiÔÇÖnin ├Ân├╝ne toplanm─▒┼č ─░slamc─▒ kalabal─▒k hi├žbir polis engeline rastlamadan, meydana giren i┼č├ži ve gen├žlerin ├╝zerine b─▒├žak ve baltalarla sald─▒rm─▒┼čt─▒. Bu sald─▒r─▒da Ali Turgut Ayta├ž ve Duran Erdo─čan adl─▒ i┼č├žiler ─░slamc─▒lar taraf─▒ndan b─▒├žak ve nacaklarla katledildiler.

Polisin ─░T├ťÔÇÖye sald─▒r─▒s─▒yla ├Âlen Vedat Demircio─čluÔÇÖnu saymazsak (ki o d├Ânemde polis kadrolar─▒ da a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak ayn─▒ T├╝rk-─░slam fideli─činden besleniyordu), ├Âld├╝r├╝len ilk devrimci gen├žlerin (Mehmet B├╝y├╝ksevin├ž ve Battal Meheto─člu) katilleri de ─░slamc─▒ militanlard─▒r (Aral─▒k 1969).

Araya 12 Mart d├Ânemi (1971-1974) girdi. Bu d├Ânemde Kemalist devlet yede─čine ald─▒─č─▒ parlamento ve APÔÇÖnin deste─čiyle solu bast─▒rd─▒. ─░lgin├žtir ki, bu d├Ânemde Kemalist devletin s─▒k─▒y├Ânetim mahkemeleri, ├╝lk├╝c├╝leri, devrimci gen├žleri mahk├╗m edebilmek i├žin ihbarc─▒-tan─▒k olarak kulland─▒.

12 Mart d├Ânemi, CHPÔÇÖnin 1973 se├žimlerinden zaferle ├ž─▒kmas─▒ ├╝zerine sona erdi. Ordu geri plana ├žekildi. CHP, k─▒sa bir s├╝re, ─░slamc─▒ hareketin temsilcisi MSP ile ittifak yapt─▒ysa da, AP-MSP-MHPÔÇÖnin geleneksel sa─č ittifak─▒n─▒n (Milliyet├ži Cephe) kurulmas─▒yla Ecevit h├╝k├╝meti sona erdi ve Milliyet├ži Cephe h├╝k├╝metleri d├Ânemi ba┼člad─▒.

1974-80 d├Ânemi, adeta i├ž sava┼č─▒ and─▒ran bir d├Ânemdi. Bu d├Ânemde MHPÔÇÖnin ├Ârg├╝tledi─či paramiliter sokak g├╝├žleri, sola ve Alevilere kar┼č─▒ cinayet ve yer yer katliam (pogrom) ├žizgisi izlediler. Sol da savunma g├╝d├╝s├╝yle kar┼č─▒l─▒k verince bu d├Ânemde be┼č bin civar─▒nda insan ├Âld├╝r├╝ld├╝. Cinayetler, Sivas, ├çorum, Malatya ve Mara┼čÔÇÖta alevi katliamlar─▒na d├Ân├╝┼čt├╝. ├ťlk├╝c├╝ militanlar bu kitlesel katliamlarda ─░slamc─▒ ve Alevi d├╝┼čman─▒ sloganlar─▒ kulland─▒lar ve yerli ba─čnaz S├╝nni n├╝fusu seferber ettiler.

