Mutlu Konformist !

Sevgili arkada脹m Orhan Cerav’脹n yollad脹脹, Sabah adl脹 bir gazetede 巽脹kan Engin Ard脹巽 adl脹 birisinin “Mutlu Anarist Yoktur” yaz脹s脹n脹 okuduumda, Orhan’脹n internetten bana ara s脹ra g旦nderdii o mehur ophaaaaaaaa kahkahas脹n脹 koyuverdim. ok bilen birisi, yine anarizm konusunda baz脹 g端l端nesi herzeler yumurtlam脹.

Hayatta o kadar 巽ok yanl脹l脹k vard脹r ki, bunlar脹 d端zeltmeye kalk脹脹rsan脹z sizin hayat脹n脹z kayar. Hele medyadaki yanl脹lar脹 d端zeltmeye kalkmak! Bu imk但ns脹zdan 旦te bir eydir. Ne var ki, bazen baz脹 eyler kan脹n脹za dokunup sizi k脹k脹rtabiliyor. 聴te Engin Ard脹巽’脹n yaz脹s脹 bende b旦yle k脹k脹rt脹c脹 bir etki yapt脹. Kendisine teekk端r bor巽luyum!

Engin Ard脹巽, anarizmi kulaktan dolma da olsa biraz biliyor. yle ki, yaz脹s脹n脹n bal脹脹n脹 koyarken bile, Aragon’un 巽ok tan脹nm脹 “Mutlu Ak Yoktur” bal脹kl脹 iirindeki “ak” s旦zc端端n端n yerine “anarist” s旦zc端端n端 yerletirecek kadar ve tabii ki, bu bir yan脹lma deil. 聴fade yan脹lt脹c脹d脹r ama Ard脹巽, belki kendisi de bilincinde olmadan “ak” ve “anarist” s旦zc端klerinin yapt脹脹 ortak 巽ar脹脹m脹n cazibesine kap脹l脹vermi.

imdi yanl脹lar脹n d端zeltilmesine ge巽eyim.

“端topyad脹r… ger巽eklemesi asla m端mk端n olmayan…” Yani bir eyin ger巽eklemeyecek bir ey olduunu kan脹tlamak i巽in k脹sa yoldan ona “端topya” dediniz mi mesele hallolmu olur, siz de neden ger巽eklemeyeceini kan脹tlama zahmetinden kurtulursunuz. Oysa anarizm ger巽eklemeyecek bir 端topya deil, tersine ger巽eklemi bir ger巽ekliktir. 聴nsanl脹脹n y端z binlerce y脹ll脹k uzun tarihi g旦z 旦n端ne al脹nd脹脹nda devlet ve para olduk巽a yenidir. Yani insan topluluklar脹 y端z binlerce y脹l devletsiz ve paras脹z yaam脹 ve herhalde devlet ve paran脹n olduu k脹sa d旦neme g旦re olduk巽a mutlu yaam脹t脹r. Devlet ve paran脹n olduu d旦nemlerde bile bir巽ok insan topluluu devleti ve paray脹 reddederek var olmutur uzun d旦nemler. 聴te bu anlamda anarizm ger巽eklemi bir ger巽ekliktir. Gelecekte de insanl脹脹n devlet ve paran脹n bask脹s脹n脹 ilelebet 巽ekmeye devam edeceini ileri s端rmenin hi巽bir mant脹ki a巽脹klamas脹 yoktur. Elbette gelecei bilemeyiz ama insanl脹脹n daha mutlu bir toplumsal 旦rg端tlenme kuramayaca脹n脹 ileri s端rmek sadece bug端n端n konformistlerine 旦zg端 bir d端端nce tarz脹d脹r.

“Deniz Gezmi ve arkadalar脹n脹n anarizmle uzaktan yak脹ndan hi巽bir ilgi”sinin olmad脹脹 g旦r端端 de o kadar doru deildir. Evet, Deniz Gezmi ve arkadalar脹 anarist deildi, ama onlar脹n dorudan eylem tarz脹 anarizme bire bir uygundu. Bu May脹s ay脹nda Y脹ld脹z Teknik niversitesi’nde kat脹ld脹脹m bir 68 toplant脹s脹nda bunu Veysi Sar脹s旦zen, “biz 巽imenlerin 端st端nde oturmu eylemi nas脹l balatal脹m diye d端端n端r ve tart脹脹rken, Deniz ve arkadalar脹 bir anda kap脹lar脹 tutuverdiler. Eylem balam脹t脹” s旦zleriyle 巽ok g端zel anlatm脹t脹. Anarizm, bir d端端nce ak脹m脹 olarak, T端rkiye’nin o g端nk端 siyasi ve k端lt端rel ikliminde kendine bir yer bulamam脹t脹 ama dorudan eyleme ilikin anarist tarz脹n uygulay脹c脹lar脹 Deniz Gezmi ve arkadalar脹 olmutu. Demek ki, 旦yle “uzaktan yak脹ndan” diye kestirip at脹lacak kadar da uzak deillermi anarizme.

“Anarizme bireyci kom端nizm” dendii hi巽 olmam脹t脹r. Bireycilikle kom端nizm anarizmin i巽inde bile z脹t kutuplarda yer alm脹t脹r. Bireyci anaristlerle anarkokom端nistler ve kom端nalist anaristler 巽ok az bir araya gelmitir.

Ard脹巽, 20. Y端zy脹l脹n ba脹ndaki anarizme ilikin olarak “bomba atmak, adam 旦ld端rmek” gibi “aptalca” eylemlerden s旦z ediyor ama bu eylemlerin nedenlerine ve ni巽inlerine ya da tarzlar脹na ilikin asla derinlemesine d端端nmedii anla脹l脹yor. Bir kere, bu eylemleri yapan anaristlerin Ard脹巽’tan daha zeki ve duyarl脹 insanlar olduuna kesinlikle eminim. Bu insanlar, “iki evlilik aras脹na s脹d脹r”d脹klar脹 “anarist” Yunan sevgilileri ile kahvelerde s端rtmek yerine, zulm端n temsilcilerine kar脹 kendilerini de feda eden bireysel bir bakald脹r脹 yoluna gitmitir. Eylemlerinin yanl脹l脹脹n脹 ne kadar d端端n端rsek d端端nelim, bir kere bu bakald脹r脹y脹 sayg脹yla kar脹lamak gerekir. Bu anaristlerin “旦rg端tl端 ter旦r”le hi巽bir ilgisi olmam脹t脹r. Ne yapt脹larsa kendi balar脹na ve bireysel olanaklar脹yla yapm脹lard脹r. Bu y端zden de o zaman脹n 旦nde gelen anaristleri, Kropotkin, Malatesta, Emma Goldman vb., tarzlar脹na kat脹lmasalar da onlar脹 kamuoyu 旦n端nde k脹namay脹 hakl脹 olarak reddetmitir.

Anarizmin, 聴spanya i巽 sava脹ndan sonra “旦ld端端” ya da “bittii”, sadece Ard脹巽’脹n seyretmeyi arzulad脹脹 bir senaryodur. Eer dedii gibi olsayd脹, Ard脹巽 da bu yaz脹y脹 yazmak zorunda kalmayacakt脹.

Ecevit K脹l脹巽’脹n T端rkiye’deki anaristlerle konumas脹 b端y端k bir gazetecilik baar脹s脹 deildir. Ard脹巽 旦yle bir izlenim yarat脹yor ki, sanki Ecevit, yer alt脹ndan bir tak脹m yarat脹klar脹 bulup su y端z端ne 巽脹kartm脹. Yok b旦yle bir ey oysa. Kaos Yay脹nlar脹, Caalolu’nda y脹llard脹r ayn脹 adreste m端tevaz脹 巽al脹mas脹n脹 s端rd端rmektedir.

“Mutlak eitlik bir r端yad脹r.” Eh imdi anla脹l脹yor, Engin Ard脹巽 r端ya g旦rmekten bile holanm脹yor.

“聴nsan topluluklar脹 y旦netimsiz varolamazlar…” demi Engin Ard脹巽 yaz脹s脹n脹n sonlar脹na doru, yani bu y端zden r端yaym脹 mutlak eitlik. Bir kere, anarizmin mutlak eitlik diye bir g旦r端端 yoktur. Anarizm, insanlar aras脹ndaki zek但 ve yetenek farklar脹n脹 (ki Ard脹巽’脹n varl脹脹 bunun en iyi g旦stergesidir) reddetmezler. Onlar脹n reddettii, tam tersine, doal farkl脹l脹klar脹n da 端zerindeki, doaya ayk脹r脹, toplumsal g端巽ten doan farkl脹l脹klard脹r. Bir zengin 巽ocuu, s脹rf zengin olduu i巽in, kendisinden 巽ok daha zeki ve yetenekli bir yoksul 巽ocuunun patronu ya da y旦neticisi olur. Doal olmayan, kar脹 巽脹k脹lmas脹 gereken budur. Kald脹 ki, anaristlerin her t端rl端 y旦netime kar脹 olduu da doru deildir. Anaristler, bask脹c脹, insan inisiyatifini yok eden y旦netimlere ve doal olarak bunun en belirgin 旦rnei olan devletlere kar脹d脹r. Galiba, Ard脹巽, 旦zy旦netim diye bir ey duymam脹 ve bunu en 巽ok telaffuz edenlerin anaristler olduunu da.

“Toplum d脹脹 hippi’ olmaya 巽al脹脹yorlar” buyurmu Ard脹巽. Keke 68 bakald脹r脹s脹n脹n sembollerinden olan hippilerden o ya脹ndayken bir eyler 旦renmi olmaya gayret edebilseydi.

O zaman, pek beenerek k旦esine koyduu fotoraf脹ndaki o konformist y端z ifadesi biraz daha sempatik bir hal alabilirdi. Bunu d端zeltmem m端mk端n deil, ne yaz脹k ki.

G端n Zileli

17 Aral脹k 2008

  • Soru sor

  • YAZI DETAYLARI