Se├žimler Neyi De─či┼čtirir?

Bu yaz─▒ Yeni Harman Dergisi’nin, 2011-may─▒s say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.


Se├žim, h├╝k├╝meti ya da y├Ânetimi de─či┼čtirir ama se├žimle sistemin de─či┼čti─či hi├ž g├Âr├╝lmemi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ se├žim ve se├žimle olu┼čturulan parlamento ya da meclis, sistemin r─▒za mekanizmas─▒s─▒n en ├Ânemli unsurudur. Bu r─▒za mekanizmas─▒ndan sistemi de─či┼čtirmesini beklemek elbette sadece bir il├╝zyon olabilir.

B├Âyle oldu─ču halde, sistemi bir devrimle de─či┼čtireceklerini ileri s├╝ren Marksistler neden baz─▒ ├Âzel durumlar d─▒┼č─▒nda, se├žimlerde ve parlamentoda yer almay─▒ reddetmezler; neden bu r─▒za mekanizmas─▒nda yer almaya devam eder ve bunu i┼čtiyakle savunurlar?

Bu konudaki genel Marksist mant─▒k ┼č├Âyledir: Se├žimler halk─▒n propagandaya en a├ž─▒k oldu─ču d├Ânemdir. Bu d├Ânemde se├žimlere kat─▒l─▒p halka, emek├žilere seslenmek ├žok etkilidir. Se├žimlere kat─▒lmakla birlikte, se├žimlerin ve parlamentonun bir aldatmaca oldu─čunu bu k├╝rs├╝lerden halka anlatmam─▒z m├╝mk├╝nd├╝r. ├ľte yandan parlamentoya girersek de, keza parlamento k├╝rs├╝s├╝nden bu parlamenter d├╝zenin sahtek├órl─▒─č─▒n─▒ te┼čhir edebiliriz. Se├žimlerin ve parlamentonun sundu─ču propaganda olanaklar─▒n─▒ reddetmek anar┼čist bir tutumdur ve sol kom├╝nist bir ├žocukluk hastal─▒─č─▒d─▒r.

Marksistler, yukarda ├Âzetledi─čim bu anlay─▒┼č─▒ ve y├Ântemi II. Enternasyonal’in kuruldu─ču 19. Y├╝zy─▒l─▒n┬á son ├žeyre─činden itibaren uygulam─▒┼č ve ├Âzellikle Almanya’da olu┼čturduklar─▒ g├╝├žl├╝ sosyal demokrat partilerle se├žimlere girmi┼č ve parlamentoda ├Ânemli bir muhalefet grubu olu┼čturmu┼člard─▒r. Hatta ├çarl─▒k Rusya’s─▒n─▒n parlamentosu olan Duma’da bile Bol┼čevik ve Men┼čevik hiziplerin ayr─▒ ayr─▒ gruplar─▒ yer alm─▒┼čt─▒r.

Ne var ki, Marksistlerin yukarda ├Âzetledi─čim teorisi ilk b├╝y├╝k darbeyi I. D├╝nya Savas─▒’n─▒n ba┼č─▒nda yemi┼čtir. Normal zamanlarda, bar─▒┼č zamanlar─▒nda pek mant─▒kl─▒ gibi g├Âr├╝nen bir teori, ola─čan├╝st├╝ anlarda hi├ž de ge├žerli olmad─▒─č─▒n─▒ kan─▒tlam─▒┼čt─▒r. Burjuvazinin size s├Âz hakk─▒ verirken, parlamentoya girmenizi kabul ederken, propaganda olanaklar─▒ndan yararlanman─▒za izin verirken, b├╝t├╝n bunlar─▒ hi├ž de babas─▒n─▒n hayr─▒na yapmad─▒─č─▒ ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Burjuvazi, verilen bu parlamenter tavizin g├╝n├╝n birinde ve kritik bir anda kendisine k├ór olarak d├Ânece─čini ├žok iyi biliyordu ve nitekim ├Âyle de olmu┼čtur. Zaten sosyal demokrasinin kapitalizme entegrasyonu bununla da kalmam─▒┼č, o g├╝nden bug├╝ne sosyal demokrasi sistemin ├Ânemli dayana─č─▒ olarak g├Ârev yapm─▒┼čt─▒r.