12 Eyl├╝l askeri darbesiyle Kemalist devlet-ordu duruma bir kere daha m├╝dahale etti ve esasen solun ├╝zerine y├╝r├╝d├╝, solcular─▒ i┼čkenceden ge├žirdi ve idam etti (birka├ž ├╝lk├╝c├╝ militan da bu arada idam edildi). 12 Eyl├╝lc├╝ler, bir yandan devlet ideolojisini kullan─▒rken, bir yandan da sola kar┼č─▒ dalgak─▒ran olarak ─░slami ideolojiyi devreye soktular. ─░┼čte bu y├╝zden Fetullah G├╝len, Kemalist darbecileri daha ilk g├╝nden alk─▒┼člad─▒ ve deste─čini sundu. 12 Eyl├╝lc├╝ler, Alevi k├Âylerinde zorla camiler a├žt─▒rarak ─░slami ak─▒ma alan a├žm─▒┼č oldular. Keza T├╝rk-─░slam sentezinin ├Ânc├╝ g├╝c├╝ Ayd─▒nlar Oca─č─▒, 12 Eyl├╝l d├Âneminden b├╝y├╝k g├╝├ž ald─▒. ─░slami hareket kendi entelijensiyas─▒n─▒ bu d├Ânemde ├Ârg├╝tleyerek gelecekteki iktidar─▒n─▒ haz─▒rlad─▒.

1990ÔÇÖlar, 12 Eyl├╝l rejiminden g├╝├ž alan sa─čc─▒ parlamenter iktidarlar d├Ânemiydi. Bu d├Ânem ayn─▒ zamanda, devletin ve sa─čc─▒ iktidarlar─▒n el ele vererek sola ve K├╝rt hareketine kar┼č─▒ y├╝r├╝tt├╝─č├╝ bir ÔÇťfaili me├žhullerÔÇŁ d├Ânemiydi. Devlet, eski sa─čc─▒ ve ├╝lk├╝c├╝ militanlar─▒ kendi kontrgerilla ├Ârg├╝tlenmesinin i├žine alarak sola ve K├╝rtlere kar┼č─▒ cinayetler siyasetini uygulad─▒. Keza ayn─▒ d├Ânemde, yine zaman─▒n sa─čc─▒ iktidar─▒n─▒n ve ─░slamc─▒ hareketinin deste─čiyle, SivasÔÇÖta Alevilere ve ayd─▒nlara kar┼č─▒ bir katliam uyguland─▒.

B├╝t├╝n bunlar─▒ neden anlatmak ihtiyac─▒ duydum? ┼×undan dolay─▒: Bug├╝n de ayn─▒ Anadolu sa─čc─▒l─▒─č─▒na, yani ─░slamc─▒ muhafazak├órl─▒─ča dayanan bir sa─čc─▒ iktidar i┼čba┼č─▒ndad─▒r ve bu sa─čc─▒ iktidar, geleneksel Kemalist-devlet├ži e─čilimi k─▒smen tasfiye ederek, k─▒smen denetimi alt─▒na alarak devlete de hakim olmu┼č bulunmaktad─▒r. Dahas─▒, art─▒k paradigmalar de─či┼čmi┼čtir. Bug├╝nk├╝ sa─čc─▒ AKP iktidar─▒, ayn─▒ zamanda, belki k├╝lt├╝rel planda k─▒smen ama iktisadi ve toplumsal planda tamamen modernist projenin sahibi durumundad─▒r. E─čer Kemalizm bir devlet ideolojisiyse, devletin sahibi olarak bu ideolojinin revize edilmi┼č ┼čeklinin de sahibidirler.

Dolay─▒s─▒yla devlet bask─▒s─▒yla ─░slamc─▒ bask─▒ AKP-Devlet iktidar─▒n─▒n ┼čahs─▒nda birle┼čerek eski ┼čehir orta s─▒n─▒f─▒n─▒n (CHP), emek├žilerin (sol) ve K├╝rtlerin (BDP) ├╝zerine buldozer gibi y├╝r├╝mektedir.

O zaman?

G├╝n Zileli

28 Ocak 2012

www.gunzileli.com

gunzileli@hotmail.com

 

(Bu yaz─▒n─▒n devam─▒ niteli─čindeki “Siyasi Durum ├ťzerine Baz─▒ Spek├╝lasyonlar” yaz─▒s─▒n─▒ Yeni Harman dergisinin ┼×ubat say─▒s─▒nda okuyabilirsiniz.)┬á┬á

 

 

 

 

 

 

 

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI