1980’lere ilikin uyar覺c覺 bir 繹yk羹: Anarko-punk, Animal Liberation Front (ALF) ve Madenciler Grevi

1980’lerin balar覺nda, anarist hareket, politize olan punk aktivistlerinin ak覺n etmesiyle, fena halde muhta癟 olduu k覺癟覺n覺 kald覺rma olana覺na kavumu oldu. Anarko-punk sahnede, 羹lke 癟ap覺nda tan覺nan Crass, Poison Girls ve Conflict gibi topluluklar覺n yan覺s覺ra, 羹lkenin (asl覺nda Avrupa’n覺n ve 繹tesinin) her yan覺ndaki kentlerde binlerce insan覺n kurduu m羹zik topluluklar覺, squat癟覺lar覺n* d羹zenledii m羹zik geceleri ve makinelere kar覺 genelde ortaya 癟覺kan 繹fke boy g繹sterdi. Politik olarak vurgu, hayat tarz覺 eiliminin (lifestylist) bir kar覺覺m覺 olan, “sistem” den 癟ekilme (癟al覺may覺 red, d羹nyada var olan hereyi boykot) ve “癟ok-繹l羹ml羹 irketlere”* kar覺 dorudan eyleme yap覺l覺yordu. Britanya’da hareket en y羹ksek noktaya, 繹zellikle silah ticareti, ekolojik y覺k覺m ve hayvan s繹m羹s羹yle ilgili irketlerin hedef al覺nd覺覺 “Stop the City”* eylemleri i癟in Londra’n覺n finans merkezinde binlerce insan覺n topland覺覺 1983-84 y覺llar覺nda ulat覺.

Hayvanlar覺n kurtuluu, anarko-punk hareketinde merkezi sorunu oluturuyordu. G繹r羹nd羹羹 kadar覺yla, her m羹zik topluluu avc覺l覺k ya da hayvanlar 羹zerinde test yap覺lmas覺 hakk覺nda en az覺ndan bir ark覺 bestelemi ve 癟eitli bi癟imlerde ac覺 癟eken hayvanlar覺 canland覺ran par癟alar覺 plak haline getirmiti. Bir 癟ok punk, vegan* hayat tarz覺n覺 benimsedi ve hayvanlar i癟in m羹cadeleye at覺ld覺 – avc覺l覺覺 sabote gruplar覺n覺n b羹y羹k k覺sm覺n覺 punklar oluturdu.

Ayn覺 d繹nemde hayvanlar覺n kurtuluu hareketinin yeni bir y羹kseli i癟ine girdii g繹r羹ld羹. Animal Liberation Front (ALF) 1976 y覺l覺nda kurulmutu ve 1980’lerin balar覺ndan itibaren hayvanlar覺 laboratuvarlardan kurtarma bask覺nlar覺 ve avc覺l覺覺, hayvan 羹retimi yapan 癟iftlkleri ve hayvanlara test uygulamay覺 hedef alan ekonomik sabotaj eylemleri giderek genelleti ve geni destek buldu. ALF, insanlar覺n birbirleriyle temas kurduu, elden ele bedava yay覺nlar da覺tt覺覺 ve tutuklulara yard覺m 繹rg羹tlelenmelerine yard覺m ettii destekleyici gruplara paralel olarak 癟al覺an ademimerkeziyet癟i h羹crelerden oluan bir 繹rg羹tt羹 ve bug羹n de 繹yledir. Bu 繹rg羹t羹n, d羹zenli aktivistler 癟ekirdeinin yan覺s覺ra, pencereleri k覺rmak ve kilitleri zamklayarak 癟al覺maz hale getirmek gibi daha d羹羹k d羹zeyde eylemler yapan insanlardan oluan daha geni bir a覺 da vard覺.

ALF’nin yan覺s覺ra, militan g繹sterileri (1982’de 2000 kii, askeri laboratuvar b繹lgesine girdi) ve hayvanlara zulmedildiine ilikin delil toplamak (hayvanlar覺 kurtarmaktan 癟ok) amac覺yla laboratuvarlara yap覺lan kitlesel bask覺nlar覺 i癟eren daha geni bir dorudan eylem hareketi de vard覺. 1984’de, Kuzey, G羹ney Dou ve Dou b繹lgelerindeki Animal Liberation Leauge’nde yer alan y羹zlerce kii, ICI, Unilever ve Wickham da i癟lerinde olmak 羹zere 繹nde gelen laboratuvarlara bask覺nlar d羹zenledi. Bunun ard覺ndan ka癟覺n覺lmaz bir devlet bask覺s覺 ve hareketin su癟lu ilan edilmesi geldi – Unilever eyleminden dolay覺 25 kii hapse at覺ld覺.