Bol┼čeviklerin Rusya’da iktidara gelmesiyle Lenin II. Enternasyonal’den kopmu┼č ve Kom├╝nist Enternasyonal’i (Komintern) kurmu┼čtur. Komintern, II. Enternasyonal’in burjuvaziye entegre olma politikas─▒na a─č─▒r ele┼čtiriler y├Âneltmekle birlikte, asla se├žimler ve parlamento meselesini k├Âkl├╝ bir ┼čekilde sorgulamam─▒┼čt─▒r. Tam tersine, bunu sorgulayan Sol Kom├╝nistler daha 1920 y─▒l─▒nda Komintern’den d─▒┼članm─▒┼č ve Lenin se├žimleri k├Âkten reddedip┬á devrim ├ža─čr─▒s─▒ yapan Avrupa’daki Sol Kom├╝nistleri (Sylvia Pankhurst, Anton Pannekoek, Herman Gorter, Amadeo Bordiga) ├žocukluk hastal─▒─č─▒na tutulmakla su├žlam─▒┼čt─▒r.

Nitekim, ├Âzellikle sa─člam parlamentolara sahip Avrupa ├╝lkelerindeki kom├╝nist partiler, yaz─▒n─▒n ba┼č─▒nda a├ž─▒kklad─▒─č─▒m Marksist mant─▒─č─▒ devam ettirerek se├žimlere ve parlamentoya kat─▒lmay─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼člerdir.

1920’li ve 1930’lu y─▒llarda d├╝nyan─▒n en g├╝├žl├╝ kom├╝nist partisi olan Alman Kom├╝nist Partisi (1 milyon ├╝yeli ve 6 milyon se├žmenli bir partiydi), Hitler’in Nasyonal Sosyalizmi kar┼č─▒s─▒nda parlamenter alanda yenilgiye u─čram─▒┼č ve Hitler’in se├žimlerle iktidara gelmesini ├Ânleyememistir. San─▒lan─▒n tersine, fa┼čizm askeri darbeden ├žok se├žimleri ve parlamentoyu kullan─▒r. Daha sonraki d├Ânemlerin askeri darbelerinin tam anlam─▒yla fa┼čizm say─▒l─▒p say─▒lamayaca─č─▒ ayr─▒ bir tart─▒┼čmad─▒r ama has fa┼čizmler iktidara se├žimle gelmi┼člerdir.

Komintern’in se├žim ve parlamento konusunda klasik Marksist ├žizgiyi izlemesinin en felaket sonu├žlar─▒ II. D├╝nya Savas─▒’n─▒n hemen ard─▒ndan ya┼čanm─▒┼čt─▒r. Yunanistan KP ve Filipinler KP’lerine Sovyetler Birli─či’nden verilen talimat, gerilla m├╝cadelesini ve silahlar─▒ b─▒rakmalar─▒ ve se├žimlere kat─▒lmalar─▒yd─▒. Bu iki ├╝lkedeki g├╝├žl├╝ gerilla hareketleri bu parlamentarist ├ža─čr─▒yla yenilgiye u─črat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Fransa ve ─░talya’da da partizanlar kontrol├╝ tamamen ellerinde tuttuklar─▒ halde, Sovyetler Birli─či’nin verdi─či talimatla silah b─▒rak─▒┼čmas─▒na gitmi┼čler ve bu andan itibaren FKP ve ─░KP kapitalist d├╝zenin eklentisi haline gelmi┼člerdir. Zaman zaman %30’lara varan oy oran─▒na sahip bu partiler, se├žimler ve parlamento yoluyla t├╝m devrimci potansiyeli sisteme eklemlemi┼člerdir.

Se├žimlerin ve parlamentonun bize g├Âsterdi─či tarihi dersler bunlard─▒r.

Se├žimler ve parlamento ile sistem de─či┼čtirilemez ama se├žimler ve parlamento sistem kar┼č─▒tlar─▒n─▒ de─či┼čtirip sistem yanda┼č─▒ haline getirebilir.

G├╝n Zileli

24 Nisan 2011

gunzileli@hotmail.com

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI