Devletin iyisi k├Ât├╝s├╝ olmaz (Ay├ža S├Âylemez)

D├╝n bir kez daha hat─▒rlad─▒m, Max WeberÔÇÖin devlet tan─▒m─▒n─▒: Belirli bir toprakta, me┼čru fiziki g├╝├ž kullanma tekelini elinde tuttu─čunu iddia eden insan toplulu─ču. Bu me┼čru ┼čiddet kurumu, hesap verme derdi olmaks─▒z─▒n dayak atar, ├Âld├╝r├╝r, hapseder, fi┼čler, korkutur, askere al─▒p cinayet i┼člemeni emreder, manip├╝le eder, marjinalle┼čtirir, toplum d─▒┼č─▒na iterÔÇŽ

Kurulduklar─▒ndan beri ┼čiddet ara├žlar─▒n─▒ tekellerine almak, denetlemek ve y├Ânetmek i├žin ├žaba sarf eden devletler, psikolojik ┼čiddeti ve manip├╝lasyonu ke┼čfetti─činden bu yana daha az zora ba┼čvuruyor. Ancak kendini tehlikede hissetti─činde de di┼člerini g├Âstermekten ka├ž─▒nm─▒yor ve baz─▒lar─▒nca ideal g├Âr├╝nen Avrupa burjuva demokrasilerinde bile polisin sopas─▒ da silah─▒ da pervas─▒zca i┼člemeye ba┼čl─▒yor. Modernizmin feodal topluma kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir bulu┼č olarak sar─▒ld─▒─č─▒ devlet kavram─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒┼člar da ba┼čka bir devlet modelini kutsayarak oluyor, genellikle. Oysa ki devlet tek, derini-s─▒─č─▒, iyisi-k├Ât├╝s├╝ yok. Maddi ve askeri g├╝├žleri y├Ânetme yetkisini elinde bulunduran her kurum gibi tekle┼čmeye mahk├╗m.

Neoliberalizmin tek se├ženek olarak sundu─ču burjuva demokrasisinin ├žat─▒rdad─▒─č─▒, s─▒rlar─▒n─▒n d├Âk├╝ld├╝─č├╝ ├žok uzaktan, T├╝rkiyeÔÇÖden bile g├Âr├╝lebiliyor. ├ľrne─čin, d├╝n Columbia ├ťniversitesi, Wikileaks belgelerini ÔÇśpayla┼čanÔÇÖ ├Â─črencilerini tehdit eden bir e-posta atarak, bu hareketlerinin ileride D─▒┼či┼čleriÔÇÖnde i┼č bulmalar─▒n─▒ engelleyebilece─čini s├Âyledi, kibar bir ┼čekilde ÔÇśaya─č─▒n─▒z─▒ denk al─▒nÔÇÖ dedi. WikileaksÔÇÖle ortaya d├Âk├╝len ABD D─▒┼či┼čleri yaz─▒┼čmalar─▒n─▒ ÔÇśk─▒nayanÔÇÖ di─čer devletler, bu ├že┼čit fi┼člemelerin de normal vatanda┼č─▒n fi┼členmesinden farks─▒z oldu─čunu asl─▒nda ├žok iyi biliyor. Devlet ar┼čivcidir. Hayat─▒ kameraya ├žekilen ve s─▒ras─▒ geldi─činde g├Âzleri ├Ân├╝nden film ┼čeridi gibi ge├žirilecek olan sade vatanda┼č da olabilir, b├╝t├╝n bir toplum da olabilir, ba┼čka bir devlet de. Bu nedenle bilgilerin do─črulu─čunun ├žok da ├Ânemi yok. ├ľnemli olan, onlar─▒n bir g├╝n aleyhinize kullan─▒labilir nitelikte olmas─▒. Bir dedikodunun haber de─čeri ta┼č─▒mas─▒, ├Ânemli bir ger├že─čin bas─▒nda yer bulamamas─▒yla ters orant─▒l─▒d─▒r. Sonradan gelen yalanlamalar ise o haberi bir kez daha man┼četlere ta┼č─▒maktan ba┼čka i┼če yaramaz.