1984, ayn覺 zamanda, Britanya’da, uzun y覺llard覺r g繹r羹lmemi 繹l癟羹de uzun ve 癟etin bir s覺n覺f m羹cadelesi d繹neminin balang覺c覺na tan覺k oldu. Grev* birinci plana ge癟ti ve sonu癟ta, anarko-punk ideoloji i癟in 繹l羹mc羹l bir darbe oldu. Kabaca, d羹nya moral a癟覺dan iki kampa ayr覺l覺yordu – iyiler (anarko-punklar gibi d羹羹nen ve hareket eden insanlar) ve k繹t羹ler (sistemle ibirlii yapanlar). Grevin balang覺c覺nda, punklar覺n 癟ou, madencileri ikinci kategoride g繹r羹yordu – sonu癟 olarak grevcilerin b羹y羹k 癟ounluu et yemiyor ve yaln覺zca 癟al覺mak istedikleri i癟in m羹cadele etmiyorlar m覺yd覺? Grev 癟evresinde gittik癟e artan 繹l癟羹de oluan kutuplamayla y羹zy羹ze gelen ve militan madencilerin direnilerinden etkilenen hemen hemen herkes giderek barikat覺n doru yan覺nda yer almaya balad覺. Leeds temelli Chumbawamba topluluunun (y覺llar 繹nce zirveye ulam覺lard覺) liderliinde, Crass da dahil bir 癟ok anarko m羹zik topluluu, grevin sona ermesiyle birlikte madencilere yard覺m toplama faaliyetine giriti.
Madenciler grevinin iddeti de punk sahnesindeki pasifizmin zay覺flamas覺na yol a癟t覺. Bu yeni ruh hali, 1963’de yay覺nlanmaya balayan, punk tarz覺 resim ve tasvirlerle s覺n覺f iddetinin ve devriminin dilini birletiren Class War* dergisinde ifadesini buldu. Class War, ilk balarda, hayvanlar覺n kurtuluunun kapitalist topluma kar覺 devrimci hareketin bir par癟as覺 olduu noktas覺nda son derece netti. 1984’de zenginlere kar覺 balatt覺覺n覺 duyurduu “Bahar Sald覺r覺s覺”n覺n yer ald覺覺 say覺n覺n 繹n kapa覺nda bir tilki av覺 canland覺r覺l覺yor ve “Sizi siktirolas覺 c羹r羹f y覺覺n覺 zenginler sizi- hakk覺n覺zdan geleceiz” slogan覺 yer al覺yordu. Ayn覺 say覺daki bir makalede 繹yle deniyordu: “Class War, hayvanlar覺n kurtuluu hareketini tamamen destekler. Bir 癟oumuz, Av sabot繹r gruplar覺nda aktiviz ve 羹lkedeki hayvan s繹m羹r羹s羹ne dayal覺 laboratuvar ve fabrikalara yap覺lan sald覺r覺larda yer al覺yoruz.”

Class War, “BUAV’覺n (British Union for Abolotion of Vivisection)* b羹rokratlar覺n覺n, hayvanlar覺n kurtuluu hareketinin artan militanl覺覺ndan ve onun m羹lkiyete sald覺r覺 ve polisle 癟at覺ma konusunda gittik癟e cesaret bulmas覺ndan” korktuklar覺 su癟lamas覺n覺 yaparak hayvanlara test yap覺lmas覺n覺 protesto eden y羹r羹y羹lere kar覺 癟覺kt覺. 羹nk羹 Class War, Islington’daki Biorex laboratuvarlar覺nda polisle meydana gelen 癟at覺madan sonra BUAV taraf覺ndan ajan provakat繹r olarak su癟lanmas覺na bozulmutu. Class War, “hayvanlar覺n s繹m羹r羹s羹 konusunda Establishment’e* kar覺 yap覺lan iddet i癟eren sald覺r覺lar覺n, bu boktan toplumun dier b繹l羹mlerine kar覺 iddet sald覺r覺lar覺n覺 yayaca覺” umudunu ifade ederek, hareketin militanl覺覺n覺n bu umuda ilham vereceini d羹羹n羹yordu. Ancak Class War, 羹lke 癟ap覺nda bir federasyona d繹n羹羹nce (kurucu 羹yelerinden baz覺lar覺n覺n r覺zas覺 hilaf覺na) daha geleneksel i癟ici politikalar覺 benimsedi ve hayvanlar覺n kurtuluu sorunu g羹ndeminden 癟覺kt覺. Anarko-punk hareket par癟alanmaya balad覺. lke 癟ap覺nda, zaman zaman birbirleriyle ser癟te 癟at覺an fraksiyonlar ortaya 癟覺kt覺. Baz覺lar覺, 繹nceki gibi devam etmeyi denedi – anarko-punk hareket, 1980’lerin balar覺ndan bug羹ne kadar devam eden, hareketi baar覺ya ilerletmek yerine dar bir alt-k羹lt羹re hapseden politikalarla tefrik edilir -. Baz覺lar覺, lifestyle a覺r覺l覺a gitti, gezgin olup yollara d羹t羹 ya da 襤rlanda topraklar覺nda yaamay覺 kafaya koydu. Baz覺lar覺 uyuturucuya y繹neldi. Baz覺lar覺 ise hereyi bir gen癟lik maceras覺 olarak geride b覺rakt覺.

ncelikle hayvan sorunu 羹zerinde younlam覺 olanlar, gittik癟e artan 繹l癟羹de bask覺ya urad覺lar ve k羹癟羹k bir militan aktivist grubu olarak tecrit edildiler. Kitlesel dorudan eylem, gittik癟e artan 繹l癟羹de, kundaklama eylemleri, zehirlenme panii yaratmaya y繹nelik giriimler, hatta Animal Rights Militia taraf覺ndan yap覺ld覺覺 iddia edilen bombal覺 sald覺r覺larla g繹lgelendi.

Politik alanda kalan bir 癟ok eski anarko-punk tamamen farkl覺 y繹nlere gittiler ve s覺n覺f m羹cadelesinin 癟eitli politik bi癟imlerini yeniden kefettiler. Bundan en 癟ok yararlanan Class War hareketi oldu, ama anarko-sendikalist Direct Action Movement, Anarchist Communist Federation* ve 癟eitli ultra-left ve post-situationist hareketler de dahil olmak 羹zere liberter/kom羹nist ak覺mlar buradan taze kan ald覺lar.

Kapitalizm ve kom羹nizm konusundaki net bir anlay覺la, anarko-punk hareketin y覺k覺c覺 hayalleri ve pratiinin birlemesi, radikal bir anti-kapitalist hareketin gelimesi bak覺 a癟覺s覺ndan ileri doru bir ad覺m覺 tekil edebilirdi. Ama bu ger癟eklemedi. Bunun yerine, bir 癟ok kii, eski g繹r羹lerini geminin bordosundan aa覺 att覺 ve tamamen geleneksel anarist ve Marxist g繹r羹leri benimsedi. Sa癟lar kesildi, giysiler ve yemek tarzlar覺 h覺zla deitirildi ve daha 繹nceden o kadar uzak durulan “i癟i s覺n覺f覺 kimlii” 癟覺kmaz覺na alelacele girildi.

Hayvanlar art覺k s繹z konusu bile edilmiyordu, et yemek “s覺radan insan”覺n alemet-i farikas覺yd覺. Bakalar覺n覺 et yedii i癟in moral a癟覺dan su癟layan bir “Vegan polis” imdi, vejeteryanlar覺 et yemedikleri i癟in eletiriyordu: yemek tarz覺 deimiti, ama kerameti kendinden menkul olma tavr覺 olduu gibi kalm覺t覺. Hayvanlarla ilgilenmek, orta s覺n覺f ve liberal tavr覺 diye alaya al覺nd覺. Bu g繹r羹ler, 繹zellikle, politik gelimeleri, 1980’lerdeki anarko-punk hareketten kaynaklanan bir 癟ok radikalin anlay覺覺n覺 bug羹n de ekillendirmektedir.

Geriye d繹n羹p bak覺ld覺覺nda, 1980’lerdeki gelime hakk覺nda s繹ylenebilecek ey, onun, bir bulan覺k fikir dizisinden dierine doru at覺lm覺 bir ad覺m覺 temsil ettiidir. 襤nsanlar, o tepeden bakan “prolekult” hayat tarz覺n覺 benimsediklerinde, punk olduklar覺 zamandan ne daha fazla ne de daha az i癟i s覺n覺f覺ndand覺lar. 襤癟i s覺n覺f覺ndan olmak giyim ve yemek tarz覺yla ya da konuma tarz覺yla ilgili bir ey deildi – o, yaam覺n 癟al覺mayla domine edilmesi durumuydu (bu yaln覺zca 羹cretli 癟al覺ma i癟in s繹z konusu deildir, ayn覺 zamanda, yaam koullar覺 emek pazar覺ndaki ilikilerle belirlenen isizler i癟in de s繹z konusudur).

Eski punklar覺n et yemeye balamalar覺 pasifizmin de tersine d繹nerek iddet ve ter繹r羹n savunulmas覺yla el ele gitti, “k覺rm覺z覺 et” oburluunun d羹zeyi, kom羹nistlerin “k覺z覺l ter繹r” savunuculuuna kadar d羹t羹. Ne var ki, ihtiya癟, bir hatal覺 tutumu, onun negatifiyle deitirmek deil, kendi g繹lgesiyle d繹v羹en bir muhalifliin 繹tesine giderek bir sentez yapmakt覺.

eviren: G羹n Zileli

Birikim


Email this post Email this post

  • Ask Question

  • YAZI DETAYLARI