Yine neoliberallerin ba┼čka bir ideal model olarak sunduklar─▒ ulus devletlerin zay─▒flamas─▒ ├╝topyas─▒n─▒n yerine ne koyduklar─▒ sorusunun ise cevab─▒ yok. Yeni imparatorluklar olan ├žokuluslu ┼čirketler, devlete ihtiya├ž duydu─ču s├╝rece bu kurum da var olmaya devam edecek. ├ç├╝nk├╝ ├žokuluslu ┼čirketlerin polisin gaz─▒na, askerin silah─▒na, bas─▒n─▒n manip├╝lasyonuna ve bunlar─▒n tek elden idare edilmesine ihtiyac─▒ var. Siz, tamamen i┼činize yarayan bir yap─▒y─▒ de─či┼čtirmek ister miydiniz?

D├╝n devletin ┼čiddetli y├╝z├╝n├╝ g├Ârd├╝k Dolmabah├žeÔÇÖde. Devlet, bu ┼čiddeti h├╝k├╝metlerden ba─č─▒ms─▒z olarak uygulama yetkisine sahip. Bu kez ┼čiddetle birlikte gelen a┼ča─č─▒lama, dalga ge├žme gibi hareketler her h├╝k├╝mette bu denli ayyuka ├ž─▒kmasa da, bunu sadece ar damarlar─▒n─▒n ├žatlam─▒┼č olmas─▒na ba─člamak yanl─▒┼č. Yanl─▒┼č hayat gibi bozuk d├╝zen de do─čru ya┼čanm─▒yor ve sistem b├Âyle kuruldu─čunda, AKP gibi bir h├╝k├╝met ├ž─▒k─▒p hem dayak atarken hem g├╝lebiliyor. Tamam, bu kadar─▒na biz bile al─▒┼čk─▒n de─čiliz ama hedefi AKP olarak koyarsak, ondan ├Ânceki h├╝k├╝metlere de ÔÇśhaks─▒zl─▒k etmi┼čÔÇÖ olaca─č─▒z. ÔÇśDevlet i├žin kur┼čun atan da yiyen de ┼čereflidirÔÇÖ diyen ├çillerÔÇÖin h├╝k├╝metinde, ├ľzal h├╝k├╝metinde hatta darbe d├Âneminde yap─▒lanlar─▒, b─▒rak─▒n T├╝rkiyeÔÇÖyi, d├╝nyadaki onlarca ├Ârne─či g├Âz ard─▒ etmi┼č olaca─č─▒z. Eh, buradan da yine ba┼člad─▒─č─▒m─▒z yere d├Ânece─čiz: Benim ┼čiddetim senin ┼čiddetini d├Âver.

Modernizmin ideali, ┼čiddetin hukuk s─▒n─▒rlar─▒ ├žer├ževesinde kalmas─▒yd─▒ ancak ortada bir ┼čiddet varsa, kime ne zaman rastlayaca─č─▒ her zaman kestirilemiyor. Daha g├╝├žl├╝ bir devletin ┼čiddeti de daha fazla oluyor. Aksine, ┼čiddet devlet eliyle me┼črula┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda, ayn─▒ ┼čiddet devlet zay─▒flad─▒─č─▒ anda d├Ân├╝p onu da vurabiliyor. Ancak son y├╝zy─▒ldaki sava┼člar ve m├╝cadeleler g├Âsterdi ki, sermayeyi de arkas─▒na alan devlet her muharebeden biraz daha g├╝├žlenmi┼č olarak ├ž─▒k─▒yor. M├╝cadeleyi devlet kavram─▒ ├╝zerinden de─čil de devletin ayg─▒tlar─▒ ├╝zerinden kurdu─čumuz s├╝rece de b├Âyle olmaya devam edecek.

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